Działania niepożądane
Demezon 1 mg

Działania niepożądane leku Demezon (deksametazon)

W przypadku terapii lekiem Demezon (tabletki zawierające 1 mg lub 4 mg deksametazonu) należy mieć świadomość możliwych działań niepożądanych, które mogą wystąpić w trakcie leczenia. Ich charakter i nasilenie są ściśle powiązane z wielkością stosowanej dawki oraz długością trwania terapii. ¹

W przypadku stosowania deksametazonu w dawkach służących do hormonalnej terapii zastępczej, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych pozostaje niskie, pod warunkiem przestrzegania zalecanego dawkowania. Natomiast podczas stosowania leku w celach farmakoterapeutycznych, profil bezpieczeństwa jest bardziej złożony. ²

Zaburzenia odporności i infekcyjne

Deksametazon może powodować maskowanie objawów infekcji, jednocześnie sprzyjając ujawnianiu, nasileniu lub wznowieniu zakażeń różnego pochodzenia: wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych, a także pasożytniczych i oportunistycznych. Szczególnie istotne jest ryzyko aktywacji węgorzycy (strongyloidozy). ³

Stosowanie deksametazonu wiąże się z osłabieniem układu odpornościowego, co może skutkować reakcjami nadwrażliwości, w tym ciężkimi reakcjami anafilaktycznymi. Reakcje te mogą manifestować się jako arytmie, skurcze oskrzeli, zaburzenia ciśnienia tętniczego (zarówno hipo- jak i hipertensja), zapaść krążeniowa, a w skrajnych przypadkach nawet zatrzymanie akcji serca. ⁴

Zaburzenia hematologiczne

W obrębie parametrów morfologii krwi obserwuje się zmiany w postaci umiarkowanej leukocytozy (zwiększenia liczby białych krwinek), limfopenii (zmniejszenia liczby limfocytów), eozynopenii (zmniejszenia liczby eozynofilów) oraz nadkrwistości (zwiększenia stężenia hemoglobiny). ⁵

Zaburzenia endokrynologiczne

Długotrwałe stosowanie deksametazonu może prowadzić do zahamowania czynności nadnerczy oraz indukcji zespołu Cushinga. Jego typowe objawy obejmują twarz księżycowatą, otyłość brzuszną i zaczerwienienie twarzy. ⁶

Lek może powodować również zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, prowadzące do nieregularnych miesiączek, braku miesiączki, hirsutyzmu czy impotencji. ⁷

Zaburzenia metaboliczne

Deksametazon może powodować szereg istotnych zmian metabolicznych, w tym zatrzymanie sodu z obrzękami, utratę potasu (mogącą skutkować zaburzeniami rytmu serca), zwiększenie masy ciała, upośledzenie tolerancji węglowodanów, cukrzycę, a także zaburzenia lipidowe w postaci hipercholesterolemii i hipertriglicerydemii. Często obserwuje się również zwiększenie apetytu. ⁸

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

Podczas terapii deksametazonem mogą wystąpić różnorodne zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, drażliwość, euforia, zwiększony napęd psychoruchowy, stany psychotyczne, mania, halucynacje, chwiejność emocjonalna, niepokój, zaburzenia snu, a nawet myśli samobójcze. ⁹

W obrębie układu nerwowego może dochodzić do rozwoju guza rzekomego mózgu, ujawnienia objawów padaczki utajonej oraz zwiększenia częstości napadów padaczkowych u osób z rozpoznaną padaczką. ¹⁰

Zaburzenia okulistyczne

Stosowanie deksametazonu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaćmy (głównie podtorebkowej tylnej), jaskry oraz zaostrzenia objawów związanych z owrzodzeniem rogówki. Może dochodzić również do nasilenia wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych zapaleń oka, w tym bakteryjnego zapalenia rogówki. Inne możliwe powikłania okulistyczne obejmują opadanie powieki, rozszerzenie źrenic, obrzęk spojówki, jatrogenne perforacje twardówki, centralną retinopatię surowiczą oraz nieostre widzenie. ¹¹

Zaburzenia układu krążenia

Deksametazon może powodować nadciśnienie tętnicze, zwiększać ryzyko miażdżycy i zakrzepicy oraz wywoływać zapalenie naczyń (które może wystąpić również jako efekt odstawienia leku po długotrwałej terapii). Obserwuje się także zwiększoną kruchość naczyń włosowatych. ¹²

Zaburzenia układu pokarmowego

Podczas leczenia deksametazonem istnieje ryzyko rozwoju wrzodów żołądka i jelit z możliwym krwawieniem z przewodu pokarmowego. Mogą wystąpić również zapalenie trzustki oraz objawy niestrawności. ¹³

W obrębie układu oddechowego może pojawić się uporczywa czkawka. ¹⁴

Zaburzenia skórne

Deksametazon może powodować różnorodne zmiany skórne, w tym rozstępy, atrofię skóry, teleangiektazje (rozszerzenia naczyń krwionośnych widoczne jako „pajączki” naczyniowe), wybroczyny, wylewy krwi, hipertrichozę (nadmierne owłosienie), trądzik steroidowy oraz zapalenie skóry podobne do trądziku różowatego, zwłaszcza w okolicy ust. Mogą wystąpić również zaburzenia barwnikowe. ¹⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Terapia deksametazonem wiąże się z ryzykiem rozwoju miopatii z osłabieniem mięśni i utratą masy mięśniowej. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do osteoporozy (zależnej od dawki, możliwej również po krótkotrwałym stosowaniu), aseptycznej martwicy kości oraz chorób ścięgien, w tym zapalenia ścięgna i zerwania ścięgna. Inne powikłania obejmują lipomatozę nadtwardówkową oraz zahamowanie wzrostu u dzieci. ¹⁶

Należy zauważyć, że zbyt szybkie zmniejszanie dawki po długotrwałym leczeniu może prowadzić do pojawienia się bólów mięśni i stawów. ¹⁷

Inne działania niepożądane

Deksametazon może powodować wolniejsze gojenie się ran. ¹⁸

Tabela działań niepożądanych deksametazonu (Demezon)

* Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, częstość występowania wymienionych działań niepożądanych jest nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). ¹⁹

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49 21 301
• faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można również zgłaszać podmiotowi odpowiedzialnemu. ²⁰