Interakcje
Dezogestrel

Interakcje dezogestrelu z innymi produktami leczniczymi

Dezogestrel jest progestagenem stosowanym w produktach antykoncepcyjnych, zarówno w jednoskładnikowych zawierających wyłącznie progestagen (tabletki z 75 mikrogramami dezogestrelu), jak i w złożonych produktach hormonalnych (tabletki zawierające dezogestrel i etynyloestradiol). Interakcje dezogestrelu z innymi produktami leczniczymi mogą prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej lub wystąpienia działań niepożądanych, dlatego znajomość tych interakcji ma istotne znaczenie kliniczne.¹

Mechanizm interakcji z lekami

Głównym mechanizmem interakcji jest wpływ na enzymy mikrosomalne, szczególnie należące do układu cytochromu P450 (CYP). Interakcje mogą wystąpić z produktami leczniczymi indukującymi te enzymy, co prowadzi do zwiększenia klirensu hormonów płciowych i może skutkować:²

• Zwiększonego klirensu hormonów płciowych
• Krwawienia śródcyklicznego/międzymiesiączkowego
• Zmniejszenia lub braku skuteczności antykoncepcyjnej

³

Dynamika czasowa interakcji

Ważnym aspektem jest czas trwania interakcji z lekami indukującymi enzymy:⁴

• Indukcja enzymów może być zauważalna już po kilku dniach leczenia
• Maksymalna indukcja enzymatyczna występuje zazwyczaj po kilku tygodniach
• Po zakończeniu leczenia, indukcja enzymów może utrzymywać się przez około 4 tygodnie

⁵

Zalecenia w przypadku jednoczesnego stosowania leków indukujących enzymy

Postępowanie zależy od czasu trwania terapii lekiem indukującym enzymy:⁶

Przy leczeniu krótkotrwałym:

• Pacjentki należy poinformować o możliwym zmniejszeniu skuteczności antykoncepcyjnej
• Zaleca się stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej (barierowej)
• Dodatkową antykoncepcję należy stosować przez cały okres przyjmowania leku indukującego enzymy oraz przez 28 dni po zakończeniu jego stosowania

⁷

Przy leczeniu długotrwałym:

• Zaleca się rozważenie zastosowania innej metody antykoncepcji
• Wybór powinien paść na metodę, na której skuteczność nie wpływają produkty lecznicze indukujące enzymy (np. antykoncepcja niehormonalna)

⁸

Tabela interakcji dezogestrelu z innymi lekami

Interakcje z lekami stosowanymi w leczeniu HIV/AIDS i HCV

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV/AIDS oraz wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV):⁹

• Inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir, nelfinawir) mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie progestagenów w osoczu
• Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, efawirenz) mogą wpływać na metabolizm hormonów płciowych
• Leki stosowane w leczeniu HCV (np. boceprewir, telaprewir) mogą modyfikować stężenia dezogestrelu i jego metabolitów

¹⁰

Kobiety stosujące te leki powinny:¹¹

• Zapoznać się z informacjami dotyczącymi potencjalnych interakcji dla konkretnego leku
• W przypadku wątpliwości stosować dodatkową mechaniczną metodę antykoncepcji

Interakcje z inhibitorami enzymów

Inhibitory enzymów CYP3A4 mogą zwiększać stężenie dezogestrelu i jego aktywnego metabolitu etonogestrelu w osoczu:¹²

• Silne inhibitory CYP3A4: ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna
• Umiarkowane inhibitory CYP3A4: flukonazol, diltiazem, erytromycyna

¹³

Wpływ dezogestrelu na inne leki

Dezogestrel może wpływać na metabolizm innych produktów leczniczych:¹⁴

• Może zwiększać stężenie w osoczu i tkankach niektórych leków, np. cyklosporyny
• Może zmniejszać stężenie w osoczu i tkankach innych leków, np. lamotryginy

¹⁵

W przypadku stosowania dezogestrelu z tymi lekami może być konieczne dostosowanie ich dawkowania.

Interakcje dezogestrelu z alkoholem

Nie zidentyfikowano bezpośrednich, znaczących klinicznie interakcji między dezogestrelem a alkoholem. Dostępne dane naukowe nie wskazują, aby alkohol wpływał na skuteczność antykoncepcyjną dezogestrelu lub aby dezogestrel modyfikował działanie alkoholu w organizmie.

Należy jednak pamiętać, że:¹⁶

• Nadmierne spożycie alkoholu może prowadzić do wymiotów lub biegunki, co potencjalnie mogłoby wpłynąć na wchłanianie leku
• Alkohol może wpływać na pamięć i regularne przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, co może pośrednio zmniejszyć skuteczność antykoncepcji
• W przypadku złożonych środków antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiol i dezogestrel, metabolizm etynyloestradiolu odbywa się głównie w wątrobie, więc długotrwałe, intensywne spożywanie alkoholu mogłoby teoretycznie wpłynąć na metabolizm etynyloestradiolu

Zalecenia dotyczące spożywania alkoholu podczas stosowania dezogestrelu

Chociaż nie ma bezpośrednich przeciwwskazań do sporadycznego, umiarkowanego spożycia alkoholu podczas przyjmowania dezogestrelu, zaleca się:¹⁷

• Zachowanie umiaru w spożywaniu alkoholu
• Unikanie nadmiernego, ostrego spożycia alkoholu, które mogłoby prowadzić do wymiotów i potencjalnego zmniejszenia wchłaniania leku
• Regularne przyjmowanie preparatu antykoncepcyjnego niezależnie od okazjonalnego spożycia alkoholu
• W przypadku zapomnienia o przyjęciu tabletki po spożyciu alkoholu, postępowanie zgodnie z zaleceniami dotyczącymi pominięcia dawki

Wpływ na badania laboratoryjne

Stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających dezogestrel może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych. Dotyczy to szczególnie złożonych środków zawierających zarówno dezogestrel jak i etynyloestradiol, ale w pewnym stopniu może dotyczyć także preparatów zawierających tylko dezogestrel:¹⁸

• Parametry biochemiczne czynności wątroby
• Parametry czynności tarczycy
• Parametry czynności nadnerczy i nerek
• Stężenie białek transportowych w osoczu (np. globulina wiążąca kortykosteroidy)
• Frakcje lipidowe i lipoproteinowe
• Parametry metabolizmu węglowodanów
• Parametry krzepnięcia i fibrynolizy

¹⁹

Należy pamiętać, że mimo tych zmian, wartości parametrów laboratoryjnych najczęściej pozostają w granicach wartości referencyjnych. W przypadku środków zawierających wyłącznie dezogestrel wpływ na parametry laboratoryjne może być mniej wyraźny niż w przypadku złożonych środków antykoncepcyjnych.