Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie produktu leczniczego Kelzy PR (dienogest 2 mg + etynyloestradiol 0,02 mg) może wiązać się z licznymi interakcjami lekowym, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo stosowania. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest zapoznanie się z informacjami dotyczącymi wszystkich jednocześnie stosowanych produktów leczniczych w celu identyfikacji potencjalnych interakcji¹.

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie produktu leczniczego Kelzy PR

Największe znaczenie kliniczne mają interakcje z produktami leczniczymi indukującymi enzymy mikrosomalne, które zwiększają klirens hormonów płciowych. Konsekwencją tych interakcji może być zmniejszenie skuteczności antykoncepcyjnej, przejawiające się krwawieniami międzymiesiączkowymi i/lub całkowitą utratą działania antykoncepcyjnego².

Należy pamiętać, że indukcja enzymów może wystąpić już po kilku dniach leczenia, osiągając maksimum po kilku tygodniach. Co istotne, efekt indukcji enzymów może utrzymywać się nawet do około 4 tygodni po zakończeniu terapii lekiem indukującym³.

Postępowanie w przypadku leczenia lekami indukującymi enzymy

Leczenie krótkoterminowe: Pacjentki przyjmujące produkty lecznicze indukujące enzymy wątrobowe powinny stosować dodatkową mechaniczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia skojarzonego oraz przez kolejnych 28 dni po jego zakończeniu. W przypadku, gdy leczenie indukujące trwa dłużej niż do zakończenia bieżącego opakowania złożonego środka antykoncepcyjnego, zaleca się pominięcie tabletek placebo i natychmiastowe rozpoczęcie przyjmowania tabletek z kolejnego opakowania⁴.

Leczenie długoterminowe: W przypadku kobiet długotrwale przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe rekomenduje się całkowitą zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną metodę zapobiegania ciąży⁵.

Substancje zwiększające klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Poniższe substancje zmniejszają skuteczność antykoncepcyjną poprzez indukcję enzymów⁶:

• Barbiturany
• Karbamazepina
• Fenytoina
• Prymidon
• Ryfampicyna
• Prawdopodobnie również: okskarbamazepina, topiramat, felbamat
• Gryzeofulwina
• Produkty roślinne zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

Leki przeciwwirusowe i ich wpływ na skuteczność antykoncepcji

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii zakażeń HIV/HCV. Równoczesne stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych z inhibitorami proteazy HIV/HCV oraz nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia estrogenów lub progestagenów w osoczu. W niektórych przypadkach zmiany te mają istotne znaczenie kliniczne⁷.

Przed równoczesnym zastosowaniem tych leków należy dokładnie zapoznać się z informacjami o lekach przeciw HIV/HCV w celu identyfikacji potencjalnych interakcji i zapoznania się z odpowiednimi zaleceniami. W razie wątpliwości, pacjentki leczone inhibitorami proteazy lub nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy powinny stosować dodatkową metodę antykoncepcji barierowej⁸.

Substancje zmniejszające klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Inhibitory enzymów mogą zwiększać stężenie składników hormonalnych Kelzy PR. Dienogest, będący składnikiem produktu, jest substratem cytochromu P450 (CYP) 3A4. Znaczenie kliniczne potencjalnych interakcji z inhibitorami enzymów nie zostało w pełni wyjaśnione. Niemniej jednak, jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może zwiększać stężenie estrogenu, progestagenu lub obu tych substancji w osoczu⁹.

Badania wykazały, że etorykoksyb w dawkach 60-120 mg na dobę może powodować 1,4- do 1,6-krotne zwiększenie stężenia etynyloestradiolu w osoczu, gdy jest stosowany jednocześnie ze złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym zawierającym 0,035 mg etynyloestradiolu¹⁰.

Wpływ produktu Kelzy PR na inne produkty lecznicze

Złożone doustne środki antykoncepcyjne, w tym Kelzy PR, mogą wpływać na metabolizm innych substancji czynnych. W rezultacie stężenia tych substancji w osoczu i tkankach mogą się zwiększać (np. cyklosporyna) lub zmniejszać (np. lamotrygina)¹¹.

Badania kliniczne wskazują, że etynyloestradiol hamuje klirens substratów dla CYP1A2, prowadząc do wzrostu ich stężenia w osoczu. Efekt ten może być niewielki (np. w przypadku teofiliny) lub umiarkowany (np. w przypadku tyzanidyny)¹².

Interakcje farmakodynamiczne

Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV). Podczas badań klinicznych u pacjentek leczonych następującymi kombinacjami leków przeciw HCV:

• ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem
• dazabuwir z rybawiryną lub bez niej
• glekaprewir z pibrentaswirem
• sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem

obserwowano znacząco częstsze zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT) do wartości przekraczających 5-krotnie górną granicę normy u kobiet stosujących jednocześnie produkty zawierające etynyloestradiol, takie jak Kelzy PR¹³.

W związku z tym, pacjentki przyjmujące Kelzy PR muszą zastosować alternatywną metodę antykoncepcji (np. zawierającą wyłącznie progestagen lub metodę niehormonalną) przed rozpoczęciem leczenia wymienionymi kombinacjami leków przeciwwirusowych. Ponowne stosowanie produktu Kelzy PR można rozpocząć dopiero po upływie dwóch tygodni od zakończenia leczenia przeciwwirusowego¹⁴.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Przyjmowanie steroidowych środków antykoncepcyjnych, takich jak Kelzy PR, może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym¹⁵:

• biochemiczne parametry czynności wątroby
• parametry funkcji tarczycy
• parametry czynności nadnerczy i nerek
• stężenia białek osocza (nośnikowych), np. globuliny wiążącej kortykosteroidy
• stężenia frakcji lipidów i lipoprotein
• parametry metabolizmu węglowodanów
• parametry krzepnięcia i fibrynolizy

Należy jednak podkreślić, że zmienione wyniki badań laboratoryjnych zazwyczaj pozostają w granicach wartości prawidłowych¹⁶.

Interakcje produktu leczniczego Kelzy PR z alkoholem

Alkohol etylowy może wchodzić w interakcje z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, choć dostępne dane nie wskazują na istotne bezpośrednie interakcje farmakodynamiczne czy farmakokinetyczne między etanolem a składnikami produktu Kelzy PR (dienogestem i etynyloestradiolem). Niemniej jednak, należy uwzględnić kilka istotnych aspektów tej potencjalnej interakcji:

Mechanizm potencjalnych interakcji z alkoholem

Metabolizm alkoholu oraz hormonów steroidowych zachodzi głównie w wątrobie, co teoretycznie może prowadzić do konkurencji o te same szlaki metaboliczne. Alkohol, zwłaszcza spożywany regularnie w większych ilościach, może indukować enzymy wątrobowe (w tym CYP3A4), co potencjalnie może przyśpieszać metabolizm estrogenów i progestagenów, zmniejszając ich stężenie w osoczu.

Wpływ na skuteczność antykoncepcyjną

Okazjonalne spożywanie alkoholu w umiarkowanych ilościach prawdopodobnie nie wpływa znacząco na skuteczność antykoncepcyjną produktu Kelzy PR. Jednak przewlekłe, intensywne spożywanie alkoholu może teoretycznie obniżać skuteczność antykoncepcji poprzez:

• Indukcję enzymów metabolizujących leki
• Zaburzenia wchłaniania składników preparatu w przypadku współistniejących chorób przewodu pokarmowego wywołanych alkoholem
• Zwiększone ryzyko wymiotów lub biegunek, które mogą zaburzać wchłanianie składników hormonalnych

Aspekty praktyczne

Ostrożność zaleca się szczególnie w przypadku pacjentek regularnie spożywających większe ilości alkoholu. W takich przypadkach może być wskazane rozważenie dodatkowych metod antykoncepcji, zwłaszcza metod barierowych.

Zestawienie najważniejszych interakcji produktu Kelzy PR