Działania niepożądane
Kwas mlekowy

Kwas mlekowy, stosowany zarówno miejscowo w preparatach dermatologicznych, jak i systemowo w roztworach do hemodializy/hemofiltracji (np. Hemosol BO, Prismasol), wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych zależny od drogi podania i stężenia. Miejscowo najczęściej obserwuje się pieczenie skóry, nadżerki, podrażnienie, przebarwienia oraz rzadko oparzenia chemiczne, szczególnie przy aplikacji na zdrową skórę. Preparaty takie jak Brodacid mogą powodować pieczenie i nadżerki z przemijającymi przebarwieniami, a Sensiva (0,3 g/100 g kwasu mlekowego) może wywoływać suchość i podrażnienie skóry. Rzadko występują reakcje alergiczne, takie jak uczuleniowe kontaktowe zapalenie skóry czy pokrzywka kontaktowa. W przypadku systemowego podania w roztworach do hemodializy zgłaszane są zaburzenia elektrolitowe (hipofosfatemia, hipokaliemia), kwasowo-zasadowe, hipotensja, nudności, wymioty, skurcze mięśni oraz hiperglikemia i zwiększenie stężenia wapnia zjonizowanego.

  1. Działania niepożądane kwasu mlekowego
    1. Miejscowe działania niepożądane preparatów na skórę
    2. Działania niepożądane podczas stosowania systemowego
    3. Reakcje alergiczne
  2. Tabela działań niepożądanych kwasu mlekowego
  3. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania
    2. Zapobieganie działaniom niepożądanym
    3. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane kwasu mlekowego

Kwas mlekowy jest substancją aktywną stosowaną w różnych produktach leczniczych, zarówno miejscowo na skórę (w preparatach dermatologicznych), jak i w roztworach do hemodializy/hemofiltracji. Działania niepożądane związane z tą substancją różnią się w zależności od drogi podania, stężenia oraz obecności innych substancji czynnych w preparacie.1

Miejscowe działania niepożądane preparatów na skórę

Produkty lecznicze zawierające kwas mlekowy stosowane miejscowo na skórę mogą wywoływać różnorodne reakcje niepożądane, które najczęściej dotyczą miejsca aplikacji. Do najczęstszych działań niepożądanych należą:1 2

  • Pieczenie skóry
  • Nadżerki skórne
  • Przemijające przebarwienia
  • Podrażnienie skóry
  • Stan zapalny skóry
  • Ból w miejscu aplikacji

1 2 3

Szczególnie niebezpieczne może być zastosowanie preparatów z kwasem mlekowym na zdrową skórę, co może prowadzić do oparzenia chemicznego.2 W przypadku nieprawidłowego stosowania produktu Brodacid, w obrębie skóry otaczającej może wystąpić pieczenie i nadżerki, pozostawiające przemijające przebarwienia.3

Stosowanie produktu Maść na odciski zgodnie ze wskazaniami i zalecanym dawkowaniem nie wiąże się z istotnym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, jednak niekiedy może wystąpić miejscowe podrażnienie i objawy nadwrażliwości skóry.4

W przypadku preparatu Sensiva zawierającego kwas mlekowy w stężeniu 0,3 g/100 g, może wystąpić suchość i podrażnienie skóry. Rzadko obserwuje się uczuleniowe kontaktowe zapalenie skóry lub pokrzywkę kontaktową.5

Działania niepożądane podczas stosowania systemowego

Kwas mlekowy występuje również w produktach stosowanych systemowo, takich jak roztwory do hemodializy/hemofiltracji (Hemosol BO, Prismasol). W tym przypadku spektrum działań niepożądanych jest zupełnie inne i obejmuje zaburzenia metaboliczne oraz ogólnoustrojowe.6 7

W przypadku produktu Hemosol BO, który zawiera kwas mlekowy jako jedną z substancji czynnych, raportowano następujące działania niepożądane:6

  • Zaburzenia równowagi elektrolitowej (np. hipofosfatemia, hipokaliemia)
  • Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej
  • Zaburzenia równowagi płynów
  • Hipotensja
  • Nudności i wymioty
  • Skurcze mięśni

6

Podobne działania niepożądane zgłaszano w przypadku stosowania produktu Prismasol, który również zawiera kwas mlekowy. Dodatkowo raportowano hiperglikemię oraz zwiększenie stężenia wapnia zjonizowanego.7

Reakcje alergiczne

Poza miejscowymi i ogólnoustrojowymi działaniami niepożądanymi, kwas mlekowy może wywoływać reakcje alergiczne. W przypadku produktu Maść na odciski Aflofarm zgłaszano odczyny alergiczne i stan zapalny skóry.8 W produkcie Sensiva rzadko występuje uczuleniowe kontaktowe zapalenie skóry lub pokrzywka kontaktowa.5

Tabela działań niepożądanych kwasu mlekowego

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej (miejscowe) Pieczenie skóry Często Uczucie pieczenia w miejscu aplikacji, szczególnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę
Nadżerki skórne Niezbyt często Powierzchniowe uszkodzenia naskórka, mogące pozostawiać przemijające przebarwienia
Podrażnienie skóry Często Rumień, złuszczanie się skóry, świąd
Przebarwienia skóry Niezbyt często Przemijające zmiany zabarwienia skóry w miejscu aplikacji
Oparzenia chemiczne Rzadko Przy aplikacji na zdrową skórę lub błony śluzowe
Zaburzenia układu immunologicznego Uczuleniowe kontaktowe zapalenie skóry Rzadko Reakcja alergiczna typu opóźnionego, objawiająca się rumieniem, obrzękiem i złuszczaniem skóry
Pokrzywka kontaktowa Rzadko Natychmiastowa reakcja alergiczna z bąblami i zaczerwienieniem
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania (systemowe) Zaburzenia równowagi elektrolitowej Nieznana Hipofosfatemia, hipokaliemia przy stosowaniu roztworów do hemodializy
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Nieznana Alkaloza metaboliczna lub inne zaburzenia
Hiperglikemia Nieznana Podwyższony poziom glukozy we krwi
Zaburzenia naczyniowe Hipotensja Nieznana Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi podczas zabiegu hemodializy
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności Nieznana Podczas stosowania roztworów do hemodializy
Wymioty Nieznana Podczas stosowania roztworów do hemodializy
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Skurcze mięśni Nieznana Bolesne skurcze mięśni podczas hemodializy
Badania diagnostyczne Zwiększenie stężenia wapnia zjonizowanego Nieznana Zaburzenie równowagi elektrolitowej

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia rozległego zaczerwienienia w obrębie otaczającej skóry lub innych działań niepożądanych przy stosowaniu preparatów miejscowych zawierających kwas mlekowy (np. ABE), należy przerwać stosowanie produktu i skonsultować się z lekarzem.1

Podczas stosowania roztworów do hemodializy/hemofiltracji (Hemosol BO, Prismasol) należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z hipokaliemią, ponieważ roztwory te mogą nie zawierać potasu w wystarczającej ilości, co może nasilić istniejące zaburzenia elektrolitowe.6

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.1

Zapobieganie działaniom niepożądanym

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem kwasu mlekowego, należy:1 2 3

  • Dokładnie przestrzegać zaleceń dotyczących sposobu aplikacji i dawkowania
  • Unikać stosowania preparatów z kwasem mlekowym na zdrową skórę lub błony śluzowe
  • Chronić okolice oczu i śluzówek przed kontaktem z preparatem
  • Nie stosować produktów zawierających kwas mlekowy na uszkodzoną lub podrażnioną skórę, chyba że jest to wyraźnie zalecane przez lekarza
  • W przypadku roztworów do hemodializy/hemofiltracji, dokładnie monitorować parametry biochemiczne pacjenta

1 2 3

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl