zaburzenie barierowej funkcji skóry

Zaburzenie barierowej funkcji skóry to stan, w którym dochodzi do upośledzenia zdolności skóry do zatrzymywania wody i ochrony organizmu przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Prawidłowa bariera skórna składa się głównie z warstwy rogowej naskórka, która zawiera korneocyty otoczone lipidami międzykomórkowymi (ceramidy, cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe) tworzącymi strukturę przypominającą „cegły i zaprawę”.

Główne przyczyny zaburzeń barierowej funkcji skóry obejmują czynniki genetyczne (np. mutacje w genie filagryny w atopowym zapaleniu skóry), czynniki środowiskowe (niska wilgotność, ekspozycja na detergenty, rozpuszczalniki), choroby skóry (łuszczyca, egzema), zaburzenia metaboliczne oraz starzenie się skóry. Klinicznie zaburzenie to manifestuje się suchością, łuszczeniem, zwiększoną reaktywnością, świądem oraz zwiększoną podatnością na stany zapalne i infekcje.

Diagnostyka zaburzeń barierowych opiera się na pomiarach przeznaskórkowej utraty wody (TEWL), pomiarach nawilżenia skóry, ocenie pH powierzchni skóry oraz badaniach histopatologicznych. Leczenie koncentruje się na odbudowie bariery lipidowej poprzez stosowanie emolientów zawierających fizjologiczne lipidy, substancji nawilżających (humektantów) oraz ochronie przed dalszymi uszkodzeniami. W przypadkach powiązanych z chorobami podstawowymi konieczne jest ich odpowiednie leczenie.

Profilaktyka zaburzeń barierowych obejmuje unikanie czynników drażniących, stosowanie łagodnych środków myjących o pH zbliżonym do naturalnego pH skóry, regularne nawilżanie skóry oraz dostosowanie trybu życia (odpowiednie nawodnienie organizmu, unikanie skrajnych temperatur). Badania naukowe wskazują na istotną rolę mikrobioty skórnej w utrzymaniu prawidłowej funkcji barierowej, co otwiera nowe perspektywy terapeutyczne.