nadkrwistość
Nadkrwistość (policytemia) to stan chorobowy charakteryzujący się zwiększoną liczbą krwinek czerwonych we krwi obwodowej, prowadzący do wzrostu hematokrytu i stężenia hemoglobiny. Wyróżnia się nadkrwistość względną (związaną ze zmniejszeniem objętości osocza) oraz bezwzględną (spowodowaną zwiększoną produkcją erytrocytów).
Najczęstszą postacią nadkrwistości bezwzględnej jest czerwienica prawdziwa (policytemia vera), zaliczana do nowotworów mieloproliferacyjnych. Jest ona związana z mutacją genu JAK2, prowadzącą do niekontrolowanej proliferacji komórek krwiotwórczych. Wśród przyczyn wtórnych nadkrwistości wymienia się przewlekłą hipoksję (np. w POChP, wadach serca, przebywaniu na dużych wysokościach), patologie nerek (guzy wydzielające erytropoetynę), a także niektóre mutacje genetyczne.
Objawy nadkrwistości obejmują: zaczerwienienie skóry, bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia, świąd skóry (szczególnie po kąpieli), nadciśnienie tętnicze oraz zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. W diagnostyce kluczową rolę odgrywa morfologia krwi z rozmazem, badania molekularne (wykrywanie mutacji JAK2), ocena poziomu erytropoetyny oraz badania obrazowe (USG jamy brzusznej).
Leczenie nadkrwistości zależy od jej przyczyny. W czerwienicy prawdziwej stosuje się upusty krwi, leki cytoredukcyjne (hydroksymocznik) oraz kwas acetylosalicylowy w profilaktyce zakrzepicy. W postaciach wtórnych terapia ukierunkowana jest na chorobę podstawową. Nadkrwistość nieleczona zwiększa ryzyko poważnych powikłań naczyniowych, w tym zakrzepicy żylnej i tętniczej, udaru mózgu oraz zawału serca.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – PoltechRBC 13,4 mg
PoltechRBC to produkt leczniczy stosowany w medycynie nuklearnej do znakowania erytrocytów technetem-99m, zawierający 13,40 mg sodu pirofosforanu dziesięciowodnego jako substancję czynną. Preparat umożliwia przeprowadzenie scyntygrafii puli krwi metodami in vivo, in vitro lub in vivo/in vitro, w zależności od wskazań klinicznych. Główne zastosowania obejmują angiokardioscyntygrafię, pozwalającą na ilościową ocenę frakcji wyrzutowej komór serca, ruchomości ścian mięśnia sercowego oraz fazowej analizy kurczliwości, co jest kluczowe w diagnostyce niewydolności serca, kardiomiopatii, choroby niedokrwiennej oraz kwalifikacji do terapii resynchronizującej. Ponadto preparat służy do obrazowania perfuzji narządowej i wykrywania malformacji naczyniowych, takich jak tętniaki czy przetoki tętniczo-żylne.
angiokardioscyntygrafia, badanie scyntygraficzne, choroba niedokrwienna serca, choroba układu krwiotwórczego, funkcja mięśnia sercowego, kardiomiopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok, malformacja naczyniowa, naczyniak, nadkrwistość, niedokrwistość, niewydolność serca, objętość krwi krążącej, perfuzja narządowa, przetoka tętniczo-żylna, schorzenie naczyniowe, scyntygrafia puli krwi, scyntygrafia śledziony, splenomegalia, terapia resynchronizująca, tętniak, ukrwienie narządów, zaburzenie kurczliwości mięśnia sercowego, żywotność mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pabi-Dexamethason 8 mg
Preparat PABI-DEXAMETHASON zawierający deksametazon w dawkach 4 mg i 8 mg wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu trwania terapii oraz indywidualnej reakcji pacjenta. Krótkotrwałe stosowanie (dni/tygodnie) może powodować przyrost masy ciała, zaburzenia psychiczne, nietolerancję glukozy oraz przejściową niedoczynność kory nadnerczy, natomiast długotrwała terapia (miesiące/lata) wiąże się z ryzykiem otyłości brzusznej, atrofii mięśni, osteoporozy, zahamowania wzrostu u dzieci oraz trwałej niewydolności nadnerczy. Deksametazon może maskować objawy infekcji, zwiększać ryzyko perforacji jelita grubego, zaostrzać niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze, a także powodować poważne zaburzenia psychiczne, takie jak euforia, depresja, psychozy i tendencje samobójcze, które pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia.
alkaloza hipokaliemiczna, atrofia skóry, centralna retinopatia surowicza, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, depresja, eozynopenia, euforia, glikokortykosteroid, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hipertrójglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, infekcja oportunistyczna, jałowa martwica głowy kości udowej, jaskra, kandydoza przełyku, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadkrwistość, niedoczynność kory nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, ostre zapalenie trzustki, otyłość brzuszna, pęknięcie ściany serca, perforacja jelita grubego, podrażnienie otrzewnej, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychotyczna, teleangiektazja, tendencja samobójcza, trądzik steroidowy, twarz księżycowata, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia psychiczne, zaćma podtorebkowa tylna, zahamowanie wzrostu, zamykanie nasad kości, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie uchyłków, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Demezon 1 mg
Demezon, zawierający deksametazon w dawkach 1 mg i 4 mg, wykazuje profil działań niepożądanych ściśle zależny od dawki i czasu terapii. W dawkach stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej ryzyko działań niepożądanych jest niskie, natomiast w terapii farmakologicznej obserwuje się szerokie spektrum powikłań. Deksametazon może maskować objawy infekcji i sprzyjać ich ujawnieniu lub zaostrzeniu, w tym ryzyko aktywacji strongyloidozy. Immunosupresja może prowadzić do reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji z objawami kardiologicznymi i oddechowymi. W morfologii krwi obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz nadkrwistość. Długotrwałe stosowanie może indukować supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zespół Cushinga, a także zaburzenia hormonalne płciowe manifestujące się nieregularnymi miesiączkami, hirsutyzmem czy impotencją.
aseptyczna martwica kości, atrofia skóry, bakteryjne zapalenie rogówki, centralna retinopatia surowicza, eozynopenia, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, jaskra, leukocytoza, limfopenia, maskowanie infekcji, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadkrwistość, osłabienie układu odpornościowego, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, strongyloidoza, trądzik steroidowy, utrata potasu, węgorzyca, wrzód żołądka i jelit, zaburzenia gojenia ran, zaburzenie psychiczne, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Krka 8 mg
Deksametazon, substancja czynna produktu leczniczego Dexamethasone Krka (tabletki 4 mg i 8 mg), jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu trwania terapii oraz pory podania. Krótkotrwałe stosowanie (dni/tygodnie) może powodować przyrost masy ciała, zaburzenia psychiczne (np. euforię, depresję, psychozy), nietolerancję glukozy oraz przejściową niedoczynność kory nadnerczy. Długotrwała terapia (miesiące/lata) wiąże się z poważniejszymi powikłaniami, takimi jak otyłość brzuszna, atrofia mięśni, osteoporoza, zahamowanie wzrostu u dzieci i młodzieży oraz długotrwała niewydolność nadnerczy, która może utrzymywać się nawet ponad rok po zakończeniu leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko maskowania objawów zakażeń, co może prowadzić do poważnych infekcji, oraz na możliwość perforacji jelita, zwłaszcza u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit. U pacjentów po niedawno przebytym zawale serca istnieje ryzyko pęknięcia mięśnia sercowego, a u osób starszych nasilone są powikłania związane z osteoporozą, nadciśnieniem, hipokaliemią i cukrzycą.
alkaloza hipokaliemiczna, aseptyczna martwica kości, atrofia mięśni, atrofia skóry, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, drożdżyca przełyku, eozynopenia, epilepsja, glikokortykosteroid, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertrichoza, hipertrójglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, immunosupresja, jaskra, limfopenia, maskowanie zakażeń, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadkrwistość, niedoczynność kory nadnerczy, nietolerancja glukozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, ostra niedoczynność nadnerczy, otyłość brzuszna, pęknięcie serca, perforacja jelita, podrażnienie otrzewnej, pokrzywka, retinopatia surowicza, teleangiektazja, trądzik steroidowy, twarz księżycowata, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wybroczyny, zaburzenie krzepliwości, zaburzenie psychologiczne, zaćma, zahamowanie wzrostu, zakrzepica, zamykanie nasad kości, zapalenie skóry, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłków jelita, zawał serca, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe