Właściwości farmakodynamiczne
Bakterie kwasu mlekowego

Właściwości farmakodynamiczne bakterii kwasu mlekowego

Bakterie kwasu mlekowego, szczególnie Lactobacillus acidophilus, stanowią kluczowy element mikroflory pochwy u zdrowych kobiet. Jako niepatogenne mikroorganizmy, pełnią istotne funkcje ochronne w środowisku pochwowym. Ich działanie farmakodynamiczne opiera się na szeregu mechanizmów biologicznych i biochemicznych, które wspólnie tworzą barierę ochronną przed patogenami.
¹

Mechanizm działania bakterii kwasu mlekowego

Podstawowym mechanizmem działania Lactobacillus acidophilus jest fermentacja glikogenu obecnego w nabłonku pochwy do kwasu mlekowego. Ten proces biochemiczny prowadzi do powstania kwaśnego środowiska o pH w zakresie 3,8-4,5. Takie warunki stanowią naturalną barierę przeciwko kolonizacji i namnażaniu się mikroorganizmów patogennych, jednocześnie sprzyjając proliferacji pałeczek kwasu mlekowego.
²

Oprócz produkcji kwasu mlekowego, pałeczki kwasu mlekowego wytwarzają dodatkowe substancje o działaniu przeciwbakteryjnym, takie jak nadtlenek wodoru i bakteriocyny. Związki te stanowią dodatkowy mechanizm hamujący wzrost patogennych mikroorganizmów, wzmacniając tym samym efekt ochronny.
³

Interakcja z nabłonkiem pochwowym

Fizjologiczna flora pochwowa, zawierająca bakterie kwasu mlekowego, pozostaje w ścisłej zależności od stanu nabłonka pochwowego. Prawidłowy nabłonek pochwowy pełni funkcję bariery fizycznej oraz magazynuje glikogen – substancję odżywczą niezbędną dla metabolizmu pałeczek mlekowych. W warunkach zaburzeń hormonalnych, częściej obserwowanych u kobiet w starszym wieku, nabłonek pochwowy staje się nieprawidłowy, a ilość glikogenu ulega zmniejszeniu, co niekorzystnie wpływa na populację bakterii kwasu mlekowego.
⁴

Również infekcje pochwy mogą prowadzić do uszkodzenia nabłonka pochwowego, co zaburza symbiozę z bakteriami kwasu mlekowego i osłabia naturalną barierę ochronną.
⁵

Czynniki zaburzające florę bakteryjną pochwy

Do zaburzeń lub eliminacji fizjologicznej flory pochwowej, zawierającej bakterie kwasu mlekowego, może dochodzić w wyniku różnych czynników, takich jak:

• Miejscowe lub układowe leczenie lekami przeciwinfekcyjnymi
• Ciężkie choroby ogólnoustrojowe
• Niewłaściwa higiena intymna
• Zakażenia pochwy

⁶

W niefizjologicznym środowisku pochwy pałeczki kwasu mlekowego są obecne w mniejszej liczbie lub mogą być całkowicie nieobecne, co uniemożliwia im pełnienie funkcji ochronnej. Zaburzenie równowagi mikrobiologicznej zwiększa podatność na kolonizację przez patogenne mikroorganizmy.
⁷

Zastosowanie kliniczne bakterii kwasu mlekowego

Terapeutyczne zastosowanie bakterii kwasu mlekowego, np. w preparacie Gynoflor, polega na dostarczeniu egzogennych pałeczek mlekowych, które mogą przywrócić prawidłową florę pochwową. W preparatach takich jak Gynoflor bakterie kwasu mlekowego są często łączone z niewielkimi ilościami estriolu, który poprawia proliferację i dojrzewanie nabłonka pochwowego, tworząc optymalne warunki dla kolonizacji pałeczkami mlekowych.
⁸

Lactobacillus acidophilus wywiera swoje działanie miejscowo w pochwie, bez wywoływania efektów ogólnoustrojowych. Ponowna kolonizacja pochwy bakteriami kwasu mlekowego rozpoczyna się już po pierwszej aplikacji preparatu zawierającego te mikroorganizmy.
⁹

Substancje wspomagające działanie bakterii kwasu mlekowego

W niektórych preparatach zawierających bakterie kwasu mlekowego, takich jak Gynoflor, wykorzystuje się laktozę jako substancję pomocniczą, która może ulegać fermentacji do kwasu mlekowego pod wpływem pałeczek mlekowych. Proces ten wspomaga zakwaszanie środowiska pochwy i przyspiesza przywrócenie prawidłowego pH.
¹⁰

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Preparaty zawierające bakterie kwasu mlekowego w połączeniu z estriolem, jak np. Gynoflor, klasyfikowane są w grupie farmakoterapeutycznej: Hormony płciowe i modulatory układu płciowego, estrogeny w skojarzeniu z innymi lekami (kod ATC: G 03 CC 06).
¹¹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Bakterie kwasu mlekowego, w szczególności Lactobacillus acidophilus, wykazują złożone działanie farmakodynamiczne w środowisku pochwy. Ich podstawowy mechanizm działania obejmuje fermentację glikogenu do kwasu mlekowego, co prowadzi do zakwaszenia środowiska pochwy i stworzenia warunków niesprzyjających rozwojowi patogenów. Dodatkowo, wytwarzanie nadtlenku wodoru i bakteriocyn wzmacnia działanie przeciwbakteryjne. Bakterie kwasu mlekowego działają w ścisłej zależności od stanu nabłonka pochwowego i są wrażliwe na różne czynniki zaburzające równowagę mikrobiologiczną pochwy. Ich terapeutyczne zastosowanie polega na przywracaniu fizjologicznej flory pochwowej i odtwarzaniu mechanizmów ochronnych.
¹²