Właściwości farmakokinetyczne kwetiapiny

Lek Quetiapin NeuroPharma zawiera substancję czynną kwetiapinę w postaci fumaranu kwetiapiny i jest dostępny w tabletkach powlekanych o zróżnicowanych dawkach: 25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg i 300 mg. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne leku z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Proces wchłaniania

Kwetiapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Istotną cechą jest brak znaczącego wpływu pokarmu na biodostępność substancji czynnej. W organizmie pacjenta kwetiapina podlega intensywnym procesom metabolicznym. Główny aktywny metabolit – norkwetiapina – osiąga w stanie stacjonarnym maksymalne stężenie molowe wynoszące około 35% wartości obserwowanych dla związku macierzystego. Zarówno kwetiapina, jak i norkwetiapina wykazują farmakokinetykę liniową w zakresie dawek terapeutycznych, co oznacza przewidywalność zmian stężenia leku we krwi po zmianie dawkowania.²

Dystrybucja w organizmie

Istotnym parametrem charakteryzującym dystrybucję kwetiapiny w organizmie jest stopień wiązania z białkami osocza, który wynosi około 83%. Ten wysoki odsetek wiązania z białkami determinuje objętość dystrybucji leku i wpływa na jego biodostępność.³

Metabolizm kwetiapiny

Kwetiapina podlega intensywnym procesom metabolicznym zachodzącym głównie w wątrobie. Badania z wykorzystaniem znakowanej radioaktywnie substancji czynnej wykazały, że mniej niż 5% podanej dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem i kałem. Głównym enzymem cytochromu P450 odpowiedzialnym za metabolizm kwetiapiny jest izoenzym CYP3A4, co potwierdzono w badaniach in vitro. Ten sam izoenzym uczestniczy również w powstawaniu i metabolizmie norkwetiapiny – aktywnego metabolitu kwetiapiny.⁴

Analizy dróg eliminacji metabolitów wykazały, że około 73% radioaktywności jest wydalane w moczu, natomiast 21% w kale.⁵

Interakcje metaboliczne

W badaniach in vitro stwierdzono, że kwetiapina i niektóre jej metabolity (w tym norkwetiapina) wykazują słabe właściwości hamujące w stosunku do izoenzymów cytochromu P450: 1A2, 2C9, 2C19, 2D6 i 3A4. Należy jednak podkreślić, że efekt inhibicyjny obserwowano wyłącznie przy stężeniach 5-50 razy wyższych niż stężenia terapeutyczne występujące u pacjentów przyjmujących dawki od 300 mg do 800 mg na dobę. Dlatego też prawdopodobieństwo wystąpienia klinicznie istotnych interakcji polegających na zahamowaniu metabolizmu innych leków jest niewielkie.⁶

Badania przeprowadzone na zwierzętach sugerowały, że kwetiapina może indukować enzymy cytochromu P450. Jednakże w ukierunkowanych badaniach interakcji u pacjentów z psychozami nie zaobserwowano zwiększonej aktywności cytochromu P450 po podaniu kwetiapiny, co świadczy o braku istotnego klinicznie efektu indukcyjnego.⁷

Eliminacja z organizmu

Okres półtrwania kwetiapiny w fazie eliminacji wynosi około 7 godzin, natomiast dla norkwetiapiny wartość ta jest dłuższa i wynosi około 12 godzin. Wydalanie niezmienionej kwetiapiny oraz aktywnego metabolitu norkwetiapiny z moczem stanowi mniej niż 5% podanej dawki molowej.<sup data-drug="Quetiapin NeuroPharma" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Okresy półtrwania w fazie eliminacji kwetiapiny i norkwetiapiny wynoszą odpowiednio około 7 i 12 godzin. Średnia frakcja molowa podanej dawki w postaci wolnej kwetiapiny oraz aktywnego u ludzi metabolitu norkwetiapiny wydalana w moczu wynosi 8

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Różnice związane z płcią

Nie stwierdzono istotnych różnic w farmakokinetyce kwetiapiny u kobiet i mężczyzn, co oznacza, że płeć nie jest czynnikiem determinującym dawkowanie leku.⁹

Pacjenci w wieku podeszłym

U osób w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie klirensu kwetiapiny o około 30-50% w porównaniu z pacjentami dorosłymi w przedziale wiekowym 18-65 lat. Ta istotna różnica może wymagać dostosowania dawkowania u pacjentów geriatrycznych.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min/1,73 m²) średni klirens kwetiapiny w osoczu ulega zmniejszeniu o około 25%. Należy jednak zaznaczyć, że wartości klirensu u poszczególnych pacjentów mieszczą się w zakresie prawidłowym, co może sugerować, że u większości pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna modyfikacja dawkowania.¹¹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Z uwagi na fakt, że kwetiapina jest intensywnie metabolizowana w wątrobie, u pacjentów z zaburzeniami czynności tego narządu obserwuje się obniżenie klirensu leku w osoczu o około 25% (badania prowadzono u pacjentów ze stabilną marskością alkoholową wątroby). Konsekwencją tego jest zwiększenie stężenia kwetiapiny w osoczu, co może wymagać dostosowania dawki leku.¹²

Dzieci i młodzież

Analizy farmakokinetyczne przeprowadzono u 9 dzieci w wieku 10-12 lat oraz 12 pacjentów z grupy młodzieży, którzy otrzymywali ustaloną dawkę 400 mg kwetiapiny dwa razy na dobę. W stanie stacjonarnym zaobserwowano, że znormalizowane względem dawki stężenie kwetiapiny w osoczu u dzieci i młodzieży (10-17 lat) było zasadniczo podobne do wartości uzyskiwanych u dorosłych. Należy jednak zaznaczyć, że maksymalne stężenie (Cmax) u dzieci znajdowało się w górnym zakresie wartości obserwowanych u pacjentów dorosłych.¹³

Istotne różnice zaobserwowano w przypadku norkwetiapiny – aktywnego metabolitu kwetiapiny. Wartości AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) i Cmax norkwetiapiny były znacząco wyższe u dzieci i młodzieży w porównaniu z pacjentami dorosłymi. U dzieci w wieku 10-12 lat wartości te były wyższe odpowiednio o 62% (AUC) i 49% (Cmax), natomiast u młodzieży w wieku 13-17 lat o 28% (AUC) i 14% (Cmax).¹⁴