Dawkowanie i sposób podawania
Norgestimat

Dawkowanie i sposób podawania norgestimatu

Norgestimat jest syntetycznym progestagenem stosowanym w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych. W preparacie Liberelle występuje w dawce 250 mikrogramów (0,25 mg) w połączeniu z 35 mikrogramami etynyloestradiolu (0,035 mg) w postaci niebieskich, cylindrycznych, obustronnie wypukłych tabletek. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania tej substancji, które są istotne podczas wywiadu medycznego z pacjentką oraz w procesie przepisywania leku.^{1 2}

Standardowy schemat dawkowania

Produkt leczniczy zawierający norgestimat (Liberelle) stosuje się doustnie, przyjmując jedną tabletkę dziennie przez 21 kolejnych dni. Ważne jest, aby pacjentka przyjmowała tabletkę codziennie o zbliżonej porze, zgodnie z kolejnością wskazaną na blistrze, popijając w razie potrzeby niewielką ilością płynu. Po 21 dniach następuje 7-dniowa przerwa w przyjmowaniu tabletek, podczas której zazwyczaj występuje krwawienie z odstawienia. Krwawienie to pojawia się zwykle 2-3 dni po przyjęciu ostatniej tabletki i może trwać do momentu rozpoczęcia kolejnego opakowania. Przyjmowanie tabletek z nowego opakowania należy rozpocząć po upływie 7-dniowej przerwy, niezależnie od tego, czy krwawienie ustało czy jeszcze trwa.³

Rozpoczęcie przyjmowania norgestimatu

Sposób rozpoczęcia przyjmowania norgestimatu zależy od aktualnej sytuacji pacjentki i wcześniej stosowanych metod antykoncepcji:

Pacjentki bez wcześniejszej antykoncepcji hormonalnej

U pacjentek, które wcześniej nie stosowały antykoncepcji hormonalnej, przyjmowanie tabletek zawierających norgestimat należy rozpocząć w pierwszym dniu naturalnego cyklu miesiączkowego (pierwszy dzień miesiączki). Możliwe jest również rozpoczęcie między 2. a 5. dniem cyklu, jednak w tym przypadku przez pierwsze 7 dni cyklu konieczne jest stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej (np. prezerwatywy).⁴

Zmiana z innego złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego

Przy zmianie z innego złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego, przyjmowanie norgestimatu najlepiej rozpocząć w dniu następującym po przyjęciu ostatniej aktywnej tabletki poprzedniego preparatu (czyli ostatniej tabletki zawierającej substancję czynną). Rozpoczęcie nowego preparatu nie powinno nastąpić później niż dzień po zakończeniu typowej przerwy w przyjmowaniu tabletek lub po przyjęciu tabletek placebo poprzedniego złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego. W przypadku zmiany z systemu dopochwowego lub transdermalnego, pacjentka powinna rozpocząć przyjmowanie norgestimatu najlepiej w dniu usunięcia dotychczasowego systemu, lecz nie później niż w dniu planowanej kolejnej aplikacji.⁵

Zmiana z produktu zawierającego wyłącznie progestagen

Zmiana z produktu zawierającego wyłącznie progestagen na preparat z norgestimatem może nastąpić w dowolnym dniu cyklu. W przypadku implantu lub wkładki domacicznej (IUS) – zmianę można przeprowadzić w dniu ich usunięcia, a w przypadku iniekcji – w dniu planowanego kolejnego wstrzyknięcia. We wszystkich tych przypadkach należy zastosować dodatkową metodę antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni przyjmowania tabletek zawierających norgestimat.⁶

Rozpoczęcie po poronieniu lub porodzie

Po poronieniu w pierwszym trymestrze ciąży pacjentka może natychmiast rozpocząć przyjmowanie tabletek z norgestimatem. W tym przypadku nie jest konieczne stosowanie dodatkowych metod antykoncepcyjnych.⁷

Po porodzie lub poronieniu w drugim trymestrze ciąży, zaleca się rozpoczęcie przyjmowania norgestimatu między 21. a 28. dniem. W przypadku późniejszego rozpoczęcia stosowania tabletek, pacjentka powinna dodatkowo stosować metodę antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni. Jeśli przed rozpoczęciem stosowania norgestimatu doszło do stosunku płciowego, należy wykluczyć ciążę lub odczekać do pierwszego krwawienia miesiączkowego.⁸

Postępowanie w przypadku pominięcia dawki

Skuteczność antykoncepcyjna preparatów zawierających norgestimat może być zaburzona w przypadku pominięcia przyjęcia tabletki. Poniżej przedstawiono szczegółowe zalecenia w zależności od czasu, jaki upłynął od pominięcia dawki oraz dnia cyklu:

Opóźnienie mniejsze niż 12 godzin

Jeżeli od planowego przyjęcia tabletki upłynęło mniej niż 12 godzin, skuteczność antykoncepcji nie jest zmniejszona. Pacjentka powinna przyjąć tabletkę najszybciej jak to możliwe, a kolejne tabletki przyjmować o zwykłej porze.⁹

Opóźnienie większe niż 12 godzin

W przypadku gdy od planowego przyjęcia tabletki upłynęło więcej niż 12 godzin, skuteczność antykoncepcji może być zmniejszona. Postępowanie zależy od dnia cyklu, w którym pominięto tabletkę:¹⁰

• Pominięcie tabletki między 1. a 7. dniem cyklu – Należy przyjąć ostatnią pominiętą tabletkę tak szybko, jak to możliwe, nawet jeśli oznacza to przyjęcie dwóch tabletek jednocześnie. Kolejne tabletki należy przyjmować o zwykłej porze. Dodatkowo przez 7 kolejnych dni należy stosować niehormonalną metodę antykoncepcji (np. prezerwatywę). Jeżeli w ciągu poprzednich 7 dni doszło do stosunku płciowego, należy rozważyć możliwość ciąży.¹¹
• Pominięcie tabletki między 8. a 14. dniem cyklu – Należy przyjąć ostatnią pominiętą tabletkę tak szybko, jak to możliwe, nawet jeśli oznacza to przyjęcie dwóch tabletek jednocześnie. Kolejne tabletki należy przyjmować o zwykłej porze. Jeżeli pacjentka stosowała właściwe dawkowanie przez 7 dni poprzedzających pominięcie tabletki, dodatkowe metody antykoncepcji nie są konieczne. W przypadku pominięcia więcej niż jednej tabletki, przez 7 dni należy stosować dodatkową metodę antykoncepcji.¹²
• Pominięcie tabletki między 15. a 21. dniem cyklu – Ze względu na zbliżającą się 7-dniową przerwę w stosowaniu tabletek, ryzyko obniżonej skuteczności antykoncepcji jest większe. Można jednak zapobiec zmniejszeniu skuteczności antykoncepcji poprzez dostosowanie schematu przyjmowania tabletek. Możliwe są dwie opcje:¹³
  • Opcja 1: Przyjąć ostatnią pominiętą tabletkę najszybciej jak to możliwe, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Kolejne tabletki przyjmować o zwykłej porze. Następne opakowanie rozpocząć bezpośrednio po zakończeniu bieżącego opakowania, bez przerwy między opakowaniami. Krwawienie z odstawienia prawdopodobnie nie wystąpi aż do zakończenia drugiego opakowania, ale mogą wystąpić plamienia lub krwawienia śródcykliczne.¹⁴
  • Opcja 2: Przerwać przyjmowanie tabletek z bieżącego opakowania, zrobić 7-dniową przerwę (wliczając dni, w których pominięto tabletki), a następnie rozpocząć nowe opakowanie.¹⁵

Jeśli pacjentka pominęła przyjęcie kilku tabletek i w czasie pierwszej przerwy w przyjmowaniu nie wystąpiło spodziewane krwawienie z odstawienia, należy rozważyć możliwość ciąży.¹⁶

Modyfikacja terminu krwawienia z odstawienia

Preparat zawierający norgestimat umożliwia modyfikację terminu wystąpienia krwawienia z odstawienia:

Opóźnienie krwawienia

Aby opóźnić wystąpienie krwawienia z odstawienia, pacjentka powinna rozpocząć nowe opakowanie preparatu Liberelle bezpośrednio po zakończeniu bieżącego opakowania, pomijając 7-dniową przerwę. Tabletki można przyjmować bez przerwy tak długo, jak istnieje potrzeba opóźnienia krwawienia (maksymalnie do zakończenia drugiego opakowania). W tym czasie mogą wystąpić krwawienia śródcykliczne lub plamienia. Po standardowej 7-dniowej przerwie należy powrócić do regularnego przyjmowania preparatu.¹⁷

Zmiana dnia krwawienia

Aby zmienić dzień wystąpienia krwawienia z odstawienia na inny dzień tygodnia, można zalecić pacjentce skrócenie przerwy w przyjmowaniu tabletek o dowolną liczbę dni. Im krótszy jest okres bez przyjmowania tabletek, tym większe jest ryzyko niewystąpienia krwawienia z odstawienia oraz wystąpienia krwawienia śródcyklicznego lub plamienia podczas przyjmowania tabletek z kolejnego opakowania.¹⁸

Postępowanie w przypadku zaburzeń żołądkowo-jelitowych

Ciężkie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (wymioty, biegunka) mogą wpływać na prawidłowe wchłanianie norgestimatu, zmniejszając skuteczność antykoncepcji. W przypadku wystąpienia wymiotów w ciągu 3-4 godzin od przyjęcia tabletki, należy jak najszybciej przyjąć nową (zastępczą) tabletkę. Jeśli to możliwe, należy przyjąć ją w ciągu 12 godzin od standardowej pory przyjmowania tabletek. Jeżeli upłynęło więcej niż 12 godzin, należy zastosować zalecenia takie same jak w przypadku pominięcia tabletki opisane wcześniej. Jeśli pacjentka nie chce zmieniać aktualnego schematu przyjmowania tabletek, powinna przyjąć dodatkową tabletkę lub tabletki z zapasowego opakowania.¹⁹

Szczególne grupy pacjentek

Preparaty zawierające norgestimat nie są zalecane do stosowania przez kobiety w okresie pomenopauzalnym. Podobnie nie zaleca się ich stosowania przez dziewczęta przed wystąpieniem pierwszej miesiączki (menarche).^{20 21}

Tabela dawkowania norgestimatu – szczegółowy schemat