Działania niepożądane
Dexamethasone Krka 20 mg

Deksametazon wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie i charakter zależą od dawki, czasu trwania terapii oraz indywidualnych cech pacjenta. Krótkotrwałe stosowanie może prowadzić do przyrostu masy ciała, zaburzeń psychicznych (np. euforia, depresja, psychozy), nietolerancji glukozy oraz przejściowej niedoczynności kory nadnerczy. Długotrwała terapia (miesiące/lata) wiąże się z ryzykiem otyłości brzusznej, osteoporozy (może wystąpić już po 3 miesiącach), atrofii mięśni, zahamowania wzrostu u dzieci i młodzieży (nieodwracalne zamykanie nasad kości), a także długotrwałej niewydolności nadnerczy. Deksametazon może maskować objawy zakażeń, co utrudnia diagnostykę i zwiększa ryzyko progresji infekcji, a także zwiększa ryzyko perforacji przewodu pokarmowego, zwłaszcza u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Ponadto, obserwuje się powikłania sercowo-naczyniowe, takie jak bradykardia, zaostrzenie niewydolności serca, nadciśnienie oraz ryzyko pęknięcia mięśnia sercowego po niedawno przebytym zawale.

Pobierz ChPL PDF Dexamethasone Krka – Tabletki – 20 mg
  1. Działania niepożądane leku Dexamethasone Krka
    1. Różnice między krótkotrwałym i długotrwałym stosowaniem
    2. Wybrane istotne działania niepożądane
    3. Działania niepożądane w określonych grupach pacjentów
  2. Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
  3. Szczególne grupy pacjentów
    1. Dzieci i młodzież
    2. Osoby w podeszłym wieku
  4. Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. chłoniak nieziarniczy
  2. choroba Hodgkina
  3. idiopatyczna plamica małopłytkowa
  4. leczenie objawowego szpiczaka mnogiego
  5. ostra białaczka limfoblastyczna
  6. pęcherzyca zwykła
  7. profilaktyka i leczenie wymiotów wywołanych przez cytostatyki
  8. przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego
  9. zapalenie mięśni
Substancja czynna
  1. deksametazon
Kategoria leku
  1. glikokortykosteroidy
  2. leki immunosupresyjne
  3. leki onkologiczne wspomagające
  4. leki przeciwwymiotne (w skojarzeniu)

Działania niepożądane leku Dexamethasone Krka

Działania niepożądane deksametazonu są ściśle skorelowane z jego względną mocą farmakologiczną, zastosowaną dawką, porą podania oraz czasem trwania terapii. Podczas krótkotrwałej kuracji zgodnej z zalecanym dawkowaniem i prowadzonej pod ścisłą obserwacją lekarską, ryzyko wystąpienia skutków ubocznych jest stosunkowo niskie. Należy jednak pamiętać, że nawet krótkotrwałe stosowanie deksametazonu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.1

Różnice między krótkotrwałym i długotrwałym stosowaniem

Krótkotrwała terapia deksametazonem (dni/tygodnie) najczęściej wiąże się z takimi działaniami niepożądanymi jak przyrost masy ciała, zaburzenia psychologiczne, nietolerancja glukozy oraz przejściowa niedoczynność kory nadnerczy. Z kolei długotrwała kuracja (miesiące/lata) zwykle prowadzi do otyłości brzusznej, zwiększonej wrażliwości skórnej, atrofii mięśni, osteoporozy, zahamowania wzrostu oraz długotrwałej niewydolności nadnerczy.2

Wybrane istotne działania niepożądane

Niedoczynność kory nadnerczy wywołana terapią deksametazonem może utrzymywać się przez wiele miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet ponad rok po zakończeniu leczenia. Czas utrzymywania się tego działania niepożądanego zależy od dawki oraz czasu trwania terapii.3

Zaburzenia psychiczne mogą manifestować się w różnych formach, przy czym najczęściej obserwuje się euforię. Poważnym problemem mogą być również depresja, reakcje psychotyczne oraz skłonności samobójcze. Zaburzenia te zwykle pojawiają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia i występują częściej przy wyższych dawkach deksametazonu. W większości przypadków ustępują po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu terapii.4

Maskowanie zakażeń to szczególnie niebezpieczne działanie niepożądane deksametazonu. Terapia tym lekiem może skutecznie maskować objawy istniejącego lub rozwijającego się zakażenia, co znacząco utrudnia postawienie właściwej diagnozy i może prowadzić do zwiększonego ryzyka progresji infekcji.5

Perforacja przewodu pokarmowego stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań. Kortykosteroidy, w tym deksametazon, mogą zwiększać ryzyko perforacji jelita grubego szczególnie w przebiegu ciężkiego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Warto podkreślić, że u pacjentów otrzymujących wysokie dawki glikokortykosteroidów, typowe objawy podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądkowo-jelitowej mogą nie wystąpić, co dodatkowo utrudnia szybką diagnostykę tego stanu.6

Powikłania sercowo-naczyniowe to kolejna grupa istotnych działań niepożądanych. Deksametazon może prowadzić do bradykardii, zaostrzenia poważnej niewydolności serca oraz nieuregulowanego nadciśnienia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego ze względu na doniesienia o przypadkach pęknięcia serca w tej grupie chorych.7

Działania niepożądane w określonych grupach pacjentów

U dzieci i młodzieży kortykosteroidy, w tym deksametazon, powodują zależne od dawki zahamowanie wzrostu, co wynika z ich wpływu na wcześniejsze zamykanie nasad kości. Co istotne z punktu widzenia klinicznego, efekt ten może mieć charakter nieodwracalny.8

U osób w podeszłym wieku działania niepożądane systemowej terapii kortykosteroidami mogą mieć szczególnie poważne konsekwencje. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów geriatrycznych z współistniejącą osteoporozą, nadciśnieniem tętniczym, hipokaliemią, cukrzycą, zwiększoną podatnością na infekcje oraz atrofią skóry.9

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Układ/narząd Działanie niepożądane Opis i częstotliwość występowania
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zwiększona podatność na infekcje Wzmożone ryzyko zakażeń (latentnych), w tym posocznicy, gruźlicy, zakażeń oka, ospy wietrznej, odry, zakażeń grzybiczych i wirusowych. Charakterystyczne maskowanie objawów klinicznych oraz występowanie infekcji oportunistycznych. Częstość występowania wzrasta wraz z czasem trwania terapii i stosowaną dawką.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Zaburzenia hematologiczne Leukocytoza, limfopenia, eozynopenia, nadkrwistość, zaburzenia krzepliwości. Typowe dla pacjentów długotrwale leczonych wysokimi dawkami leku.
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje alergiczne i immunosupresja Reakcje alergiczne o różnym nasileniu, aż do anafilaksji. Immunosupresja stanowiąca istotny czynnik ryzyka rozwoju infekcji oportunistycznych. Występuje u większości pacjentów leczonych deksametazonem.
Zaburzenia endokrynologiczne Hamowanie osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej Indukcja zespołu Cushinga z objawami takimi jak: twarz księżycowata, hiperwolemia, otyłość brzuszna. Wtórna niewydolność nadnerczy i przysadki, szczególnie w sytuacjach stresowych (uraz, zabieg operacyjny). Częste działanie niepożądane, szczególnie przy dawkach >20 mg/dobę.
Zaburzenia wzrostu i funkcji rozrodczych Zahamowanie wzrostu w okresie niemowlęcym, dzieciństwie i w okresie dojrzewania. Nieregularne miesiączki lub ich brak. Hirsutyzm. Częstość zależna od dawki i czasu stosowania.
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej Przyrost masy ciała, zwiększony apetyt, upośledzenie tolerancji węglowodanów, wystąpienie objawów cukrzycy latentnej, zwiększone zapotrzebowanie na leki przeciwcukrzycowe. Hipercholesterolemia, hipertrójglicerydemia. Zaburzenia te występują u większości pacjentów leczonych deksametazonem.
Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej Ujemny bilans białkowy i wapniowy, zatrzymywanie sodu i wody w organizmie, utrata potasu prowadząca do alkalozę hipokaliemiczną i zaburzeń rytmu serca. Częste działania niepożądane, szczególnie przy wyższych dawkach.
Zaburzenia psychiczne Spektrum zaburzeń psychicznych Uzależnienie psychiczne, depresja, bezsenność, zaostrzona schizofrenia, choroba psychiczna (od euforii do objawowej psychozy), skłonności samobójcze. Zaburzenia pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia. Częstsze przy wyższych dawkach leku.
Zaburzenia układu nerwowego Neurologiczne objawy niepożądane Zwiększone ciśnienie śródczaszkowe z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego u dzieci (guz rzekomy mózgu) – zazwyczaj po zakończeniu leczenia. Ujawnienie latentnej epilepsji, zwiększenie liczby napadów w czynnej epilepsji, zawroty głowy, bóle głowy. Częstość występowania trudna do oszacowania.
Zaburzenia oka Okulistyczne działania niepożądane Podwyższone ciśnienie śródgałkowe, jaskra, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, zaćma (głównie podtorebkowa tylna), atrofia rogówki i twardówki, nasilenie infekcji oka, zaostrzenie objawów owrzodzenia rogówki, centralna retinopatia surowicza, nieostre widzenie. Częstość wzrasta przy długotrwałym stosowaniu.
Zaburzenia serca Kardiologiczne działania niepożądane Pęknięcie mięśnia sercowego po niedawno przebytym zawale, zastoinowa niewydolność serca u podatnych pacjentów, dekompensacja serca. Działania rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu, wymagające szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami serca.
Zaburzenia naczyniowe Powikłania naczyniowe Nadciśnienie, zapalenie naczyń, nasilona miażdżyca i zwiększone ryzyko zakrzepicy/choroby zakrzepowo-zatorowej (związane ze zwiększoną krzepliwością krwi). Częstość wzrasta u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Zaburzenia układu oddechowego Objawy oddechowe Czkawka – rzadkie, ale charakterystyczne działanie niepożądane przy wysokich dawkach.
Zaburzenia żołądka i jelit Powikłania gastroenterologiczne Dyspepsja, wzdęcia brzucha, wrzody żołądka z perforacją i krwawieniem, ostre zapalenie trzustki, zapalenie błony śluzowej przełyku, drożdżyca przełyku, gazy jelitowe, nudności, wymioty. Ryzyko perforacji jelita zwiększone szczególnie w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Częstość wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ.
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Dermatologiczne działania niepożądane Hipertrichoza, atrofia skóry, teleangiektazja, rozstępy, rumień, trądzik steroidowy, wybroczyny, alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wypadanie włosów, zaburzenia barwnikowe, zwiększona kruchość naczyń włosowatych, zapalenie skóry okolicy ust, nadmierna potliwość, skłonność do powstawania siniaków. Częste działania niepożądane, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Powikłania mięśniowo-szkieletowe Przedwczesne zamknięcie nasad kości, osteoporoza, złamania kręgosłupa i kości długich, aseptyczna martwica kości udowych i ramiennych, naderwania ścięgien, miopatia mięśni proksymalnych, osłabienie mięśni, utrata masy mięśniowej. Częstość wzrasta wraz z czasem trwania terapii. Osteoporoza może wystąpić już po 3 miesiącach leczenia.
Zaburzenia układu rozrodczego Impotencja Zaburzenia funkcji seksualnych, szczególnie u mężczyzn. Częstość trudna do oszacowania.
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Osłabiona odpowiedź immunologiczna Osłabiona reakcja na szczepienia i testy skórne. Wolniejsze gojenie się ran. Dyskomfort, złe samopoczucie. Powszechne działania niepożądane podczas terapii deksametazonem.
Zespół odstawienia steroidów Zbyt szybkie zmniejszenie dawki kortykosteroidów po długotrwałym leczeniu może prowadzić do ostrej niedoczynności nadnerczy, niedociśnienia i śmierci. Zespół odstawienia objawia się: gorączką, bólem mięśni i stawów, nieżytem nosa, zapaleniem spojówek, bolesnymi i swędzącymi guzkami skórnymi oraz utratą masy ciała. Ryzyko występuje głównie przy nagłym odstawieniu po długotrwałej terapii.

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

U pacjentów pediatrycznych leczenie deksametazonem wiąże się ze szczególnymi zagrożeniami, przede wszystkim w zakresie zahamowania wzrostu. Kortykosteroidy powodują zależne od dawki spowolnienie wzrastania u niemowląt, dzieci oraz nastolatków poprzez przedwczesne zamykanie nasad kości długich. Co niezwykle istotne, proces ten może być nieodwracalny, prowadząc do trwałego niskorosłości. Lekarze powinni dokładnie monitorować parametry wzrastania podczas terapii i rozważać stosowanie najniższych skutecznych dawek przez możliwie najkrótszy okres.10

Osoby w podeszłym wieku

Populacja geriatryczna jest szczególnie narażona na poważne konsekwencje działań niepożądanych deksametazonu. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z chorobami współistniejącymi takimi jak osteoporoza (zwiększone ryzyko złamań), nadciśnienie tętnicze (ryzyko dekompensacji), hipokaliemia (zaburzenia rytmu serca), cukrzyca (pogorszenie kontroli glikemii) oraz z upośledzoną odpornością (zwiększona podatność na infekcje). Dodatkowo, atrofia skóry często obecna u osób starszych może ulegać nasileniu. U tej grupy pacjentów należy stosować szczególnie staranną kontrolę parametrów klinicznych i laboratoryjnych podczas terapii deksametazonem.11

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania deksametazonu jest niezbędnym elementem terapii. Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka związanego z jego stosowaniem.12

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

  • Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Telefon: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 17.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl