leczenie objawowego szpiczaka mnogiego
Wskazanie

Szpiczak mnogi (plazmocytowy) to złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego charakteryzujący się niekontrolowanym rozrostem i akumulacją atypowych plazmocytów w szpiku kostnym. Objawowy szpiczak mnogi wymaga natychmiastowego leczenia, gdy występują tzw. objawy CRAB: hiperkalcemia, niewydolność nerek, niedokrwistość, zmiany osteolityczne kości, lub inne znaczące objawy związane z chorobą (np. nawracające infekcje, amyloidoza, zespół nadlepkości).

Leczenie objawowego szpiczaka mnogiego jest wielokierunkowe i dostosowane do wieku pacjenta, stanu ogólnego oraz chorób współistniejących. W Polsce stosuje się różne schematy terapeutyczne zawierające: inhibitory proteasomu (bortezomib – Velcade, karfilzomib – Kyprolis, iksazomib – Ninlaro), leki immunomodulujące (talidomid – Thalidomide, lenalidomid – Revlimid, pomalidomid – Imnovid), przeciwciała monoklonalne (daratumumab – Darzalex, izatuksymab – Sarclisa, elotuzumab – Empliciti), inhibitory deacetylazy histonów (panobinostat – Farydak), kortykoidy (deksametazon, prednizon) oraz klasyczne cytostatyki (cyklofosfamid, doksorubicyna, melfalan).

U młodszych pacjentów z dobrym stanem ogólnym standardem postępowania jest terapia indukująca remisję (najczęściej schematy VTD, VRD, KRD), konsolidacja z zastosowaniem wysokodawkowanej chemioterapii wspomaganej autologicznym przeszczepieniem komórek macierzystych (auto-HSCT), a następnie leczenie podtrzymujące (najczęściej lenalidomidem). U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia stosuje się schematy o mniejszej toksyczności (VMP, Rd).

Największe trudności w leczeniu objawowego szpiczaka mnogiego to: nieuchronny rozwój oporności na stosowane leki, częste nawroty choroby, narastająca toksyczność leczenia oraz problemy z jej tolerancją u starszych pacjentów z chorobami współistniejącymi. Kluczowym wyzwaniem pozostaje dobór optymalnej sekwencji terapeutycznej, aby maksymalnie wydłużyć czas przeżycia chorych przy zachowaniu dobrej jakości życia. Dodatkową trudność stanowi wysoki koszt nowoczesnych terapii, co wpływa na ich dostępność w ramach programów lekowych.

Istotnym elementem kompleksowego leczenia jest także terapia wspomagająca obejmująca: bisfosfoniany lub denosumab w celu redukcji powikłań kostnych, profilaktykę przeciwinfekcyjną, leczenie bólu, niedokrwistości oraz wsparcie psychologiczne. Nowoczesne podejście do leczenia szpiczaka mnogiego wymaga ścisłej współpracy multidyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym hematologów, nefrologów, ortopedów i specjalistów leczenia bólu.