stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny

Stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS, hyperosmolar hyperglycemic state) to ostra powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się znaczną hiperglikemią (zazwyczaj >33 mmol/l), hiperosmolalnością osocza (>320 mOsm/kg) i ciężkim odwodnieniem, przy niewystępowaniu lub minimalnej ketonemii. Jest to stan zagrożenia życia, występujący głównie u pacjentów z cukrzycą typu 2, szczególnie u osób starszych.

Patofizjologia HHS obejmuje niedobór insuliny, choć nie tak głęboki jak w cukrzycowej kwasicy ketonowej, oraz nadmiar hormonów kontrregulacyjnych. Prowadzi to do nasilonej glikogenolizy, glukoneogenezy i ograniczonego wykorzystania glukozy przez tkanki. Hiperglikemia wywołuje diurezę osmotyczną, prowadzącą do odwodnienia i dalszego wzrostu osmolalności osocza.

Objawy kliniczne obejmują objawy neurologiczne (splątanie, zaburzenia świadomości do śpiączki włącznie), objawy odwodnienia (suchość śluzówek, obniżone napięcie skóry), tachykardię, hipotensję. Śmiertelność w HHS jest wysoka (10-20%), głównie z powodu powikłań sercowo-naczyniowych, zakrzepowo-zatorowych i infekcyjnych.

Leczenie polega na intensywnej nawodnieniu (początkowo roztwory izotoniczne), uzupełnianiu elektrolitów oraz podawaniu insuliny. Kluczowe jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, parametrów biochemicznych (glikemia, elektrolity, osmolalność osocza) oraz powolne obniżanie stężenia glukozy we krwi (o 3-4 mmol/l/h), aby uniknąć obrzęku mózgu. Ważne jest również leczenie choroby wywołującej HHS, najczęściej infekcji.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Treonina – Przeciwwskazania stosowania

Treonina, jako niezbędny aminokwas, jest kluczowym składnikiem żywienia pozajelitowego, jednak jej stosowanie wymaga szczególnej ostrożności i uwzględnienia licznych przeciwwskazań klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, ciężką niewydolność wątroby i nerek (szczególnie bez dostępu do dializy), niestabilność układu krążenia, hipoksję, kwasicę metaboliczną, obrzęk płuc, niewyrównaną niewydolność serca, ciężką hiperglikemię (oporną na insulinę do 6 j/h), oraz patologiczne zaburzenia elektrolitowe (hiperkaliemia, hipernatremia, hipermagnezemia, hiperkalcemia, hiperfosfatemia). Dodatkowo, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na treoninę lub inne składniki preparatu, a także wiek poniżej 2 lat ze względu na nieodpowiedni profil aminokwasowy. W przypadku niewydolności nerek dializowanych, konieczne jest monitorowanie stężenia mocznika (<38 mmol/l) i unikanie podawania treoniny przy obecności mocznicy, kwasicy metabolicznej czy ciężkiej hipokaliemii.
choroba zakrzepowo-zatorowa, dializa otrzewnowa, encefalopatia wątrobowa, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipoksja, katabolizm, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, posocznica, skaza krwotoczna, stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia gospodarki sodowej, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zapaść krążeniowa, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Medoxa 2,5 mg

Przedawkowanie prednizonu, glikokortykosteroidu dostępnego w dawkach od 1 mg do 50 mg, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, mimo że ostre zatrucia nie są szeroko udokumentowane. Objawy przedawkowania obejmują nasilone działania niepożądane typowe dla terapii prednizonem, takie jak zespół Cushinga jatrogennego, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, hiperglikemia prowadząca do stanu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego, hipokaliemia z ryzykiem zaburzeń rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia neuropsychiatryczne (w tym ostre psychozy steroidowe), owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego oraz miopatia steroidowa i osteoporoza. Dodatkowo obserwuje się znaczną immunosupresję, zwiększającą podatność na infekcje oportunistyczne.
arytmia, glikokortkosteroid, gospodarka elektrolitowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipernatremia, hipokaliemia, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica metaboliczna, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, niewydolność nadnerczy, objawy cushingoidalne, osteoporoza, owrzodzenie przewodu pokarmowego, prednizon, psychoza steroidowa, równowaga kwasowo-zasadowa, stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, układ hormonalny, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zapalenie trzustki, zespół Cushinga jatrogenny, złamanie patologiczne
Leksykon substancji czynnych
Octany – Przeciwwskazania stosowania

Preparat do żywienia pozajelitowego Olimel N9E zawiera oktany oraz znaczące ilości aminokwasów, elektrolitów i glukozy, co determinuje jego przeciwwskazania. Preparat jest niewskazany u wcześniaków, noworodków i dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na niedojrzałość metabolizmu oraz nieadekwatny skład elektrolitowy. Ponadto, przeciwwskazania obejmują pacjentów z alergią na jaja, soję, orzeszki ziemne, kukurydzę oraz inne składniki preparatu, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym krzyżowych. Nie należy stosować Olimel N9E u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego), ciężką hiperlipidemią, ciężkimi zaburzeniami metabolizmu tłuszczów z hipertriglicerydemią, ciężką hiperglikemią oraz zaburzeniami elektrolitowymi (hipernatremia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperkalcemia, hiperfosfatemia). Preparat dostarcza 400-800 kcal/1000-2000 ml, w tym glukozę w ilości 110-220 g/1000-2000 ml oraz elektrolity: Na 35-70 mmol, K 30-60 mmol, Mg 4-8 mmol, Ca 3,5-7 mmol, P 15-30 mmol, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby oraz ryzykiem hipertriglicerydemii.
choroba syropu klonowego, fenyloketonuria, fosfolipidy jaja kurzego, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, kwasica organiczna, olej sojowy, ostre zapalenie trzustki, próba wątrobowa, roztwór hiperosmolarny, stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny, triglicerydy, wcześniak, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe

stan hiperglikemiczno-hiperosmolarny

Powiązane wpisy

Treonina – Przeciwwskazania stosowania

Przedawkowanie – Medoxa 2,5 mg

Octany – Przeciwwskazania stosowania