wymioty wywołane leczeniem cytostatykami
Wskazanie
Wymioty wywołane leczeniem cytostatykami (lekami przeciwnowotworowymi) stanowią jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych objawów niepożądanych podczas chemioterapii. Występują u 70-80% pacjentów poddawanych chemioterapii, przy czym ich nasilenie zależy od potencjału emetogennego stosowanych leków. Wyróżnia się wymioty ostre (w ciągu pierwszych 24 godzin po chemioterapii), opóźnione (po 24 godzinach) oraz wyprzedzające (przed kolejnym cyklem leczenia, o podłożu psychogennym).
W zapobieganiu i leczeniu wymiotów indukowanych chemioterapią stosuje się przede wszystkim antagonistów receptora 5-HT3 (setronów), antagonistów receptora NK1 oraz kortykosteroidy. Wśród polskich preparatów stosowanych w tej jednostce chorobowej należy wymienić: Ondansetron (Zofran, Atossa, Ondansetron Accord), Granisetron (Granisol, Sancuso), Aprepitant (Emend), Netupitant z palonosetronem (Akynzeo), a także deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason) oraz metoklopramid (Metoclopramidum Polpharma).
Największe trudności w leczeniu wymiotów indukowanych chemioterapią dotyczą wymiotów opóźnionych oraz wyprzedzających. Wymioty opóźnione, występujące po 24 godzinach od podania cytostatyków, są trudniejsze do kontrolowania, ponieważ mechanizm ich powstawania jest złożony i nie zawsze związany z bezpośrednim działaniem leków przeciwnowotworowych. Z kolei wymioty wyprzedzające, mające charakter warunkowy, słabo reagują na standardowe leki przeciwwymiotne, wymagając często dodatkowo podejścia psychologicznego lub zastosowania leków przeciwlękowych.
Istotnym wyzwaniem jest również indywidualizacja leczenia przeciwwymiotnego w zależności od schematu chemioterapii, potencjału emetogennego stosowanych cytostatyków oraz czynników ryzyka występujących u pacjenta (płeć żeńska, młody wiek, wcześniejsze doświadczenia z chemioterapią). Niezadowalająca kontrola nudności i wymiotów może prowadzić do pogorszenia jakości życia, niedożywienia, zaburzeń elektrolitowych, a nawet przerwania leczenia przeciwnowotworowego.