Przeciwwskazania stosowania
Amiodaron

Przeciwwskazania stosowania amiodaronu

Amiodaron jest lekiem antyarytmicznym klasy III, stosowanym w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Ze względu na jego silne działanie oraz potencjalne działania niepożądane, istnieje szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed włączeniem terapii. Ważnym jest, aby każdorazowo ocenić stosunek korzyści do ryzyka u konkretnego pacjenta.^{1 2}

Przeciwwskazania kardiologiczne

Ze względu na działanie depresyjne na automatyzm i przewodzenie w układzie bodźco-przewodzącym serca, amiodaron nie powinien być stosowany w następujących przypadkach:³

• Bradykardia zatokowa i blok zatokowo-przedsionkowy
• Zespół chorego węzła zatokowego (z wyjątkiem pacjentów z wszczepionym stymulatorem serca)
• Blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia bez wszczepionego stymulatora
• Blok dwu- lub trójwiązkowy u pacjentów bez wszczepionego stymulatora serca

⁴

Należy zaznaczyć, że u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami przewodzenia (jak blok przedsionkowo-komorowy dużego stopnia czy blok dwu- lub trójwiązkowy) lub chorobą węzła zatokowego, amiodaron można stosować wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach i tylko u pacjentów z wszczepionym rozrusznikiem serca.^{5 6}

Dodatkowymi przeciwwskazaniami kardiologicznymi są:⁷

• Zespół Brugadów
• Wcześniej istniejące wydłużenie odstępu QT
• Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie (dziedziczny lub idiopatyczny, także w wyniku wcześniejszej terapii amiodaronem)
• Hipokaliemia (ze względu na ryzyko potęgowania zaburzeń rytmu)

⁸

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT lub wywoływać zaburzenia rytmu typu torsade de pointes.^{9 10}

W przypadku podawania dożylnego, przeciwwskazania obejmują również:¹¹

• Niedociśnienie tętnicze
• Ciężką zapaść krążeniową
• Kardiomiopatię zastoinową
• Niewydolność serca (możliwe zaostrzenie)

¹²

Zaburzenia czynności tarczycy

Ze względu na obecność jodu w cząsteczce amiodaronu (około 75 mg jodu w tabletce 200 mg, około 56-112 mg w ampułce, w zależności od preparatu) oraz wpływ leku na funkcjonowanie tarczycy, przeciwwskazaniem do stosowania są:¹³

• Istniejące zaburzenia czynności tarczycy
• Zaburzenia czynności tarczycy w wywiadzie

¹⁴

Przed rozpoczęciem leczenia amiodaronem należy wykonać testy czynności tarczycy u wszystkich pacjentów, w celu wykluczenia zaburzeń, które mogłyby stanowić przeciwwskazanie do terapii.¹⁵

Nadwrażliwość

Przeciwwskazaniem do stosowania amiodaronu jest nadwrażliwość na:¹⁶

• Substancję czynną (amiodaron)
• Jod (należy pamiętać, że amiodaron zawiera znaczne ilości jodu)
• Którąkolwiek substancję pomocniczą wchodzącą w skład preparatu

¹⁷

Niewydolność układu oddechowego

Ciężka niewydolność oddechowa stanowi przeciwwskazanie do stosowania amiodaronu, szczególnie przy podawaniu dożylnym.^{18 19}

Ciąża i karmienie piersią

Amiodaron jest przeciwwskazany w okresie:²⁰

• Ciąży – można go zastosować tylko w wyjątkowych okolicznościach i gdy jest to bezwzględnie konieczne, np. w stanie zagrożenia życia
• Karmienia piersią

^{21 22}

Przeciwwskazania pediatryczne

Ze względu na zawartość alkoholu benzylowego jako substancji pomocniczej w preparatach do podania dożylnego, amiodaron jest przeciwwskazany u:²³

• Wcześniaków
• Noworodków
• Niemowląt
• Dzieci w wieku poniżej 3 lat

²⁴

Inne przeciwwskazania

Dodatkowymi przeciwwskazaniami do stosowania amiodaronu są:²⁵

• Jednoczesne leczenie inhibitorami MAO

Sytuacje szczególne – wyjątki od przeciwwskazań

Należy podkreślić, że wszystkie wyżej wymienione przeciwwskazania nie dotyczą stosowania amiodaronu w resuscytacji krążeniowo-oddechowej z powodu migotania komór odpornego na defibrylację.^{26 27}

W sytuacjach zagrożenia życia, gdy zastosowanie amiodaronu może być konieczne pomimo istniejących przeciwwskazań, decyzję o jego użyciu należy podejmować indywidualnie, uwzględniając stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka.^{28 29}

Warunki, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie amiodaronu

Oprócz ścisłych przeciwwskazań, istnieją pewne sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania amiodaronu lub ścisłe monitorowanie terapii ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.³⁰

Pacjenci z lekkimi zaburzeniami przewodzenia

U pacjentów z zaburzeniami przewodzenia mniejszego stopnia niż te wymienione w przeciwwskazaniach, należy zachować szczególną ostrożność. W takich przypadkach zaleca się regularną kontrolę EKG i rozważenie odradzenia terapii amiodaronem, jeśli zaburzenia przewodzenia nasilają się.³¹

Pacjenci z podejrzeniem chorób tarczycy

U pacjentów z nieprawidłowymi wynikami badań funkcji tarczycy lub z objawami sugerującymi dysfunkcję tarczycy należy odradzić stosowanie amiodaronu. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykonanie testów czynności tarczycy u wszystkich pacjentów.³²

Pacjenci z chorobą płuc

Należy odradzić stosowanie amiodaronu u pacjentów z istniejącymi chorobami płuc, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma czy śródmiąższowe choroby płuc, ze względu na ryzyko nasilenia objawów oddechowych. W przypadkach niepełnej niewydolności oddechowej, która nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, należy zalecić pacjentowi regularną kontrolę pulmonologiczną.³³

Pacjenci z zaburzeniami elektrolitowymi

Należy odradzić stosowanie amiodaronu u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie z hipokaliemią, do czasu ich wyrównania. Zaburzenia elektrolitowe mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, w tym groźnych dla życia arytmii typu torsade de pointes.³⁴

Pacjenci stosujący leki wydłużające odstęp QT

Należy odradzić stosowanie amiodaronu pacjentom przyjmującym leki, które mogą wydłużać odstęp QT lub powodować zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Jeśli konieczne jest stosowanie amiodaronu, może być konieczne odstawienie tych leków.³⁵

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z istniejącą chorobą wątroby lub podwyższonymi enzymami wątrobowymi należy rozważyć odradzenie stosowania amiodaronu ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Jeśli leczenie jest konieczne, zaleca się ścisłe monitorowanie funkcji wątroby.³⁶

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w podeszłym wieku należy rozważyć odradzenie stosowania amiodaronu lub zmodyfikowanie dawkowania ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym bradykardii i innych zaburzeń przewodzenia. W tej grupie pacjentów szczególnie ważne jest monitorowanie czynności tarczycy, wątroby oraz EKG.³⁷

Kobiety w wieku rozrodczym

Należy odradzić stosowanie amiodaronu kobietom w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji, ze względu na przeciwwskazanie w ciąży i długi okres półtrwania leku (do 100 dni). Kobiety powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji w trakcie leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu.³⁸

Pacjenci wymagający interwencji chirurgicznych

U pacjentów, którzy mają zaplanowane zabiegi chirurgiczne, należy rozważyć odradzenie rozpoczynania terapii amiodaronem bezpośrednio przed zabiegiem ze względu na możliwe interakcje z lekami anestetycznymi oraz ryzyko wystąpienia zaburzeń hemodynamicznych.³⁹

Należy pamiętać, że decyzja o odradzeniu stosowania amiodaronu powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz z uwzględnieniem alternatywnych metod leczenia zaburzeń rytmu serca.⁴⁰