Właściwości farmakokinetyczne mirtazapiny

Mirtazapina należy do grupy leków przeciwdepresyjnych o czteropierścieniowej budowie, wykazujących działanie poprzez wpływ na układ noradrenergiczny i serotoninergiczny. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych mirtazapiny, obejmujących procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji leku z organizmu pacjenta.¹

Wchłanianie

Mirtazapina po podaniu doustnym charakteryzuje się dobrym i szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Biodostępność leku wynosi około 50%, co oznacza, że połowa podanej dawki dociera do krążenia ogólnego w postaci niezmienionej. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) mirtazapina osiąga stosunkowo szybko – po około 2 godzinach od momentu przyjęcia. Co istotne z praktycznego punktu widzenia, spożywanie pokarmów nie wpływa na parametry farmakokinetyczne mirtazapiny, co daje możliwość jej stosowania niezależnie od posiłków.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu mirtazapina ulega dystrybucji w organizmie. Lek w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – odsetek związany wynosi około 85%. Ten wysoki stopień wiązania z białkami ma istotny wpływ na objętość dystrybucji leku oraz na potencjalne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, które również charakteryzują się wysokim stopniem wiązania z białkami.³

Metabolizm

Mirtazapina podlega intensywnym procesom biotransformacji w organizmie. Główne szlaki metaboliczne obejmują demetylację i utlenianie, po których następuje proces sprzęgania metabolitów. Badania przeprowadzone na mikrosomach wątroby człowieka in vitro dostarczyły istotnych informacji na temat enzymów cytochromu P450 uczestniczących w przemianach mirtazapiny:

• CYP2D6 i CYP1A2 – enzymy te uczestniczą w tworzeniu 8-hydroksymetabolitu mirtazapiny
• CYP3A4 – jest głównym enzymem odpowiedzialnym za powstawanie metabolitów N-demetylowych oraz N-tlenkowych

Warto zaznaczyć, że powstający w wyniku przemian metabolicznych metabolit demetylowy wykazuje aktywność farmakologiczną porównywalną ze związkiem macierzystym. Co więcej, profil farmakokinetyczny tego metabolitu jest zbliżony do profilu mirtazapiny, co może mieć znaczenie dla całkowitego efektu terapeutycznego leku.⁴

Eliminacja

Mirtazapina charakteryzuje się stosunkowo szybką przemianą w organizmie. Produkty metabolizmu leku są eliminowane głównie z moczem oraz kałem w ciągu kilku dni od podania. Okres półtrwania w fazie eliminacji (t₁/₂) mirtazapiny mieści się zazwyczaj w przedziale 20-40 godzin, co uzasadnia jej stosowanie w dawkowaniu raz na dobę. Należy jednak podkreślić, że obserwuje się pewną zmienność tego parametru – w niektórych przypadkach okres półtrwania może być wydłużony nawet do 65 godzin, podczas gdy u osób młodszych niekiedy obserwuje się krótsze okresy półtrwania.⁵

Po rozpoczęciu regularnego stosowania mirtazapiny stan stacjonarny (steady-state), czyli równowaga między ilością leku przyjmowanego a wydalanego, osiągany jest po 3-4 dniach terapii. Po osiągnięciu stanu stacjonarnego nie obserwuje się dalszej kumulacji leku w organizmie, pod warunkiem stosowania stałych dawek.⁶

Liniowość farmakokinetyki

W zakresie dawek terapeutycznych mirtazapina wykazuje farmakokinetykę liniową. Oznacza to, że stężenie leku w osoczu wzrasta proporcjonalnie do podanej dawki, co ułatwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta i minimalizuje ryzyko nieoczekiwanych zmian stężenia leku we krwi przy modyfikacji dawkowania.⁷

Właściwości farmakokinetyczne w specjalnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek może dochodzić do istotnych zmian w farmakokinetyce mirtazapiny. W szczególności, u tych grup pacjentów obserwuje się zmniejszenie klirensu leku, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania i wzrostu stężenia mirtazapiny we krwi. Fakt ten należy uwzględnić przy ustalaniu dawkowania u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek, rozważając potrzebę redukcji dawki oraz ściślejszego monitorowania stężenia leku i występowania potencjalnych działań niepożądanych.⁸

Postać farmaceutyczna a farmakokinetyka

Mirtazapina w preparacie Mirzaten dostępna jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 30 mg lub 45 mg mirtazapiny półwodnej. Tabletki 30 mg mają charakterystyczny pomarańczowobrązowy kolor, owalny kształt i są dwuwypukłe z rowkiem podziału z jednej strony. Tabletki 45 mg są białe, również o owalnym, dwuwypukłym kształcie. Tabletki zawierają również laktozę jako substancję pomocniczą (120,56 mg w tabletce 30 mg oraz 180,84 mg w tabletce 45 mg), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.⁹