status APOE4
Status APOE4 odnosi się do obecności allelu ε4 genu apolipoproteiny E (APOE), który jest najsilniejszym genetycznym czynnikiem ryzyka rozwoju choroby Alzheimera o późnym początku. Osoby mogą być homozygotami (posiadać dwie kopie allelu ε4), heterozygotami (jedną kopię allelu ε4) lub nie posiadać tego allelu wcale.
Nosicielstwo allelu APOE4 zwiększa ryzyko rozwoju choroby Alzheimera 3-12 razy w porównaniu z osobami nieposiadającymi tego wariantu. U homozygot ryzyko jest wyższe niż u heterozygot. Obecność APOE4 wiąże się również z wcześniejszym początkiem objawów choroby Alzheimera – średnio o 5-10 lat wcześniej w porównaniu do osób bez tego allelu.
Mechanizm działania APOE4 w patogenezie choroby Alzheimera obejmuje wpływ na metabolizm beta-amyloidu, funkcję mitochondriów, odpowiedź zapalną i integralność bariery krew-mózg. Allel ten zmniejsza efektywność usuwania i przyspiesza odkładanie się płytek amyloidowych w tkance mózgowej.
Badanie statusu APOE4 nie jest rutynowo zalecane w diagnostyce klinicznej choroby Alzheimera, gdyż obecność tego allelu nie jest ani konieczna, ani wystarczająca do rozwoju choroby. Jednak w badaniach naukowych i próbach klinicznych status APOE4 jest ważnym biomarkerem stratyfikacji ryzyka i potencjalnej odpowiedzi na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba alzheimera – Epidemiologia
Choroba Alzheimera (AD) jest najczęstszą przyczyną demencji, odpowiadającą za 60-75% przypadków na świecie, z globalną liczbą chorych sięgającą 51,6 miliona w 2019 roku (standaryzowana chorobowość 682,5/100 000). Choroba charakteryzuje się postępującą neurodegeneracją, obecnością złogów beta-amyloidu i splątków neurofibrylarnych, prowadząc do upośledzenia funkcji poznawczych i codziennych aktywności. Epidemiologia wskazuje na wykładniczy wzrost zapadalności i chorobowości z wiekiem, szczególnie po 65. roku życia, z zapadalnością w USA wynoszącą 5,3% w grupie 60-74 lat, 13,8% w 75-84 lat i 34,6% powyżej 85 lat. Prognozy przewidują wzrost liczby chorych do 139 milionów globalnie w 2050 roku, z istotnym wzrostem w krajach o niskim i średnim dochodzie. Czynniki ryzyka obejmują niemodyfikowalne (wiek, płeć żeńska, allel APOE ε4) oraz modyfikowalne (nadciśnienie, cukrzyca typu 2, otyłość, hipercholesterolemia), które odpowiadają za około 40% globalnego obciążenia demencją. W 2019 roku odnotowano 1,6 miliona zgonów z powodu AD i innych demencji, a śmiertelność rośnie wraz ze starzeniem populacji (współczynnik umieralności w Europie 45,2/100 000 w 2013 roku).
allel APOE ε4, behavioral risk factor surveillance system, białko beta-amyloid, centrum kontroli i prewencji chorób, choroba Alzheimera, choroba sercowo-naczyniowa, chorobowość, cukrzyca typu 2, hipercholesterolemia, hiperintensywność istoty białej, kora śródwęchowa, łagodne zaburzenia poznawcze, nadciśnienie tętnicze, neurodegeneracja, płyn mózgowo-rdzeniowy, przyśrodkowy płat skroniowy, splątki neurofibrylarne, status APOE4, Światowa Organizacja Zdrowia, testy neurokognitywne, zanik hipokampa - Leksykon chorób i schorzeń
Demencja naczyniowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Demencja naczyniowa jest chorobą neurodegeneracyjną o niekorzystnym rokowaniu, z medianą przeżycia wynoszącą około 3,06 roku (95% CI 3,14-3,60) i średnią długością życia poniżej 5 lat (4,4 roku u kobiet, 3,9 roku u mężczyzn). Choroba charakteryzuje się postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych spowodowanym zaburzeniami przepływu mózgowego, często w wyniku drobnych udarów. Czynniki zwiększające ryzyko śmiertelności to m.in. starszy wiek (aHR=1,02), diagnoza demencji mieszanej (aHR=3,45), wyższy wskaźnik współchorobowości Charlsona (aHR=1,19), podwyższony poziom kreatyniny (aHR=1,35), intubacja dotchawicza (aHR=1,95) oraz ponowna hospitalizacja w ciągu 30 dni (aHR=1,88). Pacjenci z demencją naczyniową mają wyższe ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych, takich jak udar czy zawał serca, niż z powodu samej demencji.
choroba Alzheimera, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, demencja mieszana, demencja naczyniowa, funkcja poznawcza, hemoglobina, hormon tyreotropowy, intubacja dotchawicza, kreatynina w surowicy, kwas foliowy, niedociśnienie ortostatyczne, objaw autonomiczny, objaw depresyjny, otępienie z ciałami Lewy’ego, parathormon, poligenetyczny wskaźnik ryzyka, średnia objętość krwinki, status APOE4, udar mózgu, witamina B12, zaburzenie z ciałami Lewy’ego, zawał serca