Właściwości farmakodynamiczne leku Recodium

Piracetam, substancja czynna leku Recodium w dawce 1200 mg, należy do grupy leków nootropowych (kod ATC: N06B X03). Jest to pochodna pirolidonowa (2-okso-1-pirolidynoacetamid), stanowiąca pierścieniową pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA).¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania piracetamu charakteryzuje się brakiem specyficzności względem określonego rodzaju komórek czy narządów. Badania wykazały, że piracetam oddziałuje fizycznie z błonami fosfolipidowymi, wiążąc się proporcjonalnie do wielkości dawki z grupą polarną tych błon. Proces ten inicjuje odtwarzanie struktury błony komórkowej poprzez formowanie ruchomych kompleksów cząsteczek leku z fosfolipidami. Mechanizm ten prowadzi do poprawy stabilności błony komórkowej, dzięki czemu białka błonowe i przezbłonowe utrzymują lub odzyskują właściwą strukturę trójwymiarową, umożliwiającą im prawidłowe funkcjonowanie.²

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Piracetam wykazuje działanie na komórki nerwowe poprzez poprawę neuroprzekaźnictwa cholinergicznego i glutaminergicznego. Zwiększa również odporność neuronów na warunki hipoksji (niedotlenienia). U pacjentów przyjmujących piracetam odnotowano poprawę funkcji poznawczych, takich jak uczenie się, pamięć i koncentracja. Co istotne, w przeprowadzonych badaniach klinicznych nie stwierdzono działania sedatywnego piracetamu.³

Właściwości reologiczne

Piracetam wykazuje istotny wpływ na właściwości reologiczne krwi poprzez oddziaływanie na różne komponenty układu krwionośnego. Działanie to obejmuje wpływ na płytki krwi, krwinki czerwone oraz ściany naczyń krwionośnych. Lek zwiększa elastyczność erytrocytów, zmniejsza agregację płytek krwi oraz redukuje przyleganie erytrocytów do ścian naczyń krwionośnych. Dodatkowo, piracetam zmniejsza skurcz naczyń włosowatych.⁴

Wpływ na elementy morfotyczne krwi

Działanie na krwinki czerwone

U pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową piracetam wykazuje korzystny wpływ na właściwości błony komórkowej erytrocytów, zwiększając jej elastyczność. Efekt ten prowadzi do zmniejszenia lepkości krwi oraz zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych, co ma szczególne znaczenie w tej jednostce chorobowej.⁵

Działanie na płytki krwi

Badania kliniczne przeprowadzone wśród zdrowych ochotników oraz pacjentów z objawem Raynauda wykazały, że piracetam powoduje hamowanie czynności płytek krwi proporcjonalnie do wielkości podawanej dawki. Efekt ten obserwowano przy zastosowaniu testów agregacji płytek pod wpływem różnych czynników indukujących: ADP, kolagenu, adrenaliny oraz βTG. Działanie antyagregacyjne występowało bez znaczącego zmniejszenia liczby płytek krwi. W badaniach tych stwierdzono również wydłużenie czasu krwawienia pod wpływem piracetamu.⁶

Wpływ na naczynia krwionośne

Badania u zdrowych ochotników wykazały, że piracetam zmniejsza przyleganie erytrocytów do śródbłonka naczyń krwionośnych. Dodatkowo, lek bezpośrednio stymuluje syntezę prostacykliny w niezmienionym śródbłonku, co wpływa na właściwości naczyniowe i hemodynamiczne.⁷

Wpływ na hemostazę

Piracetam wykazuje istotny wpływ na czynniki krzepnięcia krwi. W badaniach z udziałem zdrowych ochotników stwierdzono, że piracetam w dawkach do 9,6 g zmniejszał stężenie fibrynogenu i czynników von Willebranda (VIII: C; VIII R: AG; VIII R: vW) w osoczu o 30-40% w porównaniu ze stanem przed rozpoczęciem leczenia. Obserwowano również wydłużenie czasu krwawienia.⁸

U pacjentów z samoistnym oraz wtórnym zjawiskiem Raynauda, którzy otrzymywali piracetam w dawce 8 g/dobę przez okres 6 miesięcy, również odnotowano zmniejszenie stężenia fibrynogenu i czynników von Willebranda (VIII: C; VIII R: AG; VIII R: vW (RCF)) w osoczu o 30-40% w porównaniu ze stanem wyjściowym. Dodatkowo, u tych pacjentów zaobserwowano zmniejszenie lepkości osocza oraz wydłużenie czasu krwawienia.⁹

Warto jednak zauważyć, że w innym badaniu z udziałem zdrowych ochotników, którzy otrzymywali piracetam w dawkach do 12 g dwa razy na dobę, nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic w porównaniu z placebo w zakresie wpływu na hemostazę oraz czas krwawienia.¹⁰