Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas mlekowy

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu mlekowego

Kwas mlekowy jest substancją aktywną występującą w licznych produktach leczniczych przeznaczonych do stosowania zewnętrznego oraz w płynach do hemodializy/hemofiltracji. Ze względu na różnorodność form farmaceutycznych i zastosowań istnieją specyficzne środki ostrożności właściwe dla poszczególnych typów preparatów medycznych zawierających tę substancję.^{1 2}

Środki ostrożności dla preparatów dermatologicznych z kwasem mlekowym

Produkty lecznicze zawierające kwas mlekowy przeznaczone do stosowania na skórę wymagają przestrzegania szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne działanie drażniące, szczególnie w przypadku połączenia z innymi substancjami aktywnymi takimi jak kwas salicylowy.^{3 4}

Przerwanie leczenia przy wystąpieniu podrażnień

W przypadku wystąpienia podrażnienia skóry podczas stosowania produktów zawierających kwas mlekowy należy bezwzględnie przerwać leczenie. Dotyczy to zarówno preparatów przeznaczonych do usuwania odcisków (zawierających kwas mlekowy i salicylowy), jak i innych produktów dermatologicznych.^{5 6 7 8}

Ochrona zdrowej skóry i błon śluzowych

Należy chronić zdrową skórę, oczy, drogi oddechowe i błony śluzowe przed kontaktem z preparatami zawierającymi kwas mlekowy. W razie przypadkowego kontaktu produktu z oczami lub błonami śluzowymi, należy natychmiast przemyć je dużą ilością wody.^{9 10 11}

Stosowanie wyłącznie na zmiany chorobowe

Preparaty zawierające kwas mlekowy w połączeniu z kwasem salicylowym należy nakładać wyłącznie na chorobowo zmienione miejsca (odciski, zrogowaciały naskórek, brodawki), a nie na niezmienioną zdrową skórę ani na uszkodzoną skórę. Wynika to z faktu, że kwas salicylowy wchłania się przez skórę i mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania niepożądane tego związku. Jeśli dojdzie do pokrycia produktem otaczającej zdrowej skóry, należy natychmiast przemyć ją wodą.^{12 13 14 15 16}

Stosowanie u dzieci

Preparaty zawierające kwas mlekowy w połączeniu z kwasem salicylowym nie powinny być stosowane u dzieci w wieku poniżej 2 lat. U dzieci od 2 do 12 lat można je stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza.^{17 18}

Dodatkowe ostrzeżenia dla preparatów dermatologicznych

Należy zwrócić uwagę na dodatkowe ostrzeżenia związane z właściwościami fizykochemicznymi preparatów:^{19 20}

• Niektóre preparaty zawierają lotne i łatwopalne substancje
• W przypadku preparatów zawierających lanolinę istnieje ryzyko miejscowych reakcji skórnych, np. kontaktowego zapalenia skóry²¹
• Należy uważać, aby produkt był stosowany zgodnie ze wskazaniami i sposobem podania, gdyż może zawierać składniki potencjalnie wchłaniające się przez uszkodzoną skórę i wywołujące działania ogólnoustrojowe²²

Środki ostrożności dla roztworów do hemodializy/hemofiltracji z kwasem mlekowym

Kwas mlekowy jest również składnikiem roztworów do hemodializy/hemofiltracji, gdzie pełni funkcję prekursora wodorowęglanów. W tym przypadku obowiązują szczególne środki ostrożności związane ze specyfiką leczenia nerkozastępczego.^{23 24}

Monitoring równowagi kwasowo-zasadowej

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy jako prekursor wodorowęglanów mogą wpływać na równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Istnieje ryzyko rozwoju zasadowicy metabolicznej. Jeśli w trakcie leczenia z użyciem takiego roztworu wystąpi lub pogłębi się zasadowica metaboliczna, może zaistnieć potrzeba zmniejszenia szybkości podawania lub całkowitego wstrzymania podawania produktu leczniczego.^{25 26}

Kontrola glikemii

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy i glukozę wymagają regularnego monitorowania stężenia glukozy we krwi pacjenta. Ponieważ takie roztwory mogą wpływać na metabolizm węglowodanów, ich podawanie może prowadzić do hiperglikemii, zwłaszcza u pacjentów chorych na cukrzycę.^{27 28}

W przypadku rozwoju hiperglikemii może być konieczne podanie roztworu substytucyjnego/dializatu niezawierającego glukozy. Mogą być wymagane również inne środki zaradcze w celu utrzymania pożądanej wartości glikemii.²⁹

Przygotowanie i ogrzewanie roztworu

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy są często dostarczane w dwukomorowych workach, gdzie w jednej komorze znajduje się roztwór elektrolitów (zawierający kwas mlekowy), a w drugiej – roztwór buforujący. Przed użyciem zawartość obu komór musi być zmieszana.^{30 31}

Aby zwiększyć komfort pacjenta, roztwór można ogrzać do temperatury 37°C. Ogrzewanie należy wykonać przed rekonstytucją i wyłącznie przy użyciu suchego źródła ciepła. Roztworów nie należy ogrzewać w wodzie ani kuchence mikrofalowej.^{32 33}

Monitorowanie parametrów biochemicznych i hemodynamicznych

Podczas stosowania roztworów zawierających kwas mlekowy w leczeniu nerkozastępczym konieczne jest ścisłe monitorowanie:^{34 35}

• równowagi elektrolitowej
• równowagi kwasowo-zasadowej
• stanu hemodynamicznego pacjenta
• bilansu płynów
• stężenia potasu w surowicy (szczególnie u pacjentów z ryzykiem hiperkaliemii)^{36 37}

W razie potrzeby należy odpowiednio korygować wymienione parametry. W przypadku roztworów zawierających potas, szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie stężenia potasu w surowicy przed zabiegiem i w jego trakcie. W przypadku wystąpienia hiperkaliemii może być konieczne zastosowanie dializatu niezawierającego potasu.³⁸

Brak specjalnych ostrzeżeń u dzieci

W przypadku roztworów do hemodializy/hemofiltracji zawierających kwas mlekowy, nie ma specjalnych ostrzeżeń ani środków ostrożności dotyczących stosowania u dzieci.^{39 40}

Kwalifikacje personelu

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy powinny być używane wyłącznie przez lub pod nadzorem lekarza wykwalifikowanego w leczeniu niewydolności nerek z zastosowaniem hemofiltracji, hemodiafiltracji i ciągłej hemodializy.⁴¹

Porównanie zawartości kwasu mlekowego w preparatach dermatologicznych

Kluczowe środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu mlekowego

Podsumowując, należy przestrzegać następujących środków ostrożności dotyczących stosowania kwasu mlekowego w zależności od typu preparatu:

Preparaty dermatologiczne

• Preparaty są przeznaczone wyłącznie do stosowania zewnętrznego^{42 43}
• Należy przerwać leczenie w przypadku wystąpienia podrażnienia skóry lub objawów uczulenia^{44 45 46}
• Należy chronić oczy, drogi oddechowe i błony śluzowe przed kontaktem z preparatem^{47 48}
• Preparaty należy nakładać wyłącznie na zmiany chorobowe, nie na zdrową lub uszkodzoną skórę^{49 50}
• Nie stosować u dzieci poniżej 2 lat, a u dzieci od 2 do 12 lat tylko pod kontrolą lekarza^{51 52}

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji

• Monitorować równowagę kwasowo-zasadową ze względu na wpływ kwasu mlekowego jako prekursora wodorowęglanów^{53 54}
• Regularnie monitorować stężenie glukozy we krwi^{55 56}
• Przed użyciem zmieszać zawartość komór zgodnie z instrukcją^{57 58}
• Ściśle monitorować stan hemodynamiczny pacjenta oraz równowagę płynów i elektrolitów^{59 60}
• Zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie stężenia potasu w roztworach zawierających ten elektrolit⁶¹
• Stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza wykwalifikowanego w leczeniu nerkozastępczym⁶²