Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Amiodaron

Wpływ amiodaronu na płodność, ciążę i laktację

Amiodaron jest substancją stosowaną w leczeniu zaburzeń rytmu serca, jednak jego stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka. Lekarze powinni dokładnie rozważyć korzyści i ryzyko związane z terapią amiodaronem u tych pacjentek oraz przekazać im wyczerpujące informacje na temat możliwych powikłań związanych z leczeniem.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie amiodaronu w okresie ciąży jest generalnie przeciwwskazane, przede wszystkim ze względu na negatywny wpływ substancji na tarczycę płodu.^{2 3 4}

Dane dotyczące narażenia płodu na działanie amiodaronu podczas ciąży są nieliczne. Należy jednak podkreślić, że zarówno amiodaron, jak i jego aktywny metabolit N-desetyloamiodaron (N-desmetyloaminodaron) przenikają przez barierę łożyskową i mogą osiągać u niemowląt stężenie odpowiadające 10-25% stężenia w osoczu matki.^{5 6}

Powikłania u noworodków narażonych na amiodaron w życiu płodowym

Do najczęstszych powikłań obserwowanych u noworodków, których matki przyjmowały amiodaron w czasie ciąży, należą:^{7 8}

• Zaburzenia wzrostu
• Poród przedwczesny
• Zaburzenia czynności tarczycy

^{9 10}

Szczególnie istotne są zaburzenia czynności tarczycy, które obserwuje się u około 10% noworodków. Mogą one manifestować się jako:^{11 12}

• Niedoczynność tarczycy – zaburzenie wymagające monitorowania i odpowiedniego leczenia u noworodka
• Bradykardia – zbyt wolna czynność serca
• Wydłużenie odstępu QT – zaburzenie elektrofizjologiczne w pracy serca
• W pojedynczych przypadkach obserwowano powiększenie tarczycy lub szmery sercowe

^{13 14}

Przyjmuje się, że częstość występowania wad wrodzonych nie jest zwiększona przy stosowaniu amiodaronu, jednak należy pamiętać o możliwości wystąpienia wad serca u płodu.^{15 16}

Zalecenia dla kobiet w ciąży

Stosowanie amiodaronu w czasie ciąży jest możliwe jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Przed podjęciem decyzji o leczeniu, lekarz musi dokładnie ocenić, czy ryzyko nawrotu arytmii zagrażających życiu matki przeważa nad możliwym zagrożeniem dla płodu.^{17 18}

W przypadku decyzji o zastosowaniu amiodaronu w czasie ciąży, należy monitorować:^{19 20}

• Funkcję tarczycy u matki i płodu
• Czynność serca płodu
• Rozwój płodu

Planowanie ciąży po leczeniu amiodaronem

Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, kobiety w wieku rozrodczym powinny planować zajście w ciążę co najmniej pół roku po zakończeniu leczenia. Pozwoli to uniknąć narażenia zarodka/płodu podczas wczesnego, krytycznego okresu ciąży, gdy obecne w organizmie matki pozostałości leku mogłyby wywierać niekorzystny wpływ na rozwijający się płód.^{21 22 23}

Przy rozważaniu zakończenia leczenia amiodaronem przed planowaną ciążą, lekarz powinien ponownie ocenić realne zagrożenie nawrotem arytmii zagrażającej życiu w porównaniu z potencjalnymi zagrożeniami dla płodu.²⁴

Wpływ na laktację

Stosowanie amiodaronu w czasie karmienia piersią jest przeciwwskazane. Zarówno sam amiodaron, jak i jego aktywny metabolit przenikają do mleka matki w znaczących ilościach, co może spowodować ekspozycję noworodka na lek i jego niekorzystne działania.^{25 26 27}

Jeśli leczenie amiodaronem jest konieczne w okresie laktacji lub jeśli lek był przyjmowany podczas ciąży, należy przerwać karmienie piersią.^{28 29}

W przypadku preparatu Amiodaron hameln, stosowanie jest dozwolone tylko w szczególnych okolicznościach zagrażających życiu, określonych w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego.³⁰

W przypadku preparatu Cordarone, należy dodatkowo zwrócić uwagę na zawartość alkoholu benzylowego, który może gromadzić się w organizmie kobiet karmiących piersią i powodować działania niepożądane, takie jak kwasica metaboliczna.³¹

Wpływ na płodność

Wpływ amiodaronu na płodność u kobiet nie został dokładnie określony. W charakterystykach niektórych produktów leczniczych zawierających amiodaron (Amiokordin, Cordarone, Opacorden) wskazano brak danych dotyczących wpływu amiodaronu na płodność u ludzi.^{32 33 34}

Natomiast u mężczyzn po długotrwałym leczeniu amiodaronem obserwowano podwyższone stężenia hormonu luteinizującego (LH) i hormonu folikulotropowego (FSH) w surowicy, co może wskazywać na zaburzenie czynności jąder.^{35 36}

Informacje, które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży bądź karmiącej piersią

Informacje dla kobiet w ciąży

Lekarz, rozważając zastosowanie amiodaronu u kobiety w ciąży, powinien przekazać jej następujące informacje:^{37 38}

• Amiodaron jest generalnie przeciwwskazany w okresie ciąży ze względu na ryzyko działań niepożądanych u płodu i noworodka
• Stosowanie leku może być rozważone jedynie w sytuacjach zagrażających życiu matki, gdy korzyści przewyższają ryzyko
• Lek przenika przez łożysko i może osiągać w organizmie płodu znaczące stężenie
• Najczęstsze powikłania u noworodków obejmują: zaburzenia wzrostu, przedwczesny poród oraz zaburzenia czynności tarczycy
• U około 10% noworodków mogą wystąpić niedoczynność tarczycy, bradykardia i wydłużenie odstępu QT
• Noworodek będzie wymagał monitorowania funkcji tarczycy i czynności serca po urodzeniu
• Istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia wad serca u płodu

^{39 40}

Informacje dla kobiet planujących ciążę

Kobiety planujące ciążę, które przyjmują amiodaron, powinny otrzymać następujące informacje:^{41 42 43}

• Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, należy planować ciążę co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia
• Przed odstawieniem leku należy skonsultować się z lekarzem, który oceni ryzyko nawrotu arytmii po zaprzestaniu terapii
• Zalecane jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez cały okres leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu
• W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania amiodaronu, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem

Informacje dla kobiet karmiących piersią

Kobiety w okresie laktacji, u których rozważa się zastosowanie amiodaronu lub które przyjmowały go w czasie ciąży, powinny zostać poinformowane, że:^{44 45 46 47}

• Amiodaron i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego w znaczących ilościach
• Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia amiodaronem
• Jeśli leczenie amiodaronem jest konieczne w okresie laktacji, należy przerwać karmienie piersią
• Jeśli kobieta przyjmowała amiodaron w czasie ciąży, również powinna powstrzymać się od karmienia piersią ze względu na długi okres półtrwania leku
• W przypadku preparatu Cordarone, należy zwrócić uwagę na zawartość alkoholu benzylowego, który może prowadzić do działań niepożądanych u matki i dziecka (kwasica metaboliczna)

^{48 49 50}

Informacje dotyczące płodności

Pacjentom (zarówno kobietom, jak i mężczyznom) lekarz powinien przekazać informacje dotyczące potencjalnego wpływu amiodaronu na płodność:^{51 52 53 54 55}

• Wpływ amiodaronu na płodność u kobiet nie został dokładnie określony
• U mężczyzn po długotrwałym leczeniu amiodaronem stwierdzono podwyższone stężenia hormonów LH i FSH w surowicy, co może wskazywać na zaburzenie czynności jąder
• Teoretycznie może to prowadzić do zaburzeń płodności u mężczyzn poddanych długotrwałej terapii amiodaronem
• Zaleca się omówienie z lekarzem potencjalnych zagrożeń i możliwych strategii postępowania w przypadku planowania potomstwa