Właściwości farmakodynamiczne leku Memantine Orion

Memantine Orion należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako psychoanaleptyki, podgrupy innych leków przeciw otępieniu, o kodzie ATC: N06DX01. Lek zawiera jako substancję czynną memantynę chlorowodorek, dostępną w dawkach 10 mg (odpowiadającej 8,31 mg memantyny) oraz 20 mg (odpowiadającej 16,62 mg memantyny) w postaci tabletek powlekanych.¹

Mechanizm działania

Coraz więcej dowodów naukowych potwierdza, że zaburzenia neuroprzekaźnictwa glutaminergicznego, w szczególności dotyczące receptorów NMDA (kwasu N-metylo-D-asparaginowego), przyczyniają się zarówno do występowania objawów, jak i do progresji choroby w otępieniu neurodegeneracyjnym.²

Memantyna działa jako zależny od potencjału, niekompetytywny antagonista receptora NMDA, charakteryzując się średnim powinowactwem do tego receptora. Jej głównym mechanizmem działania jest modyfikacja efektów patologicznie zwiększonych stężeń glutaminianu, które mogą prowadzić do dysfunkcji neuronalnej.³

Badania kliniczne

Badania w chorobie Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego

Kluczowe badanie z zastosowaniem memantyny w monoterapii przeprowadzone zostało wśród 252 pacjentów ambulatoryjnych z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. Pacjenci biorący udział w tym badaniu charakteryzowali się na początku badania całkowitą punktacją w skali MMSE (Mini-Mental State Examination) wynoszącą 3-14 punktów. Badanie wykazało istotny korzystny efekt terapeutyczny memantyny w porównaniu do placebo w okresie 6 miesięcy w następujących obszarach:⁴

• Ocena funkcjonowania w oparciu o wywiad z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus – clinician’s interview based impression of change): p=0,025
• Ocena wykonywania czynności życiowych w chorobie Alzheimera (ADCS-ADLsev – Alzheimer’s disease cooperative study – activities of daily living): p=0,003
• Ocena zaburzeń funkcji poznawczych (SIB – severe impairment battery): p=0,002

Wyniki te potwierdzają skuteczność memantyny we wszystkich kluczowych aspektach oceny pacjentów z chorobą Alzheimera – zarówno w obszarze funkcji poznawczych, jak i codziennego funkcjonowania.⁵

Badania w chorobie Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego

W kluczowym badaniu monoterapeutycznym przeprowadzonym u 403 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania wynosiła od 10 do 22 punktów) zaobserwowano statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w porównaniu do placebo w dwóch pierwszorzędowych punktach końcowych w 24 tygodniu (w oparciu o analizę LOCF – Last Observation Carried Forward):⁶

• Podskala oceny zaburzeń funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera (ADAS-cog – Alzheimer’s Disease Assessment Scale): p=0,003
• Ogólna ocena kliniczna (CIBIC-plus): p=0,004

W innym monoterapeutycznym badaniu dotyczącym leczenia choroby Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania wynosiła od 11 do 23 punktów), obejmującym 470 zrandomizowanych pacjentów, nie osiągnięto statystycznie istotnego znaczenia w pierwszorzędowym punkcie końcowym skuteczności w prospektywnie definiowanej początkowej analizie w 24 tygodniu.⁷

Metaanaliza badań w chorobie Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego

Przeprowadzono metaanalizę wyników leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania poniżej 20 punktów) pochodzących z sześciu 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badań III fazy. Analizowane badania obejmowały zarówno protokoły z memantyną w monoterapii, jak i w politerapii ze stałą dawką inhibitora acetylocholinesterazy.⁸

Metaanaliza wykazała statystycznie znamienny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w trzech kluczowych domenach:⁹

• Funkcje poznawcze
• Ogólna ocena kliniczna
• Codzienne funkcjonowanie

Szczególnie istotne wyniki uzyskano w analizie pacjentów, u których wystąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach. Memantyna wykazała statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny w zakresie zapobiegania pogorszeniu. Co więcej, u dwukrotnie większej liczby pacjentów otrzymujących placebo w porównaniu z pacjentami leczonymi memantyną nastąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach (21% versus 11%, p<0,0001).¹⁰