wymioty wywołane przez cytostatyki
Wskazanie

Wymioty wywołane przez cytostatyki to często występujące działanie niepożądane chemioterapii przeciwnowotworowej. Mogą pojawić się w kilku fazach: ostrej (do 24 godzin po podaniu), opóźnionej (po 24 godzinach) oraz wyprzedzającej (przed kolejnym podaniem leku). Nasilenie dolegliwości zależy od potencjału emetogennego zastosowanych cytostatyków, przy czym najsilniejsze działanie wymiotne wykazują pochodne platyny, cyklofosfamid w wysokich dawkach, antracykliny oraz dakarbazyna.

W leczeniu wymiotów wywołanych przez cytostatyki stosuje się przede wszystkim leki przeciwwymiotne z grupy antagonistów receptora 5-HT3 (ondansetron – Zofran, Ondansetron Accord, Setronon; granisetron – Granisetrdon Accord, Emetron; palonosetron – Aloxi), antagonistów receptora NK1 (aprepitant – Emend, fosaprepitant – Ivemend) oraz kortykosteroidy (deksametazon – Dexamethasone WZF, Pabi-Dexamethason). W przypadku wymiotów opóźnionych skuteczne są także leki z grupy benzodiazepin (lorazepam – Lorafen) oraz leki przeciwpsychotyczne (olanzapina – Zolafren, Olzapin, Zolaxa).

W profilaktyce i leczeniu wymiotów indukowanych chemioterapią stosuje się schematy dostosowane do potencjału emetogennego cytostatyków. Przy wysokim ryzyku wymiotów zaleca się terapię trójlekową: antagonista 5-HT3 + antagonista NK1 + deksametazon. Przy średnim ryzyku najczęściej stosuje się kombinację antagonisty 5-HT3 z deksametazonem.

Największą trudnością w leczeniu wymiotów wywołanych przez cytostatyki jest skuteczne opanowanie wymiotów opóźnionych oraz wyprzedzających, które słabiej odpowiadają na standardową terapię przeciwwymiotną. Dodatkowym wyzwaniem jest utrzymująca się po chemioterapii anoreksja i zmiana odczuwania smaków, co prowadzi do pogorszenia stanu odżywienia pacjenta. Problem stanowi również nasilające się z każdym kolejnym cyklem leczenia zjawisko wymiotów wyprzedzających, które mogą być wywołane samym widokiem szpitala lub personelu medycznego.