Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Podczas stosowania produktu leczniczego Atywia (zawierającego 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,00 mg dienogestu) należy zwrócić szczególną uwagę na możliwe interakcje z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Istotne jest zapoznanie się również z charakterystyką produktu leczniczego wszystkich jednocześnie stosowanych leków, aby zidentyfikować potencjalne interakcje.¹

Wpływ innych produktów leczniczych na produkt Atywia

Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, które mogą zwiększać klirens hormonów płciowych. Konsekwencją takich interakcji może być zmniejszona skuteczność antykoncepcyjna oraz pojawienie się krwawień śródcyklicznych.²

Leki indukujące enzymy mikrosomalne

Podczas stosowania leków indukujących enzymy mikrosomalne oraz przez 28 dni po zakończeniu takiego leczenia, pacjentka powinna stosować dodatkową mechaniczną metodę antykoncepcji. Jeżeli konieczność stosowania dodatkowej antykoncepcji wykracza poza okres stosowania jednego opakowania produktu Atywia, należy rozpocząć przyjmowanie kolejnego opakowania bez zachowywania standardowej 7-dniowej przerwy.³

Do leków zwiększających klirens złożonych hormonalnych produktów antykoncepcyjnych należą:⁴

• Fenytoina
• Barbiturany
• Prymidon
• Karbamazepina
• Ryfampicyna
• Prawdopodobnie także: okskarbazepina, topiramat, felbamat, rytonawir, gryzeofulwina
• Produkty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

Należy zaznaczyć, że indukcja enzymów może pojawić się już po kilku dniach leczenia, osiągając maksimum w ciągu kilku tygodni. Po zakończeniu terapii, efekt indukcji enzymów może utrzymywać się nawet do 4 tygodni.⁵

Złożony wpływ leków antywirusowych

Liczne inhibitory proteazy HIV/HCV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą, w zależności od substancji, powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia estrogenu lub progestagenu w przypadku jednoczesnego stosowania ze złożonymi hormonalnymi produktami antykoncepcyjnymi. Zmiany te mogą mieć istotne znaczenie kliniczne.⁶

Inhibitory enzymów – zwiększenie stężenia hormonów

Dienogest, zawarty w produkcie Atywia, jest substratem cytochromu P450 (CYP) 3A4. Istnieją substancje, które mogą zmniejszać klirens złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, działając jako inhibitory enzymów.⁷

Do silnych i umiarkowanych inhibitorów CYP3A4, które mogą zwiększać stężenie estrogenów lub progestagenów w osoczu, należą:⁸

• Azolowe leki przeciwgrzybicze (np. itrakonazol, worykonazol, flukonazol)
• Werapamil
• Makrolidy (np. klarytromycyna, erytromycyna)
• Diltiazem
• Sok grejpfrutowy

Badania wykazały, że etorykoksyb w dawce 60-120 mg/dobę może zwiększać stężenie etynyloestradiolu w osoczu 1,4-1,6 krotnie, gdy jest stosowany jednocześnie ze złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym zawierającym 0,035 mg etynyloestradiolu.⁹

Wpływ produktu Atywia na inne produkty lecznicze

Doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na metabolizm innych leków, prowadząc do zwiększenia (np. cyklosporyna) lub zmniejszenia (np. lamotrygina) ich stężenia w osoczu i tkankach. Na podstawie badań in vitro, hamowanie enzymów CYP przez dienogest jest mało prawdopodobne w dawkach terapeutycznych.¹⁰

Etynyloestradiol wykazuje w badaniach in vitro działanie hamujące wobec wielu enzymów:¹¹

• Odwracalne hamowanie: CYP2C19, CYP1A1 i CYP1A2
• Hamowanie oparte na mechanizmie: CYP3A4/5, CYP2C8 i CYP2J2

W badaniach klinicznych, stosowanie antykoncepcji hormonalnej zawierającej etynyloestradiol może prowadzić do niewielkiego wzrostu stężenia substratów CYP3A4 (np. midazolam), oraz niewielkiego lub umiarkowanego wzrostu stężenia substratów CYP1A2 (np. teofilina, melatonina i tyzanidyna).¹²

Interakcje farmakodynamiczne

Szczególnie istotną interakcją farmakodynamiczną jest jednoczesne stosowanie produktu Atywia z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu zapalenia wątroby typu C. U pacjentek leczonych lekami przeciwwirusowymi zawierającymi:¹³

• Ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem
• Dazabuwir z rybawiryną lub bez
• Glekaprewir z pibrentaswirem
• Sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem

obserwowano znacznie częstsze zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT) do wartości ponad pięciokrotnie przekraczających górną granicę normy. Z tego powodu, kobiety stosujące produkt Atywia muszą zmienić metodę antykoncepcji na alternatywną (np. antykoncepcja zawierająca wyłącznie progestagen lub metody niehormonalne) przed rozpoczęciem leczenia wymienionymi kombinacjami leków przeciwwirusowych. Stosowanie produktu Atywia można wznowić dopiero po upływie 2 tygodni od zakończenia terapii przeciwwirusowej.¹⁴

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Przyjmowanie środków antykoncepcyjnych zawierających steroidy, w tym produktu Atywia, może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych. Zmiany mogą dotyczyć:¹⁵

• Biochemicznych parametrów czynności wątroby
• Parametrów czynności tarczycy
• Parametrów czynności nadnerczy i nerek
• Stężenia białek osocza (nośnikowych), np. globuliny wiążącej kortykosteroidy
• Stężenia frakcji lipidów lub lipoprotein
• Parametrów metabolizmu węglowodanów
• Parametrów krzepnięcia oraz fibrynolizy

Należy zaznaczyć, że chociaż wyniki wymienionych badań mogą być zmienione, to zazwyczaj pozostają one w granicach wartości prawidłowych.¹⁶

Interakcje z alkoholem

Chociaż nie ma bezpośrednich danych dotyczących interakcji produktu Atywia z alkoholem w dostępnej charakterystyce produktu leczniczego, należy podkreślić kilka istotnych aspektów:

Alkohol etylowy (etanol) może potencjalnie wpływać na metabolizm hormonów zawartych w produkcie Atywia poprzez wpływ na enzymy wątrobowe. Regularne spożywanie alkoholu w dużych ilościach może indukować enzymy cytochromu P450, co teoretycznie może prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej.

Dodatkowo, alkohol może nasilać skutki uboczne związane ze stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych, takie jak nudności, wymioty czy bóle głowy. Spożywanie alkoholu podczas stosowania produktu Atywia może także zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, szczególnie u pacjentek z istniejącymi czynnikami ryzyka.

Zaleca się ostrożność i umiarkowanie w spożywaniu alkoholu podczas stosowania produktu Atywia, szczególnie u pacjentek z zaburzeniami czynności wątroby, migreną lub innymi schorzeniami, które mogą być nasilane przez alkohol.

Tabela interakcji lekowych produktu Atywia