nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy

Nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy (NNRTI) to klasa leków przeciwretrowirusowych stosowanych w leczeniu zakażenia HIV. W przeciwieństwie do nukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NRTI), NNRTI wiążą się bezpośrednio z enzymem odwrotnej transkryptazy w miejscu allosterycznym, powodując zmiany konformacyjne, które uniemożliwiają katalizę reakcji.

NNRTI są kluczowym składnikiem schematów leczenia antyretrowirusowego pierwszego rzutu w wielu krajach. Do tej grupy należą leki takie jak efawirenz, newirapina, rilpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna. Charakteryzują się one długim okresem półtrwania, co umożliwia dawkowanie raz na dobę, poprawiając adherencję pacjenta do terapii.

Głównym wyzwaniem w stosowaniu NNRTI jest niska bariera genetyczna dla rozwoju oporności. Pojedyncze mutacje w genie odwrotnej transkryptazy HIV mogą prowadzić do znacznego zmniejszenia wrażliwości wirusa na te leki. Najczęstsze działania niepożądane NNRTI obejmują wysypki skórne, zaburzenia neuropsychiatryczne (szczególnie przy stosowaniu efawirenzu) oraz potencjalne interakcje z innymi lekami poprzez indukcję lub inhibicję enzymów cytochromu P450.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Livazo 4 mg

Pitawastatyna, aktywnie transportowana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania pitawastatyny z cyklosporyną, która powoduje 4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny poprzez hamowanie transporterów OATP. Równoczesne podanie erytromycyny i innych makrolidów zwiększa AUC pitawastatyny 2,8-krotnie, co wymaga czasowego odstawienia statyny. Kwas fusydowy znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego terapia pitawastatyną powinna być przerwana na czas leczenia kwasem fusydowym. Fibraty, takie jak gemfibrozyl i fenofibrat, powodują umiarkowany wzrost AUC pitawastatyny (odpowiednio 1,4- i 1,2-krotny), co wymaga ostrożności i monitorowania objawów miopatii. Podobne zalecenia dotyczą stosowania niacyny oraz inhibitorów glekaprewiru i pibrentaswiru, gdzie istnieje potencjalne zwiększenie stężenia pitawastatyny i ryzyka działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, atazanawir, AUC pitawastatyny, choroba wątroby, cyklosporyna, czas protrombinowy, darunawir rytonawir, digoksyna, efawirenz, erytromycyna, ezetymib, farmakodynamika, farmakokinetyka pitawastatyny, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, glekaprewir, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor wchłaniania cholesterolu, INR, interakcja lekowa, itrakonazol, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, Livazo, lopinawir/rytonawir, mechanizm interakcji, metabolit glukuronidowy, miopatia, niacyna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP, P-glikoproteina, pibrentaswir, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, stan stacjonarny, statyna, substancja czynna, substrat P-glikoproteiny, transporter wątrobowy, uszkodzenie hepatocytu, warfaryna, wychwyt wątrobowy
Leksykon substancji czynnych
Norgestimat – Interakcje

Norgestimat, stosowany w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz metabolizm innych leków. Szczególnie istotne są interakcje z induktorami enzymów mikrosomalnych wątroby (głównie CYP450), takimi jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy ziele dziurawca, które przyspieszają metabolizm norgestimatu i etynyloestradiolu, prowadząc do zmniejszenia ich stężeń i ryzyka krwawień śródcyklicznych. W przypadku stosowania leków przeciwwirusowych w terapii HIV i WZW typu C (np. ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir, pibrentaswir, sofosbuwir, welpataswir, woksylaprewir) obserwuje się zarówno zmiany stężeń hormonów, jak i znaczne podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x GGN), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen. Po zakończeniu terapii przeciwwirusowej powrót do preparatów z norgestimatem jest możliwy po 2 tygodniach.
aminotransferaza, antykoncepcja mechaniczna, antykoncepcja niehormonalna, cyklosporyna, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny wątroby, etynyloestradiol, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, klirens leku, krwawienie śródcykliczne, lek indukujący enzymy, metabolizm hormonów płciowych, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, norgestimat, WZW typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Angeliq 1 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Angeliq, zawierający 1 mg estradiolu i 2 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem przez układ cytochromu P-450. Indukcja enzymów wątrobowych przez leki takie jak barbiturany, fenytoina, ryfampicyna czy dziurawiec zwyczajny prowadzi do obniżenia stężeń hormonów i zmniejszenia skuteczności terapeutycznej, co może skutkować zaburzeniami krwawień menstruacyjnych. Z kolei inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, powodują istotne zwiększenie AUC drospirenonu (2,3-krotnie) oraz estronu (1,39-krotnie), co może nasilać działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki przeciwwirusowe HIV/HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, wymagając konsultacji specjalistycznej. Drospirenon nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji jako inhibitor enzymów P-450 in vivo.
antagonista receptora angiotensyny II, antybiotyk makrolidowy, antykoncepcja hormonalna, bloker kanału wapniowego, cytochrom P-450, drospirenon, działanie terapeutyczne, dziurawiec zwyczajny, glukuronidacja, hiperkaliemia, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymu wątrobowego, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpadaczkowy, napad padaczkowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny
Leksykon leków
Interakcje leku – Dessette Forte 30 mcg + 150 mcg

Produkt leczniczy Dessette forte, zawierający 30 mikrogramów etynyloestradiolu i 150 mikrogramów dezogestrelu, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne cytochromu P450 (CYP). Indukcja tych enzymów prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych, co może skutkować krwawieniami międzymiesiączkowymi oraz obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach i utrzymuje do około 4 tygodni po odstawieniu induktora. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów enzymów (np. fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna, ziele dziurawca) zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu induktorami enzymów wskazane jest zastosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, inhibitory enzymów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenia hormonów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aminotransferaza alaninowa, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, CYP1A2, cytochrom P450, dazabuwir, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP, erytromycyna, etonogestrel, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, inhibitor CYP3A4, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir, teofilina, topiramat, tyzanidyna, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Divina 2 mg (białe); 2 mg + 10 mg (niebieskie)

Produkt leczniczy Divina, zawierający estradiol walerianian oraz medroksyprogesteronu octan, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii hormonalnej. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy cytochromu P450, takimi jak fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, które mogą znacząco obniżać stężenia estrogenów i progestagenów, prowadząc do zmniejszenia skuteczności HTZ i wystąpienia krwawień przełomowych. W terapii pacjentek z HIV/HCV, stosowanie inhibitorów proteazy (np. rytonawiru, nelfinawiru) oraz innych leków antyretrowirusowych wymaga szczególnej uwagi ze względu na złożone zmiany stężeń hormonów w osoczu oraz ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy schematach zawierających ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir lub glekaprewir/pibrentaswir, gdzie obserwuje się potencjalne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT).
aktywność aminotransferaz, alkohol etylowy, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, estradiol walerianian, estrogeny i progestageny, etanol, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, hormon płciowy, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymatyczna, indukcja glukuronizacji, inhibitor proteazy, karbamazepina, krwawienie maciczne, krwawienie przełomowe, lamotrygina, lek antyretrowirusowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwinfekcyjny, medroksyprogesteronu octan, metabolizm wątrobowy, napad padaczkowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir parytaprewir rytonawir, parametr wątrobowy, preparat ziołowy, rak piersi, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir
Leksykon substancji czynnych
Gancyklowir – Interakcje

Gancyklowir wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego toksyczność i skuteczność terapeutyczną. Szczególnie istotne jest zmniejszenie klirensu nerkowego gancyklowiru przy jednoczesnym stosowaniu probenecydu, co prowadzi do wzrostu ekspozycji na lek i wymaga ścisłego monitorowania. Podawanie gancyklowiru z dydanozyną zwiększa AUC dydanozyny o 38-67%, co może nasilać jej toksyczność, natomiast metabolizm gancyklowiru nie angażuje cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z inhibitorami proteazy i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy. Równoczesne stosowanie imipenem-cylastatyny i gancyklowiru wiąże się z wysokim ryzykiem napadów drgawkowych, dlatego jest przeciwwskazane lub wymaga ścisłego nadzoru neurologicznego. Ponadto, farmakodynamiczne interakcje z zydowudyną i innymi lekami mielosupresyjnymi mogą prowadzić do nasilenia neutropenii i niedokrwistości, co wymaga dostosowania dawkowania i regularnej kontroli hematologicznej.
adefowir, amfoterycyna B, analog nukleotydu, cyklosporyna, dapson, doksorubicyna, dydanozyna, flucytozyna, gancyklowir, hydroksymocznik, imipenem z cylastatyną, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens nerkowy, mielosupresja, mykofenolan mofetylu, napad drgawkowy, neutropenia, niedokrwistość, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozyd, pentamidyna, probenecyd, stawudyna, takrolimus, tenofowir, trimetoprim z sulfametoksazolem, winblastyna, winkrystyna, żel do oczu, zydowudyna
Leksykon substancji czynnych
Chlormadinon octan – Interakcje

Chlormadinon octan, stosowany w preparacie Clormetin (0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadinonu octanu), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dasabuwir, glekaprewir/pibrentaswir), które mogą zwiększać ryzyko podwyższenia aktywności AlAT, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną przed rozpoczęciem terapii i powrotu do chlormadinonu po 2 tygodniach od jej zakończenia. Indukcja enzymów mikrosomalnych przez leki takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty z dziurawcem zwyczajnym prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych oraz obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej, co wymaga stosowania dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas i 28 dni po terapii indukującej enzymy. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymatycznych zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji.
alkohol etylowy, aminotransferaza alaninowa, atorwastatyna, badanie laboratoryjne, barbituran, chlormadinon octan, cyklosporyna, diazepam, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny wątroby, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, funkcja nadnerczy, funkcja tarczycy, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, indukcja glukuronizacji, indynawir, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, karbamazepina, klirens hormonów, klofibrat, krwawienie międzymiesiączkowe, kwas askorbinowy, lamotrygina, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny imidazolowy, lorazepam, metabolizm węglowodanów, metoklopramid, morfina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, ombitaswir, paracetamol, parametr czynności wątroby, prednizolon, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, teofilina, tolerancja glukozy, topiramat, troleandomycyna, węgiel aktywny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Pitamet 4 mg

Pitawastatyna, substancja czynna leku PITAMET, jest transportowana do hepatocytów głównie przez transportery OATP, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania pitawastatyny z cyklosporyną, która powoduje 4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny, oraz z makrolidami (np. erytromycyną), które zwiększają AUC 2,8-krotnie. Równoczesne podawanie z gemfibrozylem i fenofibratem powoduje umiarkowany wzrost AUC pitawastatyny odpowiednio o 1,4 i 1,2 razy, co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Podobne zalecenia dotyczą stosowania pitawastatyny z niacyną, mimo braku bezpośrednich badań, ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych mięśniowych. W przypadku ryfampicyny obserwuje się 1,3-krotny wzrost AUC pitawastatyny, jednak zwykle nie wymaga to korekty dawki.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, digoksyna, erytromycyna, ezetymib, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, glekaprewir i pibrentaswir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, itrakonazol, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, miopatia, niacyna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, parametr INR, Pitamet, pitawastatyna, pole pod krzywą stężenia leku, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, statyna, transporter wątrobowy, warfaryna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Drosfemine 0,02 mg + 3 mg

Produkt Drosfemine zawierający etynyloestradiol 0,02 mg i drospirenon 3 mg wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz profil bezpieczeństwa terapii. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, bosentan), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co może skutkować krwawieniami międzymiesiączkowymi i utratą skuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Równocześnie, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą zwiększać stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Ponadto, stosowanie leków przeciwwirusowych HIV i HCV może powodować zmienne stężenia hormonów lub istotne podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x GGN), co wymaga rozważenia alternatywnych metod antykoncepcji i odroczenia ponownego stosowania Drosfemine o co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu terapii przeciwwirusowej.
aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, CYP3A4, dazabuwir z rybawiryną, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, glekaprewir z pibrentaswirem, gryzeofulwina, indukcja enzymów, indukcja enzymów mikrosomalnych, induktor enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwpadaczkowy, midazolam, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem, omeprazol, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr czynności wątroby, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, simwastatyna, sofosbuwir z welpataswirem, steroidowy środek antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, wirus zapalenia wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon leków
Interakcje leku – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Marvelon, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP). Leki indukujące enzymy, takie jak przeciwpadaczkowe (fenytoina, karbamazepina), przeciwgruźlicze (ryfampicyna), przeciwwirusowe (rytonawir, efawirenz) oraz ziołowe preparaty z dziurawca zwyczajnego, mogą zwiększać klirens hormonów, co skutkuje zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej i ryzykiem krwawień międzymiesiączkowych. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Z kolei inhibitory enzymów CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) mogą podnosić stężenia hormonów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, które mogą podwyższać aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną przed rozpoczęciem terapii oraz powrót do Marvelonu dopiero po 2 tygodniach od jej zakończenia.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja mechaniczna, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, enzym wątrobowy, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lamotrygina, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP1A2, telaprewir, teofilina, terapia przeciwwirusowa, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Jeanine 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Jeanine, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które nasilają metabolizm hormonów płciowych, prowadząc do zwiększonego klirensu, krwawień śródcyklicznych oraz zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w razie konieczności kontynuacji – pominięcie 7-dniowej przerwy między opakowaniami. Dienogest jest substratem CYP3A4, a inhibitory tego enzymu (np. itrakonazol, werapamil, klarytromycyna, sok grejpfrutowy) mogą zwiększać stężenia hormonów, co wymaga uwagi klinicznej. Ponadto, etorykoksyb w dawkach 60-120 mg/dobę może podnieść stężenie etynyloestradiolu 1,4-1,6-krotnie.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, antykoncepcja hormonalna, barbitruany, bloker kanału wapniowego, cyklosporyna, cytochrom P450, dienogest, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymu, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, itrakonazol, karbamazepina, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, krzepnięcie krwi, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, metabolizm hormonu płciowego, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, sok grejpfrutowy, topiramat, welpataswir, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, worykonazol, zakrzepica
Leksykon leków
Interakcje leku – Yasmin 0,03 mg + 3 mg

Yasmin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, jest doustnym środkiem antykoncepcyjnym, którego skuteczność i bezpieczeństwo mogą być istotnie modyfikowane przez interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Kluczowym mechanizmem jest indukcja enzymów mikrosomalnych wątrobowych, prowadząca do zwiększonego klirensu hormonów i zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej, co manifestuje się krwawieniami międzymiesiączkowymi. Leki indukujące enzymy, takie jak karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, czy preparaty z dziurawca zwyczajnego, wymagają stosowania dodatkowych metod antykoncepcji podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów zaleca się wybór niehormonalnych metod antykoncepcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, gdzie jednoczesne stosowanie z Yasminem może prowadzić do istotnych klinicznie zmian stężeń hormonów oraz znacznego wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT >5x GGN), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aminotransferaza, antagonista aldosteronu, barbituran, cyklosporyna, czynność wątroby, dazabuwir, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, eplerenon, erytromycyna, etynyloestradiol, fenytoina, fibrynoliza, funkcja tarczycy, indukcja enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krzepnięcie krwi, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwretrowirusowy, metabolizm węglowodanów, metoda antykoncepcji, mineralokortykosteroid, newirapina, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, ombitaswir, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, ryfampicyna, rytonawir, skuteczność antykoncepcyjna, spironolakton, stężenie potasu, tiklopidyna, tizanidyna, triamteren, zakażenie HCV, zakażenie HIV
Leksykon substancji czynnych
Noretysteron – Interakcje

Noretysteron, jako progestagen steroidowy, ulega metabolizmowi głównie przez enzymy cytochromu P450, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych. Induktory enzymów wątrobowych, takie jak leki przeciwpadaczkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna, ryfabutyna), leki przeciwwirusowe (rytonawir, newirapina, efawirenz) oraz ziele dziurawca zwyczajnego, mogą znacząco obniżać stężenie noretysteronu w surowicy, prowadząc do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej i nieregularnych krwawień. Z kolei inhibitory CYP3A4, w tym ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), werapamil, diltiazem oraz sok grejpfrutowy, mogą zwiększać stężenie noretysteronu, potencjalnie nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, które mogą powodować istotny wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) przekraczający 5-krotnie górną granicę normy, zwłaszcza u kobiet stosujących etynyloestradiol. Ponadto, noretysteron wpływa na metabolizm innych leków, np. zwiększając stężenie cyklosporyny i zmniejszając stężenie lamotryginy, co wymaga monitorowania parametrów biochemicznych i dostosowania dawek.
AlAT, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, estradiol, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcja lipidowa, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, gryzeofulwina, hepatotoksyczność, hormon steroidowy, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor enzymu wątrobowego, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, makrolid, metabolizm węglowodanów, napad padaczkowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, noretysteron, okskarbazepina, ombitaswir, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr czynności wątroby, parametr krzepliwości, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, ryzyko zakrzepowe, telaprewir, topiramat, transaminaza, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, worykonazol
Leksykon leków
Interakcje leku – Daylette 3 mg + 0,02 mg

Daylette, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie ważne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu HCV, takimi jak ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir oraz sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir, które mogą powodować ponad pięciokrotny wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT). W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do Daylette jest możliwy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą zwiększać metabolizm hormonów, co skutkuje ryzykiem krwawień śródcyklicznych i obniżoną skutecznością antykoncepcyjną; w przypadku krótkotrwałego leczenia konieczne jest stosowanie dodatkowej metody barierowej przez cały okres terapii i 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długotrwałej rekomendowana jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji.
antagonista aldosteronu, cyklosporyna, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, fibrynoliza, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hormonalna antykoncepcja, indukcja enzymatyczna, induktory enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwdrgawkowy, leki przeciwwirusowe, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ombitaswir parytaprewir rytonawir dazabuwir, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, steroid antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, teofilina, tyzanidyna, wzrost aktywności aminotransferaz, zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Darunavir Accord 150 mg

Darunawir Accord to inhibitor proteazy HIV-1 o wysokiej skuteczności, charakteryzujący się stałą dysocjacji KD = 4,5 x 10⁻¹² M oraz medianą wartości EC50 w zakresie 1,2–8,5 nM (0,7–5,0 ng/ml) wobec różnych szczepów HIV-1 i HIV-2. Lek hamuje rozszczepienie poliprotein Gag-Pol, zapobiegając powstawaniu dojrzałych cząsteczek wirusa. Wartości EC50 są znacznie niższe niż poziomy toksyczności komórkowej (87 μM do >100 μM), co wskazuje na wysoki indeks terapeutyczny. Oporność na darunawir rozwija się powoli, a obecność 3 lub więcej mutacji RAM (m.in. V11I, V32I, I50V) wiąże się ze zmniejszoną odpowiedzią na terapię. Parametr FC (fold change) EC50 darunawiru jest istotnym wskaźnikiem wrażliwości wirusa, z klinicznymi progami: FC ≤ 10 (wrażliwe), 10 < FC ≤ 40 (zmniejszona wrażliwość), FC > 40 (oporne). Badania kliniczne (TITAN, ODIN, POWER, DUET) potwierdziły skuteczność darunawiru w skojarzeniu z rytonawirem, wykazując wyższą lub nie gorszą skuteczność w porównaniu do innych inhibitorów proteazy, z utrzymującą się supresją wiremii HIV-1 RNA <50 kopii/ml u 60,4% pacjentów po 96 tygodniach terapii w badaniu TITAN.
cząsteczka wirusa, enfuwirtyd, indeks terapeutyczny, inhibitor proteazy, komórka jednojądrzasta krwi obwodowej, kompleks poliproteinowy, leczenie podstawowe, lek przeciwretrowirusowy, limfocyt T, mechanizm działania, monocyt-makrofag, mutacja związana z opornością, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niepowodzenie wirologiczne, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź wirologiczna, odpowiedź wirusologiczna, oporność kliniczna, oporność krzyżowa, proteaza HIV, przeniesienie zakażenia z matki na dziecko, stała dysocjacji, stężenie skuteczne EC50, supresja wirusa, toksyczność komórkowa, wiremia HIV, właściwość przeciwwirusowa, zakażenie HIV
Leksykon leków
Interakcje leku – Cyclo-Progynova 2 mg (białe), 2 mg + 0,5 mg (jasnobrązowe)

Terapia hormonalna zastępcza (HTZ) z użyciem Cyclo-Progynova, zawierającego 2 mg estradiolu walerianianu oraz 0,5 mg norgestrelu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo leczenia. Leki indukujące enzymy cytochromu P450 (np. barbiturany, fenytoina, ryfampicyna, dziurawiec) znacząco obniżają stężenia estradiolu i norgestrelu, co prowadzi do osłabienia działania terapeutycznego i nieregularnych krwawień. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy, werapamil, sok grejpfrutowy) zwiększają stężenia hormonów, potencjalnie nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia estrogenów, a także na wpływ HTZ na metabolizm lamotryginy, co może obniżać kontrolę napadów padaczkowych. Ponadto, przewlekłe spożycie alkoholu może indukować enzymy wątrobowe, zmieniając metabolizm hormonów i zwiększając ryzyko działań niepożądanych oraz obciążając wątrobę.
aktywność AlAT, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, biodostępność estradiolu, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP3A4, enzym cytochromu P450, enzym wątrobowy, estradiol walerianian, etynyloestradiol, flora jelitowa, glukuronidacja lamotryginy, indukcja enzymów metabolizujących, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, klirens hormonów płciowych, krążenie wątrobowo-jelitowe, krwawienie maciczne, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, metabolizm estrogenów, metabolizm progestagenów, napad padaczkowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, norgestrel, terapia hormonalna zastępcza
Leksykon substancji czynnych
Etynyloestradiol – Interakcje

Etynyloestradiol, składnik złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, podlega licznym interakcjom farmakokinetycznym i farmakodynamicznym, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Induktory enzymów mikrosomalnych, takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty ziołowe zawierające dziurawiec, zwiększają metabolizm etynyloestradiolu, co prowadzi do obniżenia jego stężenia w osoczu, skutkując krwawieniami śródcyklicznymi i ryzykiem nieskuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego leczenia induktorami enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Długotrwałe stosowanie induktorów wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną. Z kolei inhibitory enzymów mikrosomalnych, w tym silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, makrolidy) oraz niektóre leki przeciwwirusowe, mogą zwiększać stężenie etynyloestradiolu w osoczu nawet do 1,6-krotności, co może nasilać działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami stosowanymi w terapii WZW typu C, które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT) powyżej 5-krotności górnej granicy normy, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na czas leczenia i 2 tygodnie po jego zakończeniu.
aktywność aminotransferaz, ampicylina, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbitурany, bosentan, cyklosporyna, CYP1A1, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C8, CYP2J2, CYP3A4/5, dazabuwir, diltiazem, doksycyklina, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, gryzeofulwina, indukcja enzymów, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymów mikrosomalnych, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens etynyloestradiolu, kortykosteroidy, krążenie wątrobowo-jelitowe, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, makrolidy, metoklopramid, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, stężenie hormonów płciowych, teofilina, topiramat, tyzanidyna, welpataswir, werapamil, woksylaprewir, worykonazol, zakażenie wirusem HIV, zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Varenelle 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Varenelle, zawierający drospirenon i etynyloestradiol, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez modulację aktywności enzymów mikrosomalnych metabolizujących hormony płciowe. Indukcja enzymów CYP3A4 przez leki takie jak karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty ziołowe (dziurawiec zwyczajny) prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów, co skutkuje zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej i ryzykiem krwawień śródcyklicznych. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długoterminowej wskazana jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, mogą zwiększać stężenia drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7- i 1,4-krotnie, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aminotransferaza, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja progestagenowa, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, Hypericum perforatum, indukcja enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, krzepnięcie krwi, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, steroidowy środek antykoncepcyjny, substrat CYP1A2, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Mercilon 0,15 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Mercilon, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez modulację aktywności enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP). Induktory enzymów CYP, takie jak leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna, ryfabutyna) oraz preparaty ziołowe (ziele dziurawca), mogą zwiększać metabolizm hormonów, co skutkuje obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej i ryzykiem krwawień międzymiesiączkowych. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się dodatkową metodę antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest rozważenie alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) mogą podwyższać stężenia hormonów, potencjalnie nasilając działania niepożądane.
aminotransferaza alaninowa, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dezogestrel i etynyloestradiol, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etorykoksyb, felbamat, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, hepatotoksyczność, indukcja enzymatyczna, inhibitor enzymatyczny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krzepnięcie i fibrynoliza, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm węglowodanów, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon substancji czynnych
Cyproteron octan – Interakcje

Cyproteron octan, składnik aktywny preparatu Diane-35 (w połączeniu z etynyloestradiolem), podlega licznym interakcjom farmakokinetycznym i farmakodynamicznym, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Indukcja enzymów mikrosomalnych przez leki takie jak fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna czy preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca prowadzi do zwiększonego metabolizmu cyproteronu octanu i estrogenów, co skutkuje obniżeniem ich stężeń i potencjalną utratą skuteczności antykoncepcyjnej. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach, osiąga maksimum po kilku tygodniach i utrzymuje się do 4 tygodni po zakończeniu terapii indukującej. W przypadku antybiotyków (z wyjątkiem ryfampicyny i gryzeofulwiny) zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez 7 dni po zakończeniu leczenia, natomiast przy lekach indukujących enzymy – przez 28 dni. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenia hormonów, choć kliniczne znaczenie tych interakcji jest nie do końca poznane.
aktywność AlAT, barbituran, cyklosporyna, cyproteron octan, dazabuwir, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV/HCV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, krążenie wątrobowo-jelitowe, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm wątrobowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nieregularne krwawienie, okskarbazepina, ombitaswir, parametr czynności wątroby, parametr funkcji tarczycy, parametr krzepnięcia, parametr metabolizmu węglowodanów, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, teofilina, tizanidyna, topiramat, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon leków
Interakcje leku – Cerazette 0,075 mg

Stosowanie Cerazette wiąże się z licznymi interakcjami farmakokinetycznymi, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych wątroby, co wpływa na stężenia dezogestrelu i jego aktywnego metabolitu etonogestrelu. Indukcja enzymów, zwłaszcza przez leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, fenytoina, prymidon), przeciwprątkowe (ryfampicyna, ryfabutyna), przeciwwirusowe (efawirenz) oraz preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca, prowadzi do istotnego obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej Cerazette, manifestującego się krwawieniami międzymiesiączkowymi i ryzykiem nieplanowanej ciąży. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów rekomendowana jest zmiana metody antykoncepcji na niezależną od metabolizmu enzymatycznego.
adherencja lekowa, antykoncepcja mechaniczna, dysfagia, dziurawiec zwyczajny, etonogestrel, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymów mikrosomalnych, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, klirens hormonów płciowych, krwawienie międzymiesiączkowe, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm leków, napad padaczkowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ryfampicyna, stężenie progesteronu
Leksykon leków
Interakcje leku – Teenia 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Teenia, zawierający drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,02 mg, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii zakażeń HCV, prowadząc do znaczącego (ponad 5-krotnego) wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT). W związku z tym pacjentki powinny przejść na alternatywne metody antykoncepcji (np. progestagenowe lub niehormonalne) przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej, a powrót do stosowania Teenia jest możliwy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia. Ponadto, induktory enzymów mikrosomalnych (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna) mogą zwiększać metabolizm hormonów zawartych w preparacie, co skutkuje obniżeniem ich stężenia, krwawieniami śródcyklicznymi oraz zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się stosowanie dodatkowej metody mechanicznej przez cały okres terapii i 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest przejście na niehormonalne metody antykoncepcji.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aminotransferaza alaninowa, barbituran, bosentan, doustny środek antykoncepcyjny, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estrogen, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, funkcja nadnerczy, funkcja nerek, funkcja tarczycy, funkcja wątroby, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, krwawienie śródcykliczne, metabolizm węglowodanów, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbamazepina, ombitaswir, progestagen, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon chorób i schorzeń
Wirus hiv (ludzki wirus niedoboru odporności) i aids (zespół nabytego niedoboru odporności) – Leczenie

Terapia antyretrowirusowa (ART) stanowi podstawę leczenia zakażenia HIV, polegającą na stosowaniu kombinacji leków z różnych klas, takich jak nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI), inhibitory integrazy, inhibitory proteazy oraz inhibitory CCR5 i fuzji. Celem terapii jest obniżenie wiremii do poziomu niewykrywalnego, co praktycznie eliminuje ryzyko transmisji wirusa (zasada U=U). Standardowo stosuje się schematy trójlekowe, często w formie preparatów złożonych przyjmowanych raz dziennie, choć dostępne są także dwulekowe schematy oraz długodziałające iniekcje (np. Cabenuva podawana co 1-2 miesiące). Wczesne wdrożenie ART, zwłaszcza u osób z AIDS lub w ciągu 6 miesięcy od zakażenia, poprawia funkcję układu odpornościowego (wzrost liczby limfocytów CD4 o 100-200 komórek/μL w pierwszych latach) i zmniejsza ryzyko progresji choroby. Regularne monitorowanie wiremii po 6 miesiącach i następnie corocznie jest kluczowe dla oceny skuteczności terapii i wykrywania oporności na leki.
adherencja do leczenia, infekcja oportunistyczna, inhibitor integrazy, inhibitor proteazy, komórki CD4, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lipodystrofia, ludzki wirus niedoboru odporności, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niewykrywalny poziom wirusa, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oporność wirusa, Pneumocystis jiroveci, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, terapia antyretrowirusowa, wiremia, wirus opryszczki typu 2, zakażenie oportunistyczne, zespół nabytego niedoboru odporności
Leksykon leków
Interakcje leku – Dionelle 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Dionelle zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2,0 mg dienogestu i wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do ryzyka krwawień śródcyklicznych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu substancjami indukującymi enzymy wskazane jest stosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, inhibitory proteazy HIV/HCV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą powodować zmiany stężeń hormonów w osoczu, co wymaga stosowania dodatkowej metody antykoncepcji i dokładnej analizy potencjalnych interakcji.
aminotransferaza alaninowa, barbiturany, cyklosporyna, CYP1A2, dazabuwir, dienogest, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, etorykoksyb, etynyloestradiol, fenytoina, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, indukcja enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, karbamazepina, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek indukujący enzymy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, progestagen, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, substancja indukująca enzymy, teofilina, tyzanidyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Atywia 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Atywia, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,00 mg dienogestu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. fenytoina, barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcji i krwawień śródcyklicznych. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy, werapamil, diltiazem, sok grejpfrutowy) mogą zwiększać stężenia estrogenów i progestagenów, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Etorykoksyb w dawce 60-120 mg/dobę może podnieść stężenie etynyloestradiolu 1,4-1,6-krotnie. Ponadto, stosowanie leków przeciwwirusowych w terapii HCV (ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, dazabuwir, glekaprewir, sofosbuwir z welpataswirem) wiąże się ze znacznym wzrostem aktywności aminotransferaz (AlAT >5x górnej granicy normy), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, z powrotem do Atywia dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej.
antykoncepcja hormonalna, antykoncepcja progestagenowa, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbituran, cytochrom P450 3A4, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, etynyloestradiol i dienogest, fenytoina, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymów, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcje lekowe, karbamazepina, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, lek przeciwwirusowy HCV, metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, parametry czynności tarczycy, parametry czynności wątroby, parametry krzepnięcia, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, topiramat, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, złożony hormonalny produkt antykoncepcyjny, zwiększona aktywność aminotransferaz
Leksykon leków
Interakcje leku – Regulon 0,03 mg + 0,15 mg

Produkt leczniczy Regulon wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza izoenzymów cytochromu P450 (CYP). Indukcja enzymatyczna, obserwowana już po kilku dniach terapii, może prowadzić do zwiększonego klirensu hormonów płciowych, skutkując krwawieniami śródcyklicznymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi CYP450, takimi jak fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, ryfampicyna, rytonawir czy ziele dziurawca zwyczajnego, które wymagają stosowania dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów wątrobowych zaleca się wybór alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenia hormonów zawartych w Regulonie, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
boceprewir, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glekaprewir, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewotyroksyna, nelfinawir, newirapina, niedoczynność tarczycy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbamazepina, ombitaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, telaprewir, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neurapas 60 mg + 32 mg + 28 mg

Lek Neurapas, zawierający 60 mg wyciągu z ziela dziurawca, 32 mg wyciągu z ziela męczennicy oraz 28 mg wyciągu z korzenia kozłka, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (90,5 mg) i glukozę ciekłą suszoną rozpyłowo (10,4 mg). Ze względu na fotosensybilizujące właściwości dziurawca, lek nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na światło słoneczne lub planujących ekspozycję na promieniowanie UV. Ponadto, Neurapas wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, szczególnie obniżając stężenia leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus, ewerolimus, sirolimus), leków stosowanych w terapii HIV (inhibitory proteazy, nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy) oraz cytostatyków (imatynib, irynotekan), co może prowadzić do utraty efektu terapeutycznego i poważnych powikłań klinicznych.
antykoagulant kumarynowy, cyklosporyna, doustny antykoagulant, ewerolimus, fotosensybilizacja, glukoza ciekła suszona rozpyłowo, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor proteazy, irynotekan, laktoza jednowodna, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy anty-HIV, nadwrażliwość na składniki, niedobór laktazy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nietolerancja galaktozy, sirolimus, takrolimus, terapia antyretrowirusowa, warfaryna, wyciąg z korzenia kozłka, wyciąg z ziela dziurawca, wyciąg z ziela męczennicy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Leverette 0,15 mg + 0,03 mg

Leverette, zawierający 0,150 mg lewonorgestrelu i 0,030 mg etynyloestradiolu, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie ważne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu HCV (ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir, pibrentaswir, sofosbuwir, welpataswir, woksylaprewir), które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT) przekraczający 5-krotność górnej granicy normy. W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, z powrotem do Leverette dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Ponadto, induktory enzymów mikrosomalnych (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, leki przeciwpadaczkowe i przeciw HIV) mogą zwiększać klirens hormonów, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcji, co wymaga stosowania dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji podczas i przez 28 dni po terapii induktorami.
aminotransferaza AlAT, antykoncepcja progestagenowa, działanie niepożądane układu pokarmowego, dziurawiec zwyczajny, etynyloestradiol, fibrynoliza, funkcja tarczycy, funkcja wątroby, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, hormon płciowy, indukcja enzymatyczna, indukcja enzymu wątrobowego, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor proteazy HIV, krwawienie śródcykliczne, krzepnięcie krwi, lewonorgestrel, metabolizm hormonalny, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir, sofosbuwir, substrat CYP1A2, zakażenie HCV
Leksykon leków
Interakcje leku – Axia Forte Plus 3 mg + 0,03 mg

Złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające 0,03 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, takie jak Axia Forte Plus, wykazują liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na ich skuteczność i bezpieczeństwo. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne wątrobowe (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, bosentan, leki stosowane w HIV: rytonawir, newirapina, efawirenz), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do ryzyka krwawień śródcyklicznych i utraty skuteczności antykoncepcyjnej. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej metody mechanicznej antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu wskazane jest rozważenie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, stosowanie Axia Forte Plus z inhibitorami proteazy HIV i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy może powodować zmienne zmiany stężeń hormonów, co wymaga indywidualnej oceny ryzyka.
aktywność AlAT, aktywność reninowa osocza, barbiturat, cyklosporyna, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etynyloestradiol, fenytoina, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, karbamazepina, klirens hormonu płciowego, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, metabolizm węglowodanów, midazolam, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, omeprazol, parametr biochemiczny wątroby, parametr funkcji tarczycy, rytonawir, steroid antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, stężenie frakcji lipidów, symwastatyna, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Sidretella 20 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Sidretella 20, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcji oraz bezpieczeństwo terapii. Głównym mechanizmem jest indukcja enzymów mikrosomalnych przez leki takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, a także niektóre leki przeciwwirusowe HIV (rytonawir, newirapina, efawirenz) i preparaty ziołowe (dziurawiec zwyczajny), co prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych i potencjalnej utraty skuteczności antykoncepcyjnej, manifestującej się krwawieniami śródcyklicznymi. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji barierowej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest rozważenie alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Ponadto, silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, mogą zwiększać stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aktywność aminotransferaz, aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, czynnik ryzyka, drospirenon, działanie antymineralokortykoidowe, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etynyloestradiol, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymu, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, krwawienie śródcykliczne, leczenie długoterminowe, leczenie krótkoterminowe, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwwirusowy HCV, lek przeciwwirusowy HIV, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, preparat ziołowy, steroidowy środek antykoncepcyjny, stężenie potasu w surowicy, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Cymevene 500 mg

Gancyklowir, substancja czynna Cymevene, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów przy jednoczesnym stosowaniu probenecydu, który zmniejsza klirens nerkowy gancyklowiru, zwiększając jego ekspozycję, oraz dydanozyny, gdzie obserwuje się wzrost AUC dydanozyny o 38-67% bez wpływu na stężenie gancyklowiru. Nie zaleca się łączenia gancyklowiru z imipenemem-cylastatyną ze względu na ryzyko napadów drgawkowych. Ponadto, współstosowanie zydowudyny może nasilać neutropenię i niedokrwistość, co wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego i ewentualnej modyfikacji dawek. Interakcje z innymi lekami mielosupresyjnymi i nefrotoksycznymi, takimi jak dapson, cyklosporyna czy doksorubicyna, również zwiększają ryzyko toksyczności, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz regularnej kontroli parametrów klinicznych.
adefowir, amfoterycyna B, analog nukleozydu, cyklosporyna, cytochrom P450, dapson, doksorubicyna, dydanozyna, flucytozyna, gancyklowir, hepatotoksyczność, hydroksymocznik, imipenem-cylastatyna, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens nerkowy, lek mielosupresyjny, mielosupresja, mykofenolan mofetylu, napad drgawkowy, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pentamidyna, probenecyd, stawudyna, takrolimus, tenofowir, trimetoprim-sulfametoksazol, trombocytopenia, winblastyna, winkrystyna, zydowudyna
Leksykon substancji czynnych
Dezogestrel – Interakcje

Dezogestrel, stosowany w jednoskładnikowych tabletkach antykoncepcyjnych (75 µg) oraz w preparatach złożonych z etynyloestradiolem, podlega licznym interakcjom farmakologicznym, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych układu cytochromu P450 (CYP). Induktory enzymów, takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy ziele dziurawca, zwiększają klirens dezogestrelu i jego aktywnego metabolitu etonogestrelu, co może skutkować krwawieniami śródcyklicznymi oraz zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej. Indukcja enzymów pojawia się już po kilku dniach, osiąga maksimum po kilku tygodniach i utrzymuje się do 4 tygodni po zakończeniu terapii. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się dodatkową antykoncepcję mechaniczną przez cały okres terapii i 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długotrwałej należy rozważyć zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną.
barbituran, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, erytromycyna, etonogestrel, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, flukonazol, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny azolowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, produkt antykoncepcyjny, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Cyprodiol 2 mg + 0,035 mg

Cyprodiol, zawierający 2 mg cyproteronu octanu i 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną i antykoncepcyjną. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, rifampicyna, karbamazepina, fenytoina, prymidon, okskarbazepina, topiramat, felbamat, gryzeofulwina, ziele dziurawca), które mogą obniżać stężenia hormonów i prowadzić do krwawień śródcyklicznych oraz zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej metody barierowej podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Inhibitory CYP3A4 oraz etorykoksyb (60-120 mg/dobę) mogą zwiększać stężenia hormonów w osoczu (etyloestradiolu 1,4-1,6-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Ponadto, stosowanie Cyprodiolu z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir + dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ponadpięciokrotnego wzrostu aktywności AlAT; w takich przypadkach należy zastosować alternatywne metody antykoncepcji i odczekać 2 tygodnie po zakończeniu terapii HCV przed powrotem do Cyprodiolu.
aktywność aminotransferazy, barbiturat, biochemiczny wskaźnik czynności wątroby, cyklosporyna, cyproteron octan, dazabuwir, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, frakcja lipidów, glekaprewir, gryzeofulwina, hormon płciowy, indukcja enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor proteazy HIV/HCV, karbamazepina, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek indukujący enzymy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, metoda barierowa, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parametr krzepnięcia, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rifampicyna, rytonawir, sofosbuwir, środek zawierający progestagen, substrat CYP1A2, teofilina, tizanidyna, tolerancja glukozy, topiramat, transkortyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, zawrót głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Sylvie 30 30 mcg + 75 mcg

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, takich jak Sylvie 30 (30 µg etynyloestradiolu i 75 µg gestodenu), wiąże się z licznymi interakcjami farmakologicznymi, które mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną lub wpływać na metabolizm innych leków. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. fenytoina, karbamazepina, rifampicyna, dziurawiec), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co wymaga stosowania dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Równoczesne stosowanie Sylvie 30 z inhibitorami proteazy HIV/HCV oraz nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy może powodować zmienne zmiany stężeń hormonów, co wymaga indywidualnej oceny i konsultacji specjalistycznej. Ponadto, u pacjentek leczonych schematami przeciwwirusowymi na HCV (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir/dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) obserwuje się istotne ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >5x ULN), co wymusza czasowe odstawienie Sylvie 30 i zastosowanie alternatywnych metod antykoncepcji.
aktywność aminotransferazy, badanie laboratoryjne, białko transportowe, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, frakcja lipidów, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, górna granica normy, hepatotoksyczność, indukcja enzymu wątrobowego, induktor enzymu, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, leczenie HCV, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, metabolizm węglowodanów, metoda barierowa, metoda niehormonalna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr czynności wątroby, parametr krzepnięcia, progestagen, zakażenie HCV
Leksykon leków
Interakcje leku – Klimedix 2 mg + 1 mg

Produkt leczniczy Klimedix, zawierający drospirenon (3 mg/dobę) i estradiol (1,5 mg/dobę), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem przez enzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4. Induktory enzymów, takie jak leki przeciwdrgawkowe (barbiturany, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwzakaźne (ryfampicyna, efawirenz) oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, mogą znacząco obniżać stężenia estrogenów i progestagenów, prowadząc do osłabienia ich działania terapeutycznego i zaburzeń profilu krwawień. Z kolei silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, flukonazol, makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) oraz sok grejpfrutowy, mogą zwiększać stężenia hormonów, co w badaniu z ketokonazolem skutkowało 2,3-krotnym wzrostem AUC drospirenonu i 1,39-krotnym wzrostem AUC estronu, potencjalnie nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki stosowane w terapii HIV/HCV, które mogą zmieniać stężenia hormonów w sposób klinicznie istotny, wymagając indywidualnej oceny interakcji.
antagonista mineralokortykosteroidów, antybiotyk makrolidowy, barbituran, bloker kanału wapniowego, cytochrom P-450, diltiazem, drospirenon, działanie hipotensyjne, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym metabolizujący lek, erytromycyna, estradiol, felbamat, fenytoina, flukonazol, globulina wiążąca hormony płciowe, gryzeofulwina, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie z macicy, krzepnięcie i fibrynoliza, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwzakaźny, metabolizm węglowodanów, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbazepina, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, steroid płciowy, topiramat, werapamil, worykonazol, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Novynette 0,02 mg + 0,15 mg

Złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające 0,02 mg etynyloestradiolu i 0,15 mg dezogestrelu, takie jak Novynette, wykazują liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz metabolizm innych leków. Induktory enzymów CYP450, w tym leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, oksykarbamazepina, topiramat, felbamat), ryfampicyna, ryfabutyna, oraz niektóre leki przeciwwirusowe (np. efawirenz, newirapina, rytonawir) mogą obniżać stężenia hormonów, co wymaga stosowania dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji przez cały okres terapii i 28 dni po jej zakończeniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować ponad pięciokrotne wzrosty aktywności aminotransferaz (AlAT), co wymusza stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji i odroczenie ponownego stosowania Novynette o minimum 2 tygodnie po zakończeniu terapii.
aminotransferaza, antykoncepcja progestagenowa, bloker kanału wapniowego, dezogestrel, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP450, etynyloestradiol, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymatyczna, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, niedoczynność tarczycy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, Novynette, ombitaswir, sofosbuwir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Naraya Plus 0,02 mg + 3 mg

Preparat Naraya Plus, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dasabuwir ± rybawiryna), które zwiększają ryzyko wzrostu aktywności AlAT, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną na czas terapii oraz 2 tygodnie po jej zakończeniu. Induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna) zwiększają klirens hormonów płciowych, co może skutkować krwawieniami śródcyklicznymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej; w trakcie i przez 28 dni po terapii induktorami zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji, a w przypadku długotrwałego leczenia – wybór metody niehormonalnej. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą zwiększać stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
aminotransferaza alaninowa, antagonista aldosteronu, barbituran, cyklosporyna, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne wątroby, eplerenon, etorykoksyb, etynyloestradiol i drospirenon, felbamat, fenytoina, gryzeofulwina, hiperkaliemia, hormony płciowe, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, metabolizm wątrobowy, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, progestagen, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, spironolakton, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, triamteren, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abacavir Accord 300 mg

Abakawir, będący nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy (NRTI) o kodzie ATC J05AF06, wykazuje silne i selektywne działanie przeciwwirusowe wobec HIV-1 i HIV-2 poprzez hamowanie enzymu odwrotnej transkryptazy, co prowadzi do przerwania replikacji wirusa. Mechanizm oporności obejmuje mutacje w kodonach M184V, K65R, L74V i Y115F, które rozwijają się powoli i wymagają kumulacji mutacji dla klinicznie istotnego wzrostu wartości EC50. W badaniach klinicznych częstość mutacji M184V/I wynosiła 54%, a mutacje L74V, K65R i Y115F były rzadsze (odpowiednio 5%, 1% i 1%). Dodanie zydowudyny do schematu leczenia zmniejszało selekcję mutacji L74V i K65R. Oporność fenotypowa na abakawir wymaga obecności mutacji M184V wraz z innymi mutacjami lub mnogimi mutacjami analogów tymidyny (TAM). Krzyżowa oporność na inne klasy leków przeciwwirusowych jest mało prawdopodobna, co podkreśla znaczenie abakawiru w terapii skojarzonej.
abakawir, analog tymidyny, cykl replikacji wirusa, efawirenz, HIV-1 RNA, inhibitor proteazy, kodon odwrotnej transkryptazy, lamiwudyna, leczenie przeciwretrowirusowe, mutacja analogów tymidyny, mutacja K65R, mutacja M184V, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niepowodzenie wirusologiczne, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odwrotna transkryptaza, oporność krzyżowa, oporność na abakawir, płyn mózgowo-rdzeniowy, RNA HIV-1, supresja wirusa, tenofowir, terapia antyretrowirusowa, wirus ludzkiego niedoboru odporności, zespół otępienny, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Primolut-Nor 5 mg

Noretysteron octan, substancja czynna Primolut-Nor, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza CYP3A4. Induktory enzymów, takie jak leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, karbamazepina), ryfampicyna, leki przeciwwirusowe HIV (rytonawir, newirapina) oraz preparaty ziołowe (ziele dziurawca), mogą znacząco zwiększać klirens noretysteronu, prowadząc do obniżenia jego stężenia i potencjalnej utraty skuteczności terapeutycznej. Efekt indukcji pojawia się już po kilku dniach i może utrzymywać się do 4 tygodni po odstawieniu induktora. Z kolei inhibitory enzymów, takie jak azolowe leki przeciwgrzybicze (itrakonazol, worykonazol), makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna) czy sok grejpfrutowy, mogą podnosić stężenia noretysteronu, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir + parytaprewir + rytonawir + dazabuwir), które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), wskazując na konieczność przerwania terapii Primolut-Nor i wznowienia jej po około 2 tygodniach od zakończenia leczenia przeciwwirusowego.
aminotransferaza alaninowa, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczy, biodostępność, choroba wątroby, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, etynyloestradiol, fibrynoliza, frakcje lipidów, funkcja tarczycy, indukcja enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymów, inhibitor proteazy HIV/HCV, interakcja farmakodynamiczna, klirens hormonów płciowych, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm wątrobowy, metabolizm węglowodanów, nadciśnienie płucne, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, noretysteron octan, parametry czynności wątroby, ryfampicyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie HIV
Leksykon leków
Interakcje leku – Levomine mini 20 mcg + 100 mcg

Produkt leczniczy Levomine mini, zawierający etynyloestradiol i progestagen, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów mikrosomalnych wątrobowych, zwłaszcza CYP3A4. Leki indukujące enzymy, takie jak fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna czy dziurawiec zwyczajny, mogą zwiększać metabolizm hormonów, co skutkuje obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej i ryzykiem krwawień śródcyklicznych. Indukcja enzymatyczna pojawia się już po kilku dniach terapii i może utrzymywać się do 4 tygodni po jej zakończeniu. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii induktorem oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania – rozważenie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, leki zwiększające motorykę przewodu pokarmowego, np. metoklopramid, mogą obniżać wchłanianie hormonów zawartych w Levomine mini, co również wymaga monitorowania skuteczności terapii.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, azol przeciwgrzybiczny, barbiturat, cyklosporyna, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, etynyloestradiol, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, mechaniczna metoda antykoncepcji, melatonina, metoklopramid, midazolam, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir, ryfampicyna, skuteczność antykoncepcyjna, sofosbuwir, steroid antykoncepcyjny, teofilina, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Dessette mono 75 mcg

Podczas stosowania Dessette mono zawierającego 75 µg dezogestrelu, kluczowe jest uwzględnienie interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami, zwłaszcza induktorami enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej i ryzyka krwawień śródcyklicznych. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach, osiągając maksimum po kilku tygodniach, a utrzymuje się do 4 tygodni po zakończeniu terapii induktorem. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się dodatkową, mechaniczną metodę antykoncepcji podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu należy rozważyć alternatywne metody antykoncepcji. Równocześnie, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenie progestagenów, w tym aktywnego metabolitu etonogestrelu, co wymaga monitorowania działań niepożądanych.
barbiturat, boceprewir, cyklosporyna, doustny produkt antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etonogestrel, felbamat, fenytoina, flukonazol, gryzeofulwina, hormon steroidowy, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymu mikrosomalnego, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, leczenie HCV, metabolit dezogestrelu, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbamazepina, progestagen, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, telaprewir
Leksykon leków
Interakcje leku – Qlaira 3 mg (tabletka ciemnożółta); 2 mg + 2 mg (tabletka czerwona); 2 mg + 3 mg (tabletka jasnożółta); 1 mg (tabletka ciemnoczerwona)

Produkt leczniczy Qlaira, zawierający dienogest i estradiol, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza CYP3A4. Indukcja enzymów przez leki takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna (zmniejszenie AUC dienogestu o 83% i estradiolu o 44%), rytonawir, newirapina czy preparaty ziołowe z dziurawcem może prowadzić do zwiększonego klirensu hormonów i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej, co wymaga stosowania dodatkowej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów zalecane jest stosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Z kolei inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol i erytromycyna, zwiększają stężenia hormonów (AUC dienogestu wzrasta 2,9-krotnie i 1,6-krotnie, a estradiolu 1,6-krotnie i 1,3-krotnie odpowiednio), co może wymagać monitorowania działań niepożądanych.
AlAT, barbiturat, biodostępność substancji czynnej, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, dienogest, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, erytromycyna, estradiol, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, indukcja enzymu, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy HIV, metabolizm hormonów steroidowych, metabolizm substancji czynnej, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir parytaprewir rytonawir, ryfampicyna, rytonawir, topiramat
Leksykon leków
Interakcje leku – Levomine midi 30 mcg + 125 mcg

Levomine midi, zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 125 µg lewonorgestrelu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami oraz substancjami. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co może prowadzić do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Indukcja enzymatyczna pojawia się w ciągu kilku dni i może utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu terapii indukującej. Zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej podczas i przez 28 dni po terapii indukującej. Ponadto, preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego są przeciwwskazane ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. Leki zwiększające motorykę przewodu pokarmowego, takie jak metoklopramid, mogą obniżać wchłanianie hormonów, co również wymaga rozważenia dodatkowej ochrony antykoncepcyjnej.
alkohol etylowy, aminotransferaza alaninowa, barbiturany, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, dasabuwir, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP1A1, inhibitor CYP1A2, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP2C8, inhibitor CYP2J2, inhibitor CYP3A4/5, inhibitor proteazy HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lewonorgestrel, melatonina, metabolizm węglowodanów, metoklopramid, midazolam, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, prymidon, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, teofilina, tizanidyna, topiramat, troleandomycyna, werapamil, worykonazol
Leksykon leków
Interakcje leku – Vibin mini 3 mg + 0,02 mg

Preparat Vibin mini zawiera 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, co wymaga szczególnej uwagi w kontekście potencjalnych interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, które mogą powodować ponad pięciokrotny wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do stosowania Vibin mini dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Drospirenon, jako antagonista aldosteronu, może zwiększać stężenie potasu, zwłaszcza w połączeniu z lekami oszczędzającymi potas (antagoniści aldosteronu, diuretyki oszczędzające potas), co wymaga monitorowania poziomu potasu w pierwszym cyklu leczenia.
aminotransferaza alaninowa, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja progestagenowa, barbiturat, cyklosporyna, drospirenon, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, etynyloestradiol, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, hepatotoksyczność, hormon steroidowy, indukcja enzymatyczna, indukcja enzymu wątrobowego, induktor enzymów, induktor enzymu mikrosomalnego, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, powikłanie zakrzepowe, prymidon, sofosbuwir z welpataswirem, stężenie potasu, substrat CYP1A2, teofilina, tizanidyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Divigel 0,1% 0,5 mg

Divigel 0,1%, zawierający estradiol, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów cytochromu P450. Podanie przezskórne ogranicza efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co zmniejsza wpływ induktorów enzymatycznych w porównaniu do doustnych estrogenów. Induktory enzymów, takie jak leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina) oraz leki przeciwinfekcyjne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), mogą nasilać metabolizm estradiolu, potencjalnie obniżając skuteczność terapii. Inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) wykazują paradoksalne działanie indukujące metabolizm estradiolu, co wymaga monitorowania stężenia hormonu i dostosowania dawki. Preparaty ziołowe, zwłaszcza ziele dziurawca zwyczajnego, również indukują metabolizm estrogenów, co może skutkować zmianami w profilu krwawień macicznych. Ponadto, estrogeny mogą indukować glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie i może pogorszyć kontrolę napadów u pacjentek stosujących jednocześnie HTZ i lamotryginę.
AlAT, aminotransferaza, cytochrom P450, dazabuwir, duszność, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, efekt pierwszego przejścia, estradiol, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny lek antykoncepcyjny, Hypericum perforatum, induktor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, krwawienie maciczne, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwinfekcyjny, napad drgawkowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir parytaprewir rytonawir, podanie przezskórne, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, zakażenie HCV
Leksykon leków
Interakcje leku – Orlifique 0,1 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Orlifique, zawierający 0,10 mg lewonorgestrelu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na jego skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcji i ryzyka krwawień śródcyklicznych. Indukcja enzymów pojawia się już po kilku dniach terapii, osiągając maksimum po kilku tygodniach i utrzymując się do 4 tygodni po zakończeniu leczenia. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących zaleca się dodatkową metodę antykoncepcji przez cały czas terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym stosowaniu wskazane jest stosowanie niehormonalnych metod antykoncepcji lub pomijanie tabletek placebo w celu zachowania ciągłości działania.
antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbiturat, bloker kanałów wapniowych, bozentan, cyklosporyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, efekt indukcyjny, erytromycyna, felbamat, fenytoina, flukonazol, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormon płciowy, indukcja enzymów, indukcja enzymów mikrosomalnych, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymów, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, itrakonazol, karbamazepina, klarytromycyna, klirens hormonu płciowego, lamotrygina, lek indukujący enzymy mikrosomalne, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, profil lipidowy, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, steroid antykoncepcyjny, topiramat, werapamil, worykonazol, wskaźnik krzepnięcia i fibrynolizy
Leksykon substancji czynnych
Efawirenz – Właściwości farmakodynamiczne

Efawirenz jest nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy (NNRTI) HIV-1, działającym poprzez niekompetycyjne hamowanie enzymu, bez istotnego wpływu na odwrotną transkryptazę HIV-2 oraz komórkowe polimerazy DNA (α, β, γ, δ). Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwwirusowej wobec większości podtypów HIV-1, z wyjątkiem osłabionego działania na wirusy grupy O. Efawirenz wykazuje synergistyczne lub addycyjne efekty w terapii skojarzonej, szczególnie z emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem. Badania kliniczne wykazały, że po 96 tygodniach terapii kombinacją efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu u 82% pacjentów miano RNA HIV-1 w osoczu utrzymywało się poniżej 50 kopii/ml, a u 85% poniżej 400 kopii/ml. Efawirenz może wydłużać odstęp QTc, szczególnie u pacjentów z genotypem CYP2B6 *6/*6, u których po 14 dniach stosowania dawki 600 mg Cmax leku była 2,25-krotnie wyższa, a wydłużenie QTc wynosiło do 11,3 ms (górna granica 90% CI).
bariera genetyczna, dysfagia, działanie przeciwwirusowe, efawirenz emtrycytabina tenofowir, emtrycytabina i tenofowir, genotyp CYP2B6, genotypowanie HIV-1, hamowanie replikacji wirusa, inhibitor proteazy, lek przeciwretrowirusowy, miano RNA HIV, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odstęp QTc, odwrotna transkryptaza HIV-1, oporność krzyżowa, polimeraza DNA, skuteczność wirusologiczna, szczep wirusa, terapia przeciwretrowirusowa, wydłużenie odstępu QTc, zakażenie HIV-1
Leksykon leków
Interakcje leku – Coffecorn mite 500 mcg + 25 mg

Produkt leczniczy Coffecorn mite zawiera 500 µg ergotaminy winianu oraz 25 mg kofeiny bezwodnej i charakteryzuje się złożonym profilem interakcji farmakologicznych, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie ergotaminy z agonistami receptora 5-HT1 (np. sumatryptanem), innymi alkaloidami sporyszu (dihydroergotaminą, bromokryptyną, kabergoliną, metysergidem), lekami blokującymi receptory alfa- i beta-adrenergiczne oraz silnymi inhibitorami CYP3A4 (azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, inhibitorami proteazy HIV, makrolidami, blokerami kanału wapniowego). Interakcje te mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak ciężkie skurcze naczyń, nadciśnienie tętnicze, zawał mięśnia sercowego, ergotyzm, niedokrwienie mózgowe i obwodowe, a także do nasilenia toksyczności ergotaminy. Warto podkreślić, że inhibitorami CYP3A4 są m.in. ketokonazol, rytonawir, klarytromycyna oraz sok grejpfrutowy, których jednoczesne stosowanie z Coffecorn mite jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności.
agonista receptora serotoninergicznego, alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, bloker kanału wapniowego, ból wieńcowy, dysfagia, działanie naczynioskurczowe, efekt naczynioskurczowy, ergotyzm, inhibitor CYP3A4, inhibitor cytochromu P450, inhibitor proteazy HIV, izoenzym CYP3A4, lek inotropowy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgowe, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienie tkanki, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ośrodkowy układ nerwowy, powikłanie niedokrwienne, receptor adrenergiczny, receptor alfa-adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, receptor serotoninergiczny 5-HT1, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz naczyniowy, transmisja serotoninergiczna, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Interakcje leku – Yaz 0,02 mg + 3 mg

Produkt leczniczy Yaz, zawierający drospirenon (3 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne wątrobowe (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, bosentan, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Długotrwałe stosowanie induktorów wymaga rozważenia alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą zwiększać stężenia drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7- i 1,4-krotnie, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Leki przeciwwirusowe stosowane w terapii HIV/HCV mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, a niektóre kombinacje przeciwwirusowe (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) mogą powodować istotne podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x ULN), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną przed leczeniem i wznowienie Yaz po 2 tygodniach od zakończenia terapii.
aldosteron, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja doustna, antykoncepcja progestagenowa, antykoncepcja steroidowa, białko nośnikowe, czynność wątroby, diuretyk oszczędzający potas, drospirenon, enzymy mikrosomalne, etynyloestradiol, fibrynoliza, frakcja lipidowa, funkcja nadnerczy, funkcja tarczycy, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymów, induktor enzymów, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, krwawienie śródcykliczne, lek przeciwgrzybiczy azolowy, metabolizm substancji czynnych, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, ombitaswir, podwyższone aminotransferazy, sofosbuwir, substrat CYP1A2, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Divigel 0,1% 1 mg

Estradiol zawarty w preparacie Divigel 0,1% podawany przezskórnie wykazuje interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez indukcję enzymów cytochromu P450, co może prowadzić do nasilonego metabolizmu estrogenów i zmniejszenia ich stężenia w osoczu. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), lekami przeciwinfekcyjnymi (ryfampicyna, ryfabutyna) oraz lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV (newirapina, efawirenz) i HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem lub bez, glekaprewir/pibrentaswir). W przypadku inhibitorów proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) obserwuje się złożone efekty, mimo ich działania inhibicyjnego, dominujące jest indukowanie metabolizmu hormonów steroidowych. Z klinicznego punktu widzenia może to skutkować koniecznością monitorowania skuteczności terapii oraz dostosowania dawki estradiolu. Dodatkowo, preparaty ziołowe, takie jak dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), mogą indukować metabolizm estrogenów, co również wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania.
cytochrom P450, dazabuwir, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, efekt pierwszego przejścia, enzym wątrobowy, estrogenowa terapia zastępcza, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, funkcja wątroby, glekaprewir/pibrentaswir, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, Hypericum perforatum, indukcja enzymatyczna, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, krwawienie maciczne, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwwirusowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nowotwór hormonozależny, ombitaswir parytaprewir rytonawir, podanie przezskórne, podwyższone aminotransferazy, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, terapia estrogenowa, terapia HIV