Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Przed rozpoczęciem stosowania produktu leczniczego Dexamethasone Krka w skojarzeniu z innym produktem leczniczym należy zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego skojarzonego produktu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji deksametazonu z innymi produktami leczniczymi, z podziałem na interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zwiększać częstość występowania i nasilenie dolegliwości związanych z wrzodami żołądka u pacjentów przyjmujących deksametazon. Pacjenci stosujący jednocześnie NLPZ i deksametazon powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie aspiryny w połączeniu z kortykosteroidami w przypadku hipoprotrombinemii. Kortykosteroidy zwiększają klirens nerkowy salicylanów, co może prowadzić do konieczności obniżenia dawki salicylanów po zakończeniu podawania steroidów. Nagłe odstawienie deksametazonu może prowadzić do zatrucia salicylanami ze względu na wzrost ich stężenia w surowicy.²

Leki przeciwcukrzycowe: Deksametazon osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych, takich jak insulina, sulfonylomocznik i metformina. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków sporadycznie może wystąpić hiperglikemia i ketoacydoza cukrzycowa. U pacjentów z cukrzycą na początku leczenia deksametazonem należy częściej wykonywać badania krwi i moczu w celu monitorowania poziomu glukozy.³

Leki powodujące hipokaliemię: Jednoczesne stosowanie deksametazonu z następującymi lekami zwiększa ryzyko hipokaliemii:

• acetazolamid
• diuretyki pętlowe
• diuretyki tiazydowe
• leki moczopędne
• amfoterycyna B w zastrzykach
• gluko- i mineralokortykosteroidy
• tetrakozaktyd
• leki przeczyszczające

Hipokaliemia znacząco zwiększa prawdopodobieństwo zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza torsade de pointes, oraz potęguje toksyczność glikozydów nasercowych. Przed rozpoczęciem leczenia deksametazonem należy bezwzględnie wyrównać niedobór potasu. Dodatkowo raportowano, że równoczesne stosowanie amfoterycyny B i hydrokortyzonu prowadziło do powiększenia i niewydolności serca.⁴

Leki przeciwwrzodowe: Karbenoksolon zwiększa ryzyko wystąpienia hipokaliemii podczas jednoczesnej terapii z deksametazonem.⁵

Leki przeciwmalaryczne: Chlorokina, hydroksychlorokina i meflokina przy jednoczesnym stosowaniu z deksametazonem zwiększają ryzyko miopatii i kardiomiopatii.⁶

Inhibitory ACE: Równoczesne podawanie deksametazonu z inhibitorami konwertazy angiotensyny niesie ze sobą zwiększone ryzyko chorób krwi. Ponadto kortykosteroidy mogą osłabiać działanie leków obniżających ciśnienie krwi, co może wymagać dostosowania dawkowania leków przeciwnadciśnieniowych podczas terapii deksametazonem.⁷

Talidomid: Podczas jednoczesnego podawania deksametazonu z talidomidem należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ istnieją doniesienia o przypadkach toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka.⁸

Szczepionki: Deksametazon może osłabiać działanie szczepionek. Wykonywanie szczepień z użyciem szczepionek żywych jest przeciwwskazane w trakcie leczenia dużymi terapeutycznymi dawkami deksametazonu ze względu na możliwość wystąpienia infekcji wirusowej. W takim przypadku szczepienie należy odłożyć na co najmniej 3 miesiące po zakończeniu kuracji kortykosteroidami. Stosowanie innych typów immunizacji podczas leczenia dużymi terapeutycznymi dawkami deksametazonu może być niebezpieczne ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych i ograniczonego lub nieobecnego wzrostu liczby przeciwciał, co prowadzi do słabszego działania ochronnego. Pacjenci, którym kortykosteroidy podawano miejscowo, przez krótki czas (poniżej 2 tygodni) i w mniejszych dawkach, mogą być jednak szczepieni.⁹

Inhibitory cholinesterazy: Równoczesne stosowanie inhibitorów cholinesterazy i deksametazonu może powodować poważne osłabienie mięśni u pacjentów z miastenią gravis. Jeżeli to możliwe, inhibitory cholinesterazy należy odstawić co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem terapii deksametazonem.¹⁰

Fluorochinolony: Ryzyko wystąpienia zapalenia ścięgna i zerwania ścięgna znacząco zwiększa się u pacjentów leczonych jednocześnie deksametazonem i antybiotykami z grupy fluorochinolonów.¹¹

Inhibitory CYP3A: Jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększy ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych deksametazonu. Należy unikać tej kombinacji, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko działań niepożądanych. W takim przypadku pacjent wymaga ścisłej obserwacji w celu wykrycia ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów.¹²

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na deksametazon

Deksametazon jest metabolizowany przez enzym cytochrom P450 3A4 (CYP3A4), co powoduje liczne interakcje z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu.¹³

Induktory CYP3A4: Podawanie deksametazonu wraz z induktorami CYP3A4 prowadzi do zmniejszenia stężenia deksametazonu w osoczu, co może wymagać zwiększenia jego dawki. Do induktorów CYP3A4 należą:

• efedryna
• barbiturany
• ryfabutyna
• ryfampicyna
• fenytoina
• karbamazepina

Aminoglutetymid może przyspieszyć eliminację deksametazonu oraz osłabić jego skuteczność, co również może wymagać dostosowania dawki.¹⁴

Żywice wiążące kwasy żółciowe, takie jak cholestyramina, mogą ograniczać absorpcję deksametazonu. Stosowane objawowo leki gastrologiczne, zobojętniające kwas żołądkowy oraz węgiel aktywny mogą zmniejszać resorpcję glikokortykosteroidów, w tym deksametazonu. Z tego powodu deksametazon należy podawać z odpowiednim opóźnieniem po objawowo stosowanych lekach gastrologicznych, zobojętniających kwas żołądkowy czy węglu aktywnym, zachowując co najmniej dwie godziny odstępu.¹⁵

Inhibitory CYP3A4: Podawanie deksametazonu wraz z inhibitorami CYP3A4 może prowadzić do zwiększonego stężenia deksametazonu w osoczu i zmniejszonego klirensu, co może wymagać redukcji dawki deksametazonu. Do inhibitorów CYP3A4 należą:

• Azole przeciwgrzybicze (np. ketokonazol, itrakonazol)
• Inhibitory proteazy HIV (np. ritonawir)
• Antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)

Szczególnie ketokonazol może nie tylko zwiększyć stężenie deksametazonu w osoczu poprzez hamowanie działania CYP3A4, ale także zahamować syntezę kortykosteroidów w nadnerczach, co może spowodować niedoczynność kory nadnerczy w momencie zakończenia terapii kortykosteroidami.¹⁶

Estrogeny, w tym doustne środki antykoncepcyjne, mogą hamować metabolizowanie niektórych kortykosteroidów i przez to wzmocnić ich działanie.¹⁷

Wpływ deksametazonu na inne leki

Deksametazon jest umiarkowanym induktorem CYP3A4. Podawanie deksametazonu z substancjami metabolizowanymi przez CYP3A4 może prowadzić do zwiększenia klirensu i zmniejszenia stężenia tych substancji w osoczu.¹⁸

Leki przeciwgruźlicze: Podczas jednoczesnego stosowania deksametazonu z izoniazydem zaobserwowano obniżenie stężenia izoniazydu w osoczu. Pacjenci przyjmujący izoniazyd razem z deksametazonem wymagają odpowiedniej obserwacji.¹⁹

Cyklosporyna: Równoczesne podawanie cyklosporyny i deksametazonu może prowadzić do nasilenia działania obydwu substancji. Istnieje zwiększone ryzyko napadów mózgowych podczas takiego leczenia skojarzonego.²⁰

Prazykwantel: Deksametazon może powodować obniżone stężenie prazykwantelu w osoczu, co stwarza ryzyko niepowodzenia leczenia przeciwpasożytniczego z powodu zwiększonego metabolizmu prazykwantelu w wątrobie.²¹

Antykoagulanty doustne (pochodne kumaryny): Równoczesna terapia deksametazonem może wzmacniać lub osłabiać działanie doustnych antykoagulantów. W przypadku stosowania dużych dawek deksametazonu lub kuracji trwającej ponad 10 dni istnieje ryzyko krwawienia charakterystycznego dla terapii kortykosteroidowych (z błony śluzowej żołądka, kruchość naczyń). Pacjenci przyjmujący deksametazon w połączeniu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi wymagają ścisłej obserwacji, z badaniem kontrolnym w 8 dniu terapii, a następnie co dwa tygodnie w trakcie i po zakończeniu terapii.²²

Atropina i inne leki antycholinergiczne: Podczas podawania wspólnie z deksametazonem można zaobserwować zwiększenie ciśnienia śródocznego.²³

Niedepolaryzujące środki zwiotczające: Podczas jednoczesnego stosowania z deksametazonem zwiotczenie mięśni może trwać dłużej.²⁴

Somatotropina: Podczas jednoczesnego stosowania z deksametazonem może dojść do osłabienia działania hormonu wzrostu.²⁵

Protyrelina: Podczas podawania protyreliny razem z deksametazonem można zaobserwować ograniczony wzrost poziomu TSH.²⁶

Interakcje deksametazonu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii deksametazonem może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym zwiększonego ryzyka owrzodzeń błony śluzowej żołądka i dwunastnicy oraz krwawień z przewodu pokarmowego. Alkohol, podobnie jak glikokortykosteroidy, może również powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, a ich jednoczesne stosowanie wzmacnia ten efekt.

Spożywanie alkoholu podczas leczenia deksametazonem może również nasilać działanie immunosupresyjne leku, co zwiększa podatność organizmu na infekcje. Ponadto, zarówno alkohol, jak i deksametazon mogą powodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi, a ich jednoczesne stosowanie potęguje ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego.

U pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami metabolizmu glukozy, alkohol w połączeniu z deksametazonem może prowadzić do większych wahań poziomu glukozy we krwi, co utrudnia kontrolę glikemii.

Ze względu na powyższe ryzyko, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii deksametazonem.

Podsumowanie interakcji deksametazonu