przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego
Wskazanie
Przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego (ang. metastatic spinal cord compression, MSCC) to stan nagły w onkologii, wymagający natychmiastowej interwencji, spowodowany przez ucisk rdzenia kręgowego przez masę przerzutową. Najczęściej występuje u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami piersi, płuc, prostaty oraz szpiczakiem mnogim. Stan ten rozwija się, gdy komórki nowotworowe rozprzestrzeniają się do kręgosłupa, powodując naciek lub złamanie patologiczne kręgu, co prowadzi do ucisku rdzenia kręgowego.
Objawy przerzutowego ucisku rdzenia kręgowego obejmują ból pleców (często pierwszy objaw), osłabienie kończyn, zaburzenia czucia, dysfunkcję pęcherza i jelit oraz w zaawansowanych przypadkach – porażenie. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie, gdyż opóźnienie w leczeniu może prowadzić do trwałych deficytów neurologicznych. Diagnostyka obejmuje badanie MRI całego kręgosłupa, które jest metodą z wyboru.
W leczeniu stosuje się wielokierunkowe podejście. Glikokortykosteroidy (Dexaven, Pabi-Dexamethason) są podawane natychmiast po podejrzeniu MSCC dla zmniejszenia obrzęku i ucisku. Radioterapia (zazwyczaj paliatywna) jest standardem leczenia u większości pacjentów. W wybranych przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne – dekompresja i stabilizacja kręgosłupa. Leczenie przeciwbólowe obejmuje opioidy (Oxycontin, Morphini Sulfas, Fentanyl), niesteroidowe leki przeciwzapalne (Ketonal, Majamil) oraz koanalgetyki (Lyrica, Pregabalin Zentiva).
Największe trudności w leczeniu pacjentów z przerzutowym uciskiem rdzenia kręgowego wiążą się z opóźnieniem diagnozy, co drastycznie pogarsza rokowanie. Wyzwaniem jest również podejmowanie decyzji o interwencji chirurgicznej u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową i ograniczonym przewidywanym czasem przeżycia. Kompleksowe podejście wymaga ścisłej współpracy zespołu wielodyscyplinarnego (onkolog, neurochirurg, radioterapeuta, neurolog). Dodatkowym problemem jest rehabilitacja pacjentów z deficytami neurologicznymi oraz leczenie wspomagające uwzględniające profilaktykę przeciwzakrzepową, odleżynową i leczenie dysfunkcji układu moczowego.