Przeciwwskazania stosowania
Kwas mlekowy

Przeciwwskazania stosowania kwasu mlekowego. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Kwas mlekowy (acidum lacticum) jest substancją aktywną stosowaną w różnych preparatach farmaceutycznych, głównie w produktach dermatologicznych oraz roztworach do hemodializy. Znajomość przeciwwskazań do stosowania tej substancji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii. Przeciwwskazania różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej, wskazań oraz składu produktu leczniczego zawierającego kwas mlekowy.¹

Nadwrażliwość jako ogólne przeciwwskazanie

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania kwasu mlekowego, niezależnie od postaci farmaceutycznej, jest nadwrażliwość na tę substancję lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w danym produkcie leczniczym. Dotyczy to wszystkich preparatów zawierających kwas mlekowy, zarówno tych stosowanych na skórę jak i roztworów do hemodializy.^{2 3 4 5 6 7}

Przeciwwskazania dla preparatów dermatologicznych

Preparaty dermatologiczne zawierające kwas mlekowy, takie jak płyny i maści na skórę, posiadają szereg specyficznych przeciwwskazań związanych z ich stosowaniem miejscowym:

Stan skóry i tkanek

Preparaty zawierające kwas mlekowy są przeciwwskazane w następujących sytuacjach dotyczących stanu skóry:

• Na podrażnioną, zakażoną lub zmienioną zapalnie skórę^{8 9}
• Jeśli skóra w otoczeniu odcisku jest uszkodzona lub zmieniona chorobowo/zapalnie^{10 11 12}
• Na znamiona owłosione i nieowłosione¹³
• W przypadku twarzy i okolicy narządów płciowych¹⁴
• W leczeniu brodawek płaskich i zmian zlokalizowanych w okolicy oczu, na błonach śluzowych oraz na twarzy¹⁵

Cukrzyca i zaburzenia krążenia

Preparaty z kwasem mlekowym do stosowania zewnętrznego są przeciwwskazane:

• U pacjentów z cukrzycą – osoby chore na cukrzycę nie mogą stosować tego produktu bez skontaktowania się z lekarzem¹⁶
• U pacjentów chorych na cukrzycę lub osób z zaburzeniami krążenia^{17 18 19}

Przeciwwskazania dla szczególnych grup pacjentów

Stosowanie preparatów z kwasem mlekowym jest przeciwwskazane w następujących grupach pacjentów:

• W okresie ciąży i karmienia piersią^{20 21}
• U dzieci w wieku poniżej 2 lat^{22 23 24}
• U dzieci (bez określenia wieku)^{25 26}

Przeciwwskazania dotyczące drogi podania

Niektóre produkty zawierające kwas mlekowy mają ściśle określoną drogę podania, której nieprzestrzeganie jest przeciwwskazaniem:

• Nie stosować doustnie (dotyczy preparatów do stosowania zewnętrznego)²⁷

Przeciwwskazania dla roztworów do hemodializy zawierających kwas mlekowy

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy (jak Prismasol czy Hemosol BO) mają specyficzne przeciwwskazania związane z ich zastosowaniem systemowym oraz procedurą dializy:²⁸

Przeciwwskazania związane z składem roztworu

W przypadku roztworów dializacyjnych zawierających kwas mlekowy przeciwwskazane jest ich stosowanie w następujących sytuacjach klinicznych:²⁹

• Hiperkaliemia
• Alkaloza metaboliczna
• Potencjalna obecność antygenu skrobi kukurydzianej w produkcie (jeśli glukoza w roztworze jest otrzymywana z hydrolizowanej skrobi kukurydzianej), co może wywoływać reakcje nadwrażliwości

Przeciwwskazania związane z procedurą hemodializy/hemofiltracji

Roztwory do hemodializy/hemofiltracji zawierające kwas mlekowy nie powinny być stosowane w następujących przypadkach:³⁰

• Niewydolność nerek z wyraźnym hiperkatabolizmem, jeśli objawów uremii nie można złagodzić za pomocą hemofiltracji
• Niewystarczające ciśnienie tętnicze w dostępie naczyniowym
• Antykoagulacja ogólnoustrojowa (wysokie ryzyko krwotoku)

Przeciwwskazania w zależności od rodzaju preparatu

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania kwasu mlekowego w zależności od rodzaju preparatu przedstawia poniższa tabela:

Szczególne ostrzeżenia dotyczące stosowania

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, lekarz powinien zwrócić uwagę na szczególne okoliczności związane ze stosowaniem preparatów zawierających kwas mlekowy:

• Preparaty dermatologiczne nie powinny mieć kontaktu z oczami, błonami śluzowymi i zdrową skórą wokół leczonej zmiany^{31 32}
• U pacjentów z cukrzycą stosowanie kwasu mlekowego w preparatach dermatologicznych powinno odbywać się wyłącznie pod kontrolą lekarza³³
• W przypadku roztworów do hemodializy/hemofiltracji należy monitorować stan równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej pacjenta³⁴

Przestrzeganie przeciwwskazań do stosowania kwasu mlekowego jest kluczowe dla bezpieczeństwa farmakoterapii. W przypadku wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, którzy pomogą ocenić ryzyko związane ze stosowaniem tej substancji u konkretnego pacjenta, zwłaszcza w grupach szczególnej troski.