Interakcje
Norgestimat

Interakcje substancji norgestimat z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Norgestimat, jako składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, może wchodzić w liczne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, co może prowadzić zarówno do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej, jak i wpływać na działanie innych jednocześnie stosowanych leków. Interakcje te mogą mieć charakter zarówno farmakokinetyczny (wpływ na metabolizm i klirens hormonów), jak i farmakodynamiczny (modyfikacja efektu biologicznego).¹

Leki obniżające skuteczność norgestimatu

Szczególnie istotne są interakcje z produktami leczniczymi, które indukują enzymy mikrosomalne wątroby (szczególnie cytochrom P450), co prowadzi do przyspieszonego metabolizmu hormonów płciowych, w tym norgestimatu. Indukcja enzymatyczna może wystąpić już po kilku dniach leczenia, osiągając swoje maksimum w ciągu kilku tygodni, a efekt ten może utrzymywać się nawet do 4 tygodni po zakończeniu terapii.²

Do leków indukujących enzymy, które mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną preparatów zawierających norgestimat, należą:³

• Barbiturany
• Bosentan
• Karbamazepina
• Fenytoina
• Prymidon
• Ryfampicyna
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HIV: rytonawir, newirapina, efawirenz
• Felbamat
• Gryzeofulwina
• Okskarbamazepina
• Topiramat
• Produkty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

⁴

Leki przeciwwirusowe – szczególne interakcje

Złożone preparaty przeciwwirusowe stosowane w leczeniu WZW typu C oraz HIV wymagają szczególnej uwagi ze względu na potencjalne, klinicznie istotne interakcje z norgestimatem. Inhibitory proteazy HIV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, w tym kombinacje zawierające inhibitory HCV, mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie norgestimatu i etynyloestradiolu w osoczu.⁵

Szczególnie istotna klinicznie jest interakcja z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu WZW typu C. Stwierdzono, że u pacjentek leczonych produktami zawierającymi ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dazabuwir z rybawiryna lub bez, a także u pacjentek leczonych glekaprewirem z pibrentaswirem lub sofosbuwirem z welpataswirem i woksylaprewirem, występuje znacznie częściej zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT) powyżej pięciokrotnej wartości górnej granicy normy.⁶

W związku z powyższym, kobiety stosujące preparaty zawierające norgestimat (np. Liberelle) muszą przed rozpoczęciem terapii tymi kombinacjami leków przeciwwirusowych zmienić metodę antykoncepcji na alternatywną (np. zawierającą wyłącznie progestagen lub metodę niehormonalną). Powrót do stosowania preparatu z norgestimatem możliwy jest dopiero po upływie 2 tygodni od zakończenia leczenia przeciwwirusowego.⁷

Leki zwiększające stężenie norgestimatu

Inhibitory enzymatyczne, w szczególności silne inhibitory CYP3A4, mogą zwiększać stężenie norgestimatu i etynyloestradiolu w osoczu, choć znaczenie kliniczne tych interakcji nie zostało w pełni określone.⁸ Przykładem takiego leku jest etorykoksyb, który w dawkach 60-120 mg/dobę może zwiększać stężenie etynyloestradiolu w osoczu 1,4-1,6-krotnie.⁹

Wpływ norgestimatu na inne leki

Preparaty zawierające norgestimat, podobnie jak inne złożone doustne środki antykoncepcyjne, mogą modyfikować metabolizm innych leków. W konsekwencji stężenie tych substancji w osoczu i tkankach może ulec zarówno zwiększeniu (np. cyklosporyna), jak i zmniejszeniu (np. lamotrygina).¹⁰

Badania kliniczne wskazują, że etynyloestradiol, który jest składnikiem preparatów z norgestimatem, hamuje klirens substratów CYP1A1, powodując słabe (np. teofilina) lub umiarkowane (np. tyzanidyna) zwiększenie stężenia tych substancji w osoczu.¹¹

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Stosowanie norgestimatu w preparatach antykoncepcyjnych może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym:¹²

• Biochemiczne parametry czynności wątroby
• Parametry funkcji tarczycy
• Parametry czynności nadnerczy i nerek
• Stężenie białek nośnikowych (np. globuliny wiążącej kortykosteroidy)
• Stężenie frakcji lipidów i lipoprotein
• Parametry metabolizmu węglowodanów
• Parametry krzepnięcia i fibrynolizy

¹³

Należy podkreślić, że pomimo tych zmian, wyniki badań laboratoryjnych zazwyczaj pozostają w granicach wartości prawidłowych.¹⁴

Interakcje norgestimatu z alkoholem

Choć w dokumentacji produktu leczniczego zawierającego norgestimat nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji z alkoholem, istotne jest uwzględnienie potencjalnych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych między hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi a etanolem. Alkohol etylowy może wpływać na metabolizm wątrobowy leków, w tym hormonów sterydowych, poprzez indukcję lub inhibicję enzymów cytochromu P450.

Spożywanie alkoholu, zwłaszcza przewlekłe, może teoretycznie wpływać na metabolizm norgestimatu, jednak brakuje jednoznacznych badań potwierdzających istotne klinicznie interakcje w tym zakresie. Warto jednak pamiętać, że sporadyczne spożywanie niewielkich ilości alkoholu prawdopodobnie nie ma istotnego wpływu na skuteczność antykoncepcyjną preparatów zawierających norgestimat.

Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku interakcji

W przypadku konieczności stosowania leków, które mogą wchodzić w interakcje z norgestimatem, szczególnie tych indukujących enzymy wątrobowe, należy wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze:¹⁵

Postępowanie przy krótkotrwałym leczeniu

Kobiety stosujące krótkotrwale leki indukujące enzymy powinny:¹⁶

• Stosować dodatkową, mechaniczną metodę antykoncepcji podczas całego okresu leczenia skojarzonego
• Kontynuować stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez 28 dni po zakończeniu leczenia lekiem indukującym enzymy
• Jeżeli leczenie trwa dłużej niż do końca opakowania preparatu z norgestimatem, należy rozpocząć przyjmowanie tabletek z następnego opakowania bez zachowania standardowej przerwy

¹⁷

Postępowanie przy długotrwałym leczeniu

U kobiet długotrwale przyjmujących produkty lecznicze indukujące enzymy wątrobowe zaleca się stosowanie innej, niehormonalnej metody zapobiegania ciąży.¹⁸

Tabela interakcji norgestimatu z innymi lekami

Należy pamiętać o sprawdzeniu informacji dotyczących potencjalnych interakcji w charakterystykach produktów leczniczych wszystkich jednocześnie stosowanych leków.¹⁹