Przedawkowanie
Kwas mlekowy

Kwas mlekowy, powszechnie stosowany miejscowo w preparatach keratolitycznych oraz w roztworach do hemodializy/hemofiltracji (np. Hemosol BO, Prismasol), charakteryzuje się niskim ryzykiem działania ogólnoustrojowego przy prawidłowym stosowaniu. Miejscowe przedawkowanie może wystąpić w wyniku nadmiernej aplikacji, stosowania na skórę uszkodzoną lub błony śluzowe, a także przypadkowego spożycia, prowadząc do podrażnienia, zaczerwienienia, pieczenia i nadmiernego złuszczania naskórka. W hemodializie przedawkowanie kwasu mlekowego może skutkować poważnymi zaburzeniami, takimi jak zastoinowa niewydolność krążenia (objawy: duszność, obrzęki obwodowe, wzrost ciśnienia żylnego), zaburzenia gospodarki elektrolitowej (hipokaliemia, hipofosfatemia), zasadowica metaboliczna oraz zaburzenia hemodynamiczne związane z hiperwolemią lub hipowolemią. Dawki wywołujące przedawkowanie nie są ściśle określone i zależą od indywidualnych parametrów pacjenta oraz powierzchni aplikacji.

  1. Przedawkowanie kwasu mlekowego
    1. Przedawkowanie przy stosowaniu zewnętrznym
    2. Przedawkowanie preparatów do hemodializy/hemofiltracji
    3. Przedawkowanie po przypadkowym spożyciu
    4. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    5. Tabela objawów przedawkowania
    6. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie kwasu mlekowego

Kwas mlekowy jest substancją powszechnie występującą w produktach leczniczych stosowanych miejscowo na skórę, głównie w preparatach keratolitycznych, a także w roztworach do hemodializy/hemofiltracji. Pomimo szerokiego zastosowania substancji, przedawkowanie kwasu mlekowego jest zjawiskiem rzadko opisywanym w literaturze medycznej, a w przypadku niektórych produktów leczniczych zawierających tę substancję brak jest doniesień o przypadkach przedawkowania.1 2 3 4

Przedawkowanie przy stosowaniu zewnętrznym

W przypadku preparatów aplikowanych miejscowo na skórę, zawierających kwas mlekowy (często w połączeniu z kwasem salicylowym), ryzyko wystąpienia działania ogólnoustrojowego jest nieznaczne. Wynika to z faktu, że kwas mlekowy zastosowany na skórę jedynie w niewielkim stopniu przenika do okolicznych tkanek.5

Do przedawkowania miejscowego kwasu mlekowego może dojść w następujących sytuacjach:

  • zastosowanie nadmiernej ilości preparatu
  • aplikacja na skórę wrażliwą lub uszkodzoną
  • nałożenie preparatu na błony śluzowe
  • przypadkowe spożycie

6

Konsekwencją takich sytuacji może być miejscowe uszkodzenie tkanek, które jest bezpośrednim następstwem działania drażniącego i keratolitycznego kwasu mlekowego.7

Przedawkowanie preparatów do hemodializy/hemofiltracji

W przypadku roztworów do hemodializy/hemofiltracji zawierających kwas mlekowy (takich jak Hemosol BO, Prismasol), ryzyko przedawkowania jest minimalne przy prawidłowym prowadzeniu procedury i odpowiednim monitorowaniu pacjenta.8 9

Jeśli jednak dojdzie do przedawkowania, może ono prowadzić do poważnych następstw, takich jak:

  • Zastoinowa niewydolność krążenia – wynikająca z hiperwolemii
  • Zaburzenia gospodarki elektrolitowej
  • Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (np. zasadowica metaboliczna)
  • Hipofosfatemia
  • Hipokaliemia

10 11

Przedawkowanie po przypadkowym spożyciu

Szczególnie niebezpieczne może być przypadkowe spożycie preparatów zawierających kwas mlekowy w połączeniu z alkoholami. W przypadku sensiva, roztworu na skórę zawierającego kwas mlekowy (0,3 g/100 g) w połączeniu z propanolem i alkoholem izopropylowym, spożycie produktu powoduje reakcje podobne do tych po spożyciu etanolu, jednak bez oddziaływania euforycznego.12

Objawy po przypadkowym spożyciu mogą być znacznie bardziej nasilone i trwałe niż po spożyciu etanolu, obejmując:

  • Zapalenie żołądka
  • Krwawienie z przewodu pokarmowego
  • Ból brzucha
  • Nudności
  • Wymioty
  • Depresja ośrodkowego układu nerwowego

13

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku preparatów do hemodializy/hemofiltracji nie istnieje swoiste antidotum na przedawkowanie produktu. Najważniejszymi działaniami są:

  • Natychmiastowe wstrzymanie podawania produktu leczniczego w przypadku wystąpienia zaburzeń równowagi elektrolitowej lub kwasowo-zasadowej
  • Pilna korekta hiperwolemii lub hipowolemii, jeśli wystąpią
  • Ścisłe monitorowanie pacjenta i odpowiednia suplementacja podczas leczenia

14 15

Tabela objawów przedawkowania

Droga podania Objawy przedawkowania Opis objawu Dawka powodująca przedawkowanie
Miejscowo na skórę Miejscowe uszkodzenie tkanek Podrażnienie, zaczerwienienie, pieczenie, nadmierne złuszczanie naskórka Nie określono; zależy od powierzchni aplikacji i stanu skóry
Hemodializa/hemofiltracja Zastoinowa niewydolność krążenia Duszność, obrzęki obwodowe, zwiększone ciśnienie żylne Nie określono; zależy od indywidualnych parametrów pacjenta
Zaburzenia gospodarki elektrolitowej Zaburzenia rytmu serca, osłabienie mięśniowe, drgawki
Zasadowica metaboliczna Zaburzenia oddychania, splątanie, drgawki
Hipofosfatemia Osłabienie mięśniowe, rabdomioliza, niewydolność oddechowa
Hipokaliemia Zaburzenia rytmu serca, osłabienie mięśni, kurcze
Hiperwolemią/hipowolemią Obrzęki/odwodnienie, zaburzenia hemodynamiczne
Po przypadkowym spożyciu (preparaty zawierające kwas mlekowy i alkohole) Zapalenie żołądka Ból w nadbrzuszu, nudności Nie określono; zależy od ilości spożytego preparatu i jego składu
Krwawienie z przewodu pokarmowego Krwawe wymioty, smoliste stolce
Ból brzucha Rozlany lub zlokalizowany dyskomfort w jamie brzusznej
Nudności Uczucie potrzeby wymiotowania
Wymioty Przymusowe opróżnianie żołądka
Depresja OUN Sedacja, zaburzenia świadomości, zaburzenia oddychania

Profilaktyka przedawkowania w przypadku stosowania preparatów zawierających kwas mlekowy obejmuje:

  • Dokładne przestrzeganie zaleconego dawkowania i sposobu aplikacji
  • Unikanie stosowania na uszkodzoną skórę lub błony śluzowe (w przypadku preparatów miejscowych)
  • Przechowywanie produktów w miejscu niedostępnym dla dzieci
  • Staranne monitorowanie parametrów pacjenta podczas procedur hemodializy/hemofiltracji

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl