antymetabolit puryn

Antymetabolity puryn to grupa leków przeciwnowotworowych, które poprzez swoje podobieństwo strukturalne do naturalnych puryn (adeniny i guaniny) interferują z syntezą DNA i RNA, hamując proliferację komórek. Związki te działają jako fałszywe substraty w szlakach biosyntezy kwasów nukleinowych, co prowadzi do zakłócenia replikacji DNA, zahamowania podziałów komórkowych i indukcji apoptozy.

Do najważniejszych antymetabolitów puryn należą: 6-merkaptopuryna, 6-tioguanina, fludarabina, kladrybina, pentostatyna oraz nelarabina. Leki te znajdują zastosowanie w leczeniu białaczek (szczególnie ostrej białaczki limfoblastycznej i przewlekłej białaczki limfocytowej), chłoniaków nieziarniczych oraz chorób autoimmunologicznych.

Mechanizm działania antymetabolitów puryn obejmuje włączanie się do struktury DNA, hamowanie enzymów biorących udział w metabolizmie puryn (np. dehydrogenazy inozynowej, fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej) oraz blokowanie syntezy de novo puryn. Efekty te są szczególnie wyraźne w szybko dzielących się komórkach, co tłumaczy zarówno działanie przeciwnowotworowe, jak i toksyczność tych leków wobec prawidłowych tkanek o wysokim wskaźniku proliferacji.

Toksyczność antymetabolitów puryn dotyczy głównie układu krwiotwórczego (mielosupresja), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz wątroby. Leki te mogą również zwiększać ryzyko zakażeń oportunistycznych w wyniku immunosupresji. Monitorowanie parametrów morfologii krwi i funkcji wątroby jest niezbędne podczas terapii tymi związkami.