self-injury
Self-injury, również znane jako samookaleczanie, to celowe i bezpośrednie uszkadzanie własnego ciała bez intencji samobójczych. Najczęstsze formy obejmują nacinanie skóry, przypalanie, uderzanie się, drapanie do krwi, wyrywanie włosów (trichotillomania) oraz przeszkadzanie w gojeniu się ran.
Z perspektywy klinicznej, samookaleczanie często stanowi mechanizm radzenia sobie z silnym dyskomfortem emocjonalnym, pozwalając na regulację intensywnych uczuć, redukcję napięcia lub przerwanie stanów dysocjacji. Występuje często jako objaw towarzyszący zaburzeniom osobowości (szczególnie typu borderline), depresji, zaburzeniom lękowym, zaburzeniom odżywiania oraz jako konsekwencja traumy i nadużyć.
Diagnostyka różnicowa musi uwzględniać odróżnienie samookaleczeń od prób samobójczych, choć pacjenci dokonujący samookaleczeń są w grupie podwyższonego ryzyka samobójczego. Leczenie obejmuje psychoterapię (szczególnie dialektyczną terapię behawioralną, terapię poznawczo-behawioralną), czasem farmakoterapię współistniejących zaburzeń oraz interwencje kryzysowe w ostrych przypadkach.
Lekarze powinni reagować na objawy samookaleczania bez osądzania, tworząc bezpieczną przestrzeń terapeutyczną umożliwiającą rozwój adaptacyjnych strategii radzenia sobie z trudnymi emocjami. Istotne jest również systematyczne monitorowanie ryzyka samobójczego i wdrażanie odpowiednich interwencji prewencyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Samookaleczenie/cięcie się – Zapobieganie i profilaktyka
Samookaleczenie (non-suicidal self-injury, NSSI) to celowe, świadome uszkadzanie ciała bez intencji samobójczych, najczęściej poprzez nacinanie, przypalanie lub zadrapywanie skóry. Zachowanie to jest często powtarzalne i stanowi mechanizm radzenia sobie z głębokim stresem emocjonalnym, jednak zwiększa ryzyko przyszłych prób samobójczych. Kluczowe w profilaktyce jest wczesne rozpoznanie czynników ryzyka, takich jak izolacja społeczna, depresja, historia traumy czy obecność samookaleczeń w otoczeniu. Interwencje obejmują edukację społeczną, budowanie wsparcia społecznego, naukę zdrowych strategii radzenia sobie ze stresem oraz opracowanie indywidualnych planów bezpieczeństwa, które zawierają m.in. listę wyzwalaczy i alternatywne metody radzenia sobie z impulsem do samookaleczenia. Programy profilaktyczne są szczególnie efektywne, gdy realizowane są w środowisku szkolnym od 12. roku życia.
benzodiazepina, depresja, farmakoterapia, lek przeciwpsychotyczny atypowy, nawrót choroby, niesamobójcze samouszkodzenie, NSSI, podejście multidyscyplinarne, polipragmazja, regulacja emocji, samookaleczenie, self-injury, SSRI, stabilizator nastroju, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia interpersonalna, terapia oparta na mentalizacji, terapia poznawczo-behawioralna, terapia skoncentrowana na traumie, tolerancja na stres, trauma, uważność, uzależnienie od substancji psychoaktywnych, zaburzenie psychiczne, zachowanie autoagresywne - Leksykon chorób i schorzeń
Samookaleczenie/cięcie się – Diagnostyka i diagnoza
Samookaleczenia (NSSI) definiowane są jako intencjonalne uszkodzenia tkanek własnego ciała bez intencji samobójczej, z cięciem jako najczęstszą formą (70-90% przypadków). W DSM-5 NSSI zostały umieszczone w sekcji „Conditions for Further Study” z proponowanymi kryteriami diagnostycznymi obejmującymi m.in. co najmniej 5 dni samouszkodzeń w ciągu roku, motywacje emocjonalne (ulga od negatywnych uczuć, rozwiązywanie trudności interpersonalnych, wywołanie pozytywnego stanu emocjonalnego) oraz klinicznie istotne zaburzenia funkcjonowania. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym i ocenie funkcji samookaleczeń, z uwzględnieniem różnicowania z próbami samobójczymi, zaburzeniami neurorozwojowymi, psychozą czy społecznie akceptowanymi praktykami modyfikacji ciała. Osoby samookaleczające się mają 6-9-krotnie wyższe ryzyko próby samobójczej, co podkreśla konieczność dokładnej oceny ryzyka i współistniejących zaburzeń psychicznych.
aleksytymia, anoreksja, bulimia, choroba afektywna dwubiegunowa, cięcie się, depresja, DSM-5, klasyfikacja ICD-10, NSSI, OCD, osobowość borderline, osobowość chwiejna emocjonalnie, próba samobójcza, PTSD, samookaleczenia, schizofrenia, self-injury, substancje psychoaktywne, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia lękowe, zaburzenia nastroju, zaburzenia odżywiania, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie osobowości, zachowania autoagresywne