Interakcje leku
Yaz 0,02 mg + 3 mg
Produkt leczniczy Yaz, zawierający drospirenon (3 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne wątrobowe (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, bosentan, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu. Długotrwałe stosowanie induktorów wymaga rozważenia alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą zwiększać stężenia drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7- i 1,4-krotnie, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Leki przeciwwirusowe stosowane w terapii HIV/HCV mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, a niektóre kombinacje przeciwwirusowe (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) mogą powodować istotne podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x ULN), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną przed leczeniem i wznowienie Yaz po 2 tygodniach od zakończenia terapii.
- Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
- Wpływ innych produktów leczniczych na działanie produktu leczniczego Yaz
- Postępowanie w przypadku interakcji
- Produkty lecznicze wpływające na skuteczność produktu Yaz
- Interakcje produktu leczniczego Yaz z innymi produktami leczniczymi
- Interakcje farmakodynamiczne
- Inne rodzaje interakcji
- Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych
- Interakcje z alkoholem
- Tabela interakcji lekowych i innych rodzajów interakcji
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Podczas stosowania produktu leczniczego Yaz istotne jest uwzględnienie możliwych interakcji z innymi przyjmowanymi jednocześnie lekami. Zaleca się zapoznanie z informacjami dotyczącymi wszystkich stosowanych jednocześnie produktów leczniczych w celu identyfikacji potencjalnych interakcji.1
Wpływ innych produktów leczniczych na działanie produktu leczniczego Yaz
Szczególną uwagę należy zwrócić na leki indukujące enzymy mikrosomalne, które mogą zwiększać klirens hormonów płciowych. Efektem takiej interakcji może być wystąpienie krwawienia śródcyklicznego i/lub utrata skuteczności antykoncepcyjnej produktu Yaz.2
Indukcja enzymów może rozpocząć się już po kilku dniach od rozpoczęcia leczenia, osiągając maksymalny poziom w ciągu kilku tygodni. Po zakończeniu terapii indukcyjnej, efekt może utrzymywać się przez około 4 tygodnie.3
Postępowanie w przypadku interakcji
Leczenie krótkoterminowe – U pacjentek stosujących leki indukujące enzymy zaleca się używanie dodatkowej, mechanicznej lub innej metody antykoncepcji równolegle z produktem Yaz. Dodatkowe zabezpieczenie powinno być stosowane przez cały okres leczenia oraz przez 28 dni po jego zakończeniu. Jeżeli leczenie trwa dłużej niż do końca przyjmowania tabletek aktywnych z bieżącego opakowania, należy pominąć tabletki placebo i natychmiast rozpocząć przyjmowanie tabletek z kolejnego opakowania.4
Leczenie długoterminowe – W przypadku kobiet długotrwale przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe, rekomenduje się stosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji.5
Produkty lecznicze wpływające na skuteczność produktu Yaz
Na podstawie danych z literatury medycznej zidentyfikowano następujące grupy leków mogące wchodzić w interakcje z produktem Yaz:
- Produkty lecznicze zwiększające klirens złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych (zmniejszające skuteczność poprzez indukcję enzymów), takie jak:
- barbiturany
- bosentan
- karbamazepina
- fenytoina
- prymidon
- ryfampicyna
- leki przeciwwirusowe: rytonawir, newirapina, efawirenz
- prawdopodobnie również: felbamat, gryzeofulwina, okskarbamazepina, topiramat
- produkty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
6
- Produkty lecznicze wpływające na klirens złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych:
Jednoczesne stosowanie inhibitorów proteazy HIV i nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, w tym także w połączeniu z inhibitorami HCV, może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia estrogenów lub progestagenów w osoczu. W niektórych przypadkach zmiany te mogą mieć znaczenie kliniczne.7
- Produkty lecznicze zmniejszające klirens złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych (inhibitory enzymów):
Równoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może zwiększać stężenie estrogenów lub progestagenów lub obu substancji w osoczu. W badaniu z zastosowaniem połączenia drospirenonu (3 mg/dobę) i etynyloestradiolu (0,02 mg/dobę) dodanie silnego inhibitora CYP3A4 – ketokonazolu przez 10 dni spowodowało wzrost AUC (0-24h) drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7 i 1,4-krotnie.8
Etorykoksyb w dawce 60-120 mg/dobę podawany równocześnie ze złożoną antykoncepcją doustną zawierającą 0,035 mg etynyloestradiolu spowodował zwiększenie stężenia etynyloestradiolu w osoczu 1,4-1,6-krotnie.9
Interakcje produktu leczniczego Yaz z innymi produktami leczniczymi
Doustne produkty antykoncepcyjne, w tym Yaz, mogą wpływać na metabolizm innych substancji czynnych, powodując zarówno zwiększenie (np. cyklosporyna), jak i zmniejszenie (np. lamotrygina) ich stężenia w osoczu i tkankach.10
Badania interakcji in vivo przeprowadzone w grupie ochotniczek przyjmujących omeprazol, symwastatynę oraz midazolam jako substraty markerowe wykazały, że klinicznie istotny wpływ drospirenonu w dawce 3 mg na metabolizm innych substancji aktywnych szlakiem cytochromu P450 jest mało prawdopodobny.11
Dane kliniczne sugerują natomiast, że etynyloestradiol spowalnia klirens substratów CYP1A2, co prowadzi do niewielkiego (np. tiklopidyna) lub umiarkowanego (np. tizanidyna) zwiększenia ich stężenia w osoczu.12
Interakcje farmakodynamiczne
U pacjentek leczonych z powodu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) produktami zawierającymi kombinacje przeciwwirusowe, takimi jak:
- ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dazabuwir z rybawiryna lub bez
- glekaprewir z pibrentaswirem
- sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem
obserwowano znacząco częstsze zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT) do wartości ponad pięciokrotnie większych niż górna granica normy u kobiet stosujących produkty zawierające etynyloestradiol, takie jak produkt Yaz.13
Z tego powodu pacjentki stosujące Yaz powinny przejść na alternatywne metody antykoncepcji (np. środki antykoncepcyjne zawierające wyłącznie progestagen lub metody niehormonalne) przed rozpoczęciem leczenia za pomocą wymienionych kombinacji przeciwwirusowych. Stosowanie produktu Yaz można wznowić około 2 tygodnie po zakończeniu terapii przeciwwirusowej.14
Inne rodzaje interakcji
Nie wykazano istotnego wpływu na stężenie potasu w osoczu podczas jednoczesnego stosowania drospirenonu oraz inhibitorów ACE lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) u pacjentek bez niewydolności nerek. Jednak nie prowadzono badań dotyczących terapii produktem Yaz w połączeniu z antagonistami aldosteronu lub diuretykami oszczędzającymi potas. W takich przypadkach zaleca się oznaczenie stężenia potasu w osoczu podczas pierwszego cyklu leczenia.15
Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych
Steroidowe produkty antykoncepcyjne mogą wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym na:
- biochemiczne parametry czynności wątroby
- funkcję tarczycy
- funkcję nadnerczy
- funkcję nerek
- stężenia osoczowe białek nośnikowych (np. globuliny wiążącej kortykosteroidy)
- stężenia frakcji lipidów/lipoprotein
- parametry metabolizmu węglowodanów
- wskaźniki krzepnięcia i fibrynolizy
Zmienione wyniki badań laboratoryjnych zazwyczaj pozostają w granicach wartości prawidłowych. Drospirenon zwiększa aktywność reninową osocza i, dzięki niewielkiemu działaniu antagonistycznemu wobec mineralokortykosteroidów, zwiększa stężenie aldosteronu.16
Interakcje z alkoholem
Na podstawie dostępnych danych nie ma jednoznacznych dowodów na bezpośrednie interakcje pomiędzy produktem Yaz a alkoholem, które mogłyby mieć wpływ na skuteczność antykoncepcyjną. Jednak należy pamiętać, że spożywanie alkoholu może wpływać na metabolizm wątrobowy, w tym enzymów odpowiedzialnych za przemianę hormonów steroidowych, co teoretycznie mogłoby zmniejszyć skuteczność antykoncepcyjną.
Ponadto, spożycie alkoholu może wywołać objawy żołądkowo-jelitowe takie jak wymioty i biegunka, które w przypadku wystąpienia krótko po przyjęciu tabletki mogą zaburzyć jej wchłanianie i obniżyć skuteczność. Dlatego w przypadku wymiotów lub ciężkiej biegunki w ciągu 4 godzin po przyjęciu tabletki zawierającej substancje czynne, należy postępować zgodnie z zaleceniami dotyczącymi postępowania w przypadku pominięcia tabletki.
Tabela interakcji lekowych i innych rodzajów interakcji
| Grupa leków/substancji | Przykłady | Mechanizm interakcji | Efekt interakcji | Poziom istotności | Zalecenia |
|---|---|---|---|---|---|
| Induktory enzymów wątrobowych | Barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, bosentan, ziele dziurawca | Indukcja enzymów mikrosomów wątrobowych | Zwiększenie klirensu hormonów płciowych, krwawienia międzymiesiączkowe, obniżenie skuteczności antykoncepcyjnej | Wysoki | Dodatkowa metoda antykoncepcji podczas leczenia i przez 28 dni po jego zakończeniu |
| Leki przeciwwirusowe HIV/HCV | Rytonawir, newirapina, efawirenz | Indukcja enzymów mikrosomów wątrobowych | Zmniejszenie stężenia hormonów płciowych, obniżenie skuteczności antykoncepcyjnej | Wysoki | Dodatkowa metoda antykoncepcji lub zmiana na metodę niehormonalną |
| Przeciwwirusowe leki stosowane w leczeniu HCV | Ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir, pibrentaswir, sofosbuwir, welpataswir, woksylaprewir | Interakcja farmakodynamiczna | Zwiększenie aktywności AlAT | Wysoki | Przejście na alternatywną metodę antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia, wznowienie stosowania Yaz 2 tygodnie po zakończeniu leczenia |
| Silne inhibitory CYP3A4 | Ketokonazol, inne azolowe leki przeciwgrzybicze | Inhibicja metabolizmu hormonów płciowych | Zwiększenie stężenia drospirenonu (2,7x) i etynyloestradiolu (1,4x) | Umiarkowany | Monitorowanie działań niepożądanych |
| Inhibitory COX-2 | Etorykoksyb (60-120 mg) | Zwiększenie stężenia etynyloestradiolu | Zwiększenie stężenia etynyloestradiolu 1,4-1,6x | Niski | Nie wymaga szczególnych działań |
| Leki wpływające na poziom potasu | Antagoniści aldosteronu, diuretyki oszczędzające potas | Zatrzymanie potasu przez drospirenon (przeciwmineralkortykoidowe działanie) | Potencjalne zwiększenie stężenia potasu w surowicy | Umiarkowany | Oznaczenie stężenia potasu w pierwszym cyklu leczenia |
| Leki metabolizowane przez CYP1A2 | Tiklopidyna, tizanidyna | Inhibicja CYP1A2 przez etynyloestradiol | Niewielkie lub umiarkowane zwiększenie stężenia tych leków | Niski do umiarkowanego | Monitorowanie pod kątem potencjalnych działań niepożądanych tych leków |
| Inhibitory ACE, NLPZ | Enalapryl, ramipril, ibuprofen, diklofenak | Potencjalne oddziaływanie z efektem przeciwmineralkortykoidowym drospirenonu | Brak istotnego wpływu na stężenie potasu u osób bez niewydolności nerek | Niski | Nie wymaga szczególnych działań u osób z prawidłową funkcją nerek |
| Alkohol | – | Potencjalny wpływ na metabolizm wątrobowy, możliwe zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Teoretycznie możliwe zmniejszenie skuteczności antykoncepcyjnej w przypadku wymiotów/biegunki krótko po przyjęciu tabletki | Niski | W przypadku wymiotów/biegunki w ciągu 4 godz. po przyjęciu tabletki – postępowanie jak przy pominięciu dawki |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania