Właściwości farmakodynamiczne leku Memantin NeuroPharma

Memantyna chlorowodorek, główny składnik aktywny leku Memantin NeuroPharma (dostępny w dawkach 10 mg i 20 mg w postaci tabletek powlekanych), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako środki psychoanaleptyczne, a dokładniej – inne leki przeciwko otępieniu. Lek ten został sklasyfikowany pod kodem ATC: N06DX01.¹

Mechanizm działania memantyny

Współczesne badania dostarczają coraz więcej dowodów wskazujących, że zaburzenia w neuroprzekaźnictwie glutaminergicznym, szczególnie dotyczące receptorów NMDA (kwasu N-metylo-D-asparaginowego), odgrywają znaczącą rolę zarówno w powstawaniu objawów, jak i w progresji chorób neurodegeneracyjnych prowadzących do otępienia.²

Memantyna wykazuje działanie jako zależny od potencjału, o średnim powinowactwie, niekompetytywny antagonista receptora NMDA. Jej kluczową rolą jest modyfikacja efektów patologicznie podwyższonych stężeń glutaminianu w mózgu, które mogą prowadzić do dysfunkcji neuronalnej.³

Badania kliniczne memantyny

Badania w otępieniu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego

Przeprowadzono kluczowe badanie kliniczne oceniające skuteczność memantyny w monoterapii u pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. W badaniu wzięło udział 252 pacjentów ambulatoryjnych, których stan wyjściowy został określony na podstawie całkowitej punktacji w skali Krótkiej Oceny Stanu Psychicznego (Mini-Mental State Examination – MMSE), wynoszącej od 3 do 14 punktów. Badanie to wykazało istotną statystycznie przewagę memantyny nad placebo w okresie 6-miesięcznej obserwacji w następujących obszarach:⁴

• Ocena funkcjonowania w oparciu o wywiad z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus – clinician’s interview based impression of change) – p=0,025
• Ocena wykonywania czynności życiowych w chorobie Alzheimera (ADCS-ADLsev – Alzheimer’s disease cooperative study – activities of daily living) – p=0,003
• Ocena zaburzeń funkcji poznawczych (SIB – severe impairment battery) – p=0,002

Wszystkie powyższe wyniki pochodzą z analizy obserwowanych przypadków i wskazują na istotne korzyści kliniczne stosowania memantyny w porównaniu do placebo.⁵

Badania w otępieniu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego

W kolejnym kluczowym badaniu klinicznym oceniano skuteczność memantyny w monoterapii u 403 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Wyjściowa punktacja w skali MMSE u tych pacjentów wynosiła od 10 do 22 punktów. Analiza wyników wykonana metodą LOCF (Last Observation Carried Forward – przeniesienie ostatniej dostępnej obserwacji) w 24 tygodniu badania wykazała statystycznie znamienną przewagę memantyny nad placebo w dwóch pierwszorzędowych punktach końcowych:⁶

• Podskala oceny zaburzeń funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera (ADAS-cog – Alzheimer’s Disease Assessment Scale) – p=0,003
• Ocena CIBIC-plus – p=0,004

Przeprowadzono również inne badanie monoterapeutyczne w grupie 470 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (punktacja MMSE 11-23). W tym przypadku, w prospektywnie zdefiniowanej początkowej analizie nie osiągnięto statystycznie istotnego znaczenia w pierwszorzędowym punkcie końcowym skuteczności w 24 tygodniu badania.⁷

Metaanaliza badań klinicznych

Przeprowadzona metaanaliza objęła wyniki sześciu 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badań III fazy u pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE <20 punktów). Analizowano badania zarówno z użyciem memantyny w monoterapii, jak i w politerapii ze stałą dawką inhibitora acetylocholinoesterazy. Metaanaliza ta wykazała statystycznie znamienny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w trzech kluczowych domenach:<sup data-drug="Memantin NeuroPharma" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Metaanaliza wyników leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania 8

1. Funkcje poznawcze
2. Ogólna ocena kliniczna
3. Codzienne funkcjonowanie

Szczególnie istotne są wyniki analizy pacjentów, u których zaobserwowano pogorszenie we wszystkich trzech wymienionych domenach. Analiza ta wykazała statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w zakresie zapobiegania pogorszeniu stanu klinicznego. U dwukrotnie większej liczby pacjentów przyjmujących placebo w porównaniu z pacjentami leczonymi memantyną nastąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach (21% w grupie placebo versus 11% w grupie memantyny, p<0,0001).<sup data-drug="Memantin NeuroPharma" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki analizy pacjentów, u których wystąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach, wykazały statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w zakresie zapobiegania pogorszeniu; u dwukrotnie większej liczby pacjentów przyjmujących placebo w porównaniu z pacjentami przyjmującymi memantynę nastąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach (21% versus 11%, p9

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Memantyna, substancja czynna leku Memantin NeuroPharma, działa jako antagonista receptorów NMDA, modyfikując efekty patologicznie zwiększonych stężeń glutaminianu występujących w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych. Badania kliniczne potwierdziły skuteczność memantyny w leczeniu choroby Alzheimera zarówno o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, jak i łagodnym do umiarkowanego, wykazując poprawę w zakresie funkcji poznawczych, ogólnego stanu klinicznego oraz codziennego funkcjonowania pacjentów.¹⁰