Przeciwwskazania stosowania
Dezogestrel

Przeciwwskazania stosowania dezogestrelu – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Dezogestrel jest syntetycznym progestagenem stosowanym w antykoncepcji hormonalnej, zarówno w postaci jednoskładnikowych tabletek zawierających wyłącznie progestagen (tabletki minipill), jak i w skojarzeniu z etynyloestradiolem w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych. Przed przepisaniem produktów zawierających dezogestrel należy dokładnie ocenić sytuację kliniczną pacjentki ze szczególnym uwzględnieniem przeciwwskazań do stosowania tej substancji.^{1 2}

Nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze

Jednym z głównych przeciwwskazań do stosowania dezogestrelu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. W takim przypadku nie należy przepisywać pacjentce produktu zawierającego dezogestrel.^{1 2 3}

W przypadku leku Lemena należy również zwrócić uwagę na dodatkowe przeciwwskazanie związane z nadwrażliwością na orzeszki arachidowe lub soję, ze względu na obecność w składzie leku oleju sojowego.⁴ Podobnie lek Limetic zawiera olej sojowy, więc przeciwwskazany jest u osób z nadwrażliwością na soję lub orzeszki ziemne.⁵

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe żył

Dezogestrel jest przeciwwskazany u pacjentek z czynnymi zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi żył. Dotyczy to pacjentek z zakrzepicą żył głębokich lub zatorowością płucną, leczoną obecnie lekami przeciwzakrzepowymi.^{1 2 6}

W przypadku złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających dezogestrel i etynyloestradiol (np. Marvelon, Mercilon, Novynette, Dessette, Ovulastan), przeciwwskazania dotyczące zaburzeń zakrzepowo-zatorowych są rozszerzone i obejmują również:⁷

• Przebytą żylną chorobę zakrzepowo-zatorową
• Znaną dziedziczną lub nabytą predyspozycję do występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jak np. oporność na aktywowane białko C (w tym czynnik V Leiden), niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S
• Rozległy zabieg operacyjny związany z długotrwałym unieruchomieniem
• Wysokie ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wskutek występowania wielu czynników ryzyka

⁷

Choroby wątroby

Dezogestrel jest przeciwwskazany u pacjentek z ciężkimi chorobami wątroby, obecnie lub w przeszłości, jeśli parametry czynności wątroby nie powróciły do stanu prawidłowego.^{1 2 3}

Złożone środki antykoncepcyjne zawierające dezogestrel i etynyloestradiol mają dodatkowe przeciwwskazania związane z wątrobą, obejmujące:⁸

• Występowanie obecnie lub w przeszłości łagodnych lub złośliwych nowotworów wątroby

⁷

Nowotwory hormonozależne

Dezogestrel nie powinien być stosowany w przypadku występowania lub podejrzenia nowotworów złośliwych zależnych od hormonów płciowych.^{1 2 3 9}

W przypadku złożonych preparatów hormonalnych zawierających dezogestrel i etynyloestradiol, przeciwwskazanie to szczególnie odnosi się do nowotworów narządów rodnych lub piersi.^{7 10}

Krwawienia z dróg rodnych o nieznanej etiologii

Krwawienie z pochwy o nieznanej przyczynie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania dezogestrelu.^{1 2 3 11}

Przed rozpoczęciem leczenia dezogestrelem u pacjentek z niewyjaśnionym krwawieniem z dróg rodnych należy przeprowadzić diagnostykę w celu wykluczenia nowotworów lub innych poważnych stanów patologicznych.^{5 6}

Dodatkowe przeciwwskazania dla złożonych środków antykoncepcyjnych zawierających dezogestrel

W przypadku złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, które zawierają dezogestrel w połączeniu z etynyloestradiolem (np. Marvelon, Mercilon, Dessette, Ovulastan), przeciwwskazania są bardziej rozbudowane ze względu na obecność komponentu estrogenowego. Obejmują one:⁸

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

• Tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe – czynne (np. zawał mięśnia sercowego) lub objawy prodromalne (np. dławica piersiowa)
• Choroby naczyń mózgowych – czynny udar, przebyty udar lub objawy prodromalne w wywiadzie (np. przemijający napad niedokrwienny, TIA)
• Stwierdzona dziedziczna lub nabyta skłonność do występowania tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, np. hiperhomocysteinemia i obecność przeciwciał antyfosfolipidowych
• Migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi w wywiadzie
• Wysokie ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic z powodu występowania wielu czynników ryzyka lub występowania jednego z poważnych czynników ryzyka, takich jak:
  • cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi
  • ciężkie nadciśnienie tętnicze
  • ciężka dyslipoproteinemia

⁸

Inne choroby i stany

• Występowanie obecnie lub w przeszłości zapalenia trzustki, jeżeli związane jest z ciężką hipertriglicerydemią
• Rozrost endometrium
• Ciąża lub jej podejrzenie

^{8 7}

Interakcje lekowe szczególnie istotne

Jednoczesne stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających dezogestrel z następującymi lekami jest przeciwwskazane:⁸

• Produkty lecznicze zawierające ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dazabuwir
• Produkty lecznicze zawierające glekaprewir z pibrentaswirem

^{8 12}

W przypadku niektórych preparatów dodatkowo wymieniono przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z produktami zawierającymi sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir.^{12 13}

Podsumowanie przeciwwskazań stosowania dezogestrelu

Przedstawione przeciwwskazania można podzielić na dwie główne kategorie – przeciwwskazania do stosowania tabletek zawierających wyłącznie dezogestrel oraz przeciwwskazania do stosowania złożonych środków antykoncepcyjnych zawierających dezogestrel w połączeniu z etynyloestradiolem. Poniższa tabela przedstawia zestawienie najważniejszych przeciwwskazań do stosowania preparatów zawierających dezogestrel:

Należy pamiętać, że lista przeciwwskazań może się nieznacznie różnić między poszczególnymi preparatami zawierającymi dezogestrel. Przed przepisaniem konkretnego leku zawsze należy zapoznać się z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego.^{1 2}

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych stanów po raz pierwszy podczas stosowania dezogestrelu, należy natychmiast odstawić lek i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.^{2 8}