Właściwości farmakokinetyczne piracetamu

Piracetam, aktywna substancja leku Recodium 1200 mg, charakteryzuje się liniowymi właściwościami farmakokinetycznymi, które pozostają niezmienne w czasie. Badania prowadzone przy zastosowaniu szerokiego zakresu dawek wykazały małą zmienność międzyosobniczą, co potwierdza wysoką przenikalność, rozpuszczalność oraz minimalny metabolizm tej substancji. Okres półtrwania piracetamu w osoczu wynosi 5 godzin – wartość ta jest podobna zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów. Należy zaznaczyć, że okres półtrwania wydłuża się u osób w podeszłym wieku (głównie z powodu zmniejszenia klirensu nerkowego) oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹

Wchłanianie piracetamu

Po podaniu doustnym piracetam wchłania się szybko i w dużym stopniu. Przyjęty na czczo osiąga maksymalne stężenie w osoczu po godzinie od podania. Biodostępność bezwzględna form doustnych piracetamu jest bliska 100%. Spożywanie posiłków nie wpływa na zakres wchłaniania substancji, natomiast zmniejsza wartość Cmax o 17% i wydłuża czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) z 1 godziny do 1,5 godziny. Maksymalne stężenia piracetamu w osoczu wynoszą zazwyczaj 84 μg/mL po podaniu pojedynczej dawki doustnej 3,2 g oraz 115 μg/mL po wielokrotnym podaniu produktu w dawce 3,2 g trzy razy na dobę.²

Dystrybucja piracetamu

Piracetam nie wykazuje wiązania z białkami osocza. Jego objętość dystrybucji wynosi około 0,6 L/kg masy ciała. Ważną cechą farmakokinetyczną piracetamu jest zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, co zostało potwierdzone wykryciem substancji w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym. Dla płynu mózgowo-rdzeniowego wskaźnik tmax wynosił około 5 godzin, a okres półtrwania około 8,5 godziny. Badania na zwierzętach wykazały, że największe stężenia piracetamu w mózgu występują w korze mózgu (w płacie czołowym, ciemieniowym i potylicznym), w korze móżdżku oraz w zwojach podstawy mózgu. Piracetam przenika do wszystkich tkanek, z wyjątkiem tkanki tłuszczowej, a także przez barierę łożyskową oraz przez błony komórkowe izolowanych erytrocytów.³

Metabolizm piracetamu

Dostępne dane nie wskazują na to, aby piracetam podlegał metabolizmowi w organizmie. Potwierdzają to dwa kluczowe fakty: znaczne wydłużenie okresu półtrwania substancji w osoczu u pacjentów z bezmoczem oraz możliwość wykrycia większości przyjętej dawki piracetamu w moczu.⁴

Wydalanie piracetamu

Okres półtrwania piracetamu w osoczu u osób dorosłych wynosi około 5 godzin, niezależnie od drogi podania (doustnej czy dożylnej). Całkowity klirens ustrojowy substancji kształtuje się na poziomie 80-90 mL/min. Piracetam wydala się głównie przez nerki (80-100% dawki), a proces ten odbywa się poprzez przesączanie kłębuszkowe.⁵

Liniowe właściwości farmakokinetyczne

Zaobserwowano liniowość właściwości farmakokinetycznych piracetamu w szerokim zakresie dawek – od 0,8 do 12 g. Istotne jest, że parametry farmakokinetyczne, takie jak okres półtrwania i klirens, nie ulegają zmianie w zależności od wielkości dawki i czasu trwania leczenia.⁶

Farmakokinetyka w różnych grupach pacjentów

Różnice między płciami

W przeprowadzonym badaniu biorównoważności różnych postaci leku w dawce 2,4 g zaobserwowano, że wartości Cmax i AUC są około 30% wyższe u kobiet (N=6) w porównaniu z mężczyznami (N=6). Jednakże po uwzględnieniu różnic masy ciała, wartości klirensu okazały się porównywalne u obu płci.⁷

Różnice rasowe

Nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących farmakokinetyki piracetamu u osób różnych ras. Jednak porównania danych uzyskanych od osób rasy białej i żółtej uczestniczących w różnych badaniach wskazują na zbliżone wartości parametrów farmakokinetycznych. Biorąc pod uwagę fakt, że piracetam jest wydalany głównie przez nerki, oraz że nie występują istotne różnice rasowe dotyczące klirensu kreatyniny, nie należy oczekiwać znaczącego zróżnicowania farmakokinetyki substancji u osób o różnym pochodzeniu etnicznym.⁸

Farmakokinetyka u osób w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania piracetamu, co jest bezpośrednio związane ze zmniejszeniem czynności nerek charakterystycznym dla tej grupy wiekowej. W związku z tym u tych pacjentów może być konieczna modyfikacja dawkowania.⁹

Farmakokinetyka u dzieci

Nie przeprowadzano badań dotyczących farmakokinetyki piracetamu w populacji pediatrycznej.¹⁰

Farmakokinetyka u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Klirens piracetamu wykazuje silną korelację z klirensem kreatyniny. Z tego powodu u osób z zaburzeniami czynności nerek zaleca się dostosowanie dawki dobowej piracetamu odpowiednio do wartości klirensu kreatyniny. W szczególnych przypadkach, u pacjentów z bezmoczem w schyłkowym stadium niewydolności nerek, okres półtrwania piracetamu ulega znacznemu wydłużeniu – do 59 godzin. Warto podkreślić, że podczas standardowej 4-godzinnej dializy możliwe jest usunięcie 50-60% piracetamu z organizmu.¹¹

Farmakokinetyka u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

Nie przeprowadzano badań oceniających wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę piracetamu. Jednak biorąc pod uwagę fakt, że 80-100% dawki leku wydala się z moczem, nie przewiduje się, aby zaburzenia czynności wątroby prowadziły do istotnych zmian w wydalaniu piracetamu.¹²