purpura
Purpura to termin medyczny określający wybroczyny skórne, które powstają w wyniku wynaczynienia krwi do skóry lub błon śluzowych. Zmiany te nie bledną pod wpływem ucisku (co odróżnia je od rumienia) i mogą przybierać formę plamek (petechie) o średnicy do 2 mm lub większych zmian (wybroczyn właściwych).
Etiologia purpury jest zróżnicowana i obejmuje zaburzenia naczyniowe (np. waskulity, zespół Schönleina-Henocha), małopłytkowość (autoimmunologiczną, polekową, w przebiegu białaczek), zaburzenia krzepnięcia (koagulopatie, DIC), infekcje (meningokoki, wirusy), urazy, a także choroby układowe (amyloidoza). W diagnostyce różnicowej istotną rolę odgrywa badanie morfologii krwi z oceną liczby płytek, badania układu krzepnięcia oraz ocena funkcji wątroby i nerek.
Leczenie purpury zależy od przyczyny jej wystąpienia. W małopłytkowości autoimmunologicznej stosuje się glikokortykosteroidy, immunoglobuliny dożylne, rytuksymab lub splenektomię. Purpura naczyniowa może wymagać leczenia choroby podstawowej, natomiast w zaburzeniach krzepnięcia konieczne może być uzupełnienie brakujących czynników. Właściwa i szybka diagnostyka stanowi klucz do skutecznej terapii, ponieważ purpura może być objawem poważnych chorób ogólnoustrojowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Piperacillin + Tazobactam Eugia 4 g + 0,5 g
Lek Piperacillin + Tazobactam Eugia, dostępny w dawkach 2 g + 0,25 g oraz 4 g + 0,5 g, jest beta-laktamowym antybiotykiem stosowanym w leczeniu poważnych infekcji bakteryjnych. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest biegunka (≥ 1/10), a u pacjentów z mukowiscydozą zwiększona częstość gorączki i wysypki. Do poważnych działań należą rzekomobłoniaste zapalenie jelit oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (1-10/10 000). Występują także pancytopenia, wstrząs anafilaktyczny i zespół Stevensa-Johnsona, których częstość jest nieokreślona. Antybiotyk może wywoływać encefalopatię i drgawki, a także zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość, niedokrwistość (często), leukopenia (niezbyt często) i agranulocytoza (rzadko). Reakcje skórne obejmują wysypkę, świąd, rumień wielopostaciowy, pokrzywkę oraz poważne stany jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.
agranulocytoza, antybiotyk beta-laktamowy, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, dreszcze, drgawki, encefalopatia, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, gorączka, hipokaliemia, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, krwawienie z nosa, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, mukowiscydoza, nadwrażliwość, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niestrawność, niewydolność nerek, nudności, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, purpura, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytoza, wstrząs anafilaktoidalny, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, wysypka grudkowo-plamkowa, wysypka polekowa z eozynofilią, zakażenie drożdżakowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fypalan
Perampanel (Fypalan) jest lekiem przeciwpadaczkowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym myśli i zachowań samobójczych, ciężkich reakcji skórnych (SCARs) takich jak DRESS i zespół Stevensa-Johnsona (SJS), a także napadów nieświadomości i mioklonicznych. Zaleca się dokładne monitorowanie pacjentów pod kątem objawów psychiatrycznych, agresji, zaburzeń psychotycznych oraz zmian nastroju, zwłaszcza przy wyższych dawkach. W przypadku wystąpienia SCARs konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i bezwzględny zakaz ponownego stosowania u pacjentów z historią SJS lub DRESS. Perampanel w dawce 12 mg/dobę może obniżać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających progestageny, dlatego zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji niehormonalnej. Ponadto, lek może powodować zawroty głowy i senność, co wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a także zwiększa ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych.
ciężkie skórne działania niepożądane, cytochrom P450, enzym wątrobowy, eozynofilia, fenytoina, hepatotoksyczność, hormonalny środek antykoncepcyjny, idiopatyczna padaczka uogólniona, induktor CYP3A, karbamazepina, lek przeciwpadaczkowy, limfadenopatia, myśli samobójcze, napad miokloniczny, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, okskarbazepina, perampanel, purpura, zaburzenie psychotyczne, zachowanie agresywne, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aspirin Pro 500 mg
Kwas acetylosalicylowy (ASA) stosowany w dawce 500 mg wykazuje istotne działania niepożądane, z których najważniejsze to zwiększone ryzyko krwawień i krwotoków, wynikające z nieodwracalnej inhibicji cyklooksygenazy płytkowej i hamowania agregacji płytek przez okres 7-10 dni. Ryzyko krwawień utrzymuje się do 4-8 dni po odstawieniu leku, co ma znaczenie przy planowaniu zabiegów chirurgicznych. Najczęstsze krwawienia obejmują epistaxis, krwawienia z dziąseł, purpurę, krwawienia z przewodu pokarmowego (w tym jawne i utajone) oraz rzadkie, ale ciężkie krwawienia wewnątrzczaszkowe. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują ból brzucha, chorobę wrzodową z możliwością perforacji oraz enteropatię zwężeniową jelit, szczególnie przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami ASA. Ryzyko powikłań gastroenterologicznych wzrasta u osób starszych, z chorobą wrzodową, stosujących jednocześnie inne NLPZ, glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe.
agregacja płytek krwi, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka, efekt przeciwpłytkowy, encefalopatia, enteropatia zwężeniowa jelit, epistaxis, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroid, hematemeza, inhibicja cyklooksygenazy płytkowej, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, melena, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostre uszkodzenie nerek, polip nosa, prostaglandyna nerkowa, purpura, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja sodu, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stłuszczenie wątroby, tinnitus, triada aspirynowa, układ krzepnięcia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie neurologiczne, zespół Reye’a, zwiększenie enzymów wątrobowych - Leksykon substancji czynnych
Sulodeksyd – Działania niepożądane
Sulodeksyd, stosowany w preparatach Sulovas (250 LSU, kapsułki miękkie) oraz Vessel Due F (250 LSU kapsułki miękkie i 300 LSU/ml roztwór do wstrzykiwań), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, potwierdzonych badaniami klinicznymi na 3258 pacjentach oraz obserwacjami po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej zgłaszane działania obejmują zawroty głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (ból w nadbrzuszu, biegunka, ból żołądka, nudności) oraz wysypkę. Rzadziej występują objawy takie jak dyskomfort w jamie brzusznej, wymioty, ból głowy, wyprysk, rumień, pokrzywka, a także miejscowe reakcje w miejscu podania (ból, krwiak) w przypadku formy iniekcyjnej. Bardzo rzadkie, ale istotne klinicznie działania to krwawienia z przewodu pokarmowego (w tym smołowate stolce), obrzęki obwodowe, utrata przytomności, drgawki, obrzęk naczynioruchowy, wybroczyny, kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, krwioplucie oraz zaburzenia widzenia i mikcji.
badanie kliniczne, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból klatki piersiowej, ból nadbrzusza, ból w miejscu podania, ból żołądka, derealizacja, drgawka, drżenie, dyspepsja, kapsułka miękka, kołatanie serca, krwawienie żołądka, krwiak w miejscu podania, krwioplucie, niedokrwistość, nudności, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odkrztuszanie plwociny, pieczenie w miejscu podania, plamica, pokrzywka, purpura, reakcja skórna, roztwór do wstrzykiwań, rumień, smołowaty stolec, substancja aktywna, sulodeksyd, świąd, uogólniony rumień, utrata przytomności, wybroczyna, wymioty, wyprysk, wysypka, wzdęcia, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie oddawania moczu, zaburzenie trawienne, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego, zaburzenie widzenia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, zwężenie ujścia pęcherza moczowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rolicyn 150 mg
Rolicyn, zawierający roksytromycynę – antybiotyk makrolidowy, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości takie jak obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Wśród objawów skórnych obserwuje się rumień wielopostaciowy, wysypkę, pokrzywkę, purpurę oraz ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP). Dolegliwości ze strony układu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, bóle w nadbrzuszu oraz biegunkę, czasem z domieszką krwi, a także rzadkie przypadki zapalenia trzustki, często związane z jednoczesnym stosowaniem innych leków. Możliwe jest także cholestatyczne lub ostre zapalenie wątroby, z podwyższeniem enzymów wątrobowych AspAT, AlAT i fosfatazy alkalicznej, czasem z żółtaczką.
antybiotyk makrolidowy, biegunka, ból nadbrzusza, cholestatyczne zapalenie wątroby, dysgeuzia, dyspepsja, enzymy wątrobowe, eozynofilia, głuchota przemijająca, kandydoza, niedosłuch, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie wątroby, parestezje, pokrzywka, purpura, reakcja anafilaktyczna, roksytromycyna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szumy uszne, zaburzenia widzenia, zapalenie trzustki, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Doxepin Teva 10 mg
Chlorowodorek doksepiny, substancja czynna leku Doxepin Teva, jest generalnie dobrze tolerowany, z większością działań niepożądanych o łagodnym charakterze, pojawiających się głównie na początku terapii i ustępujących po dostosowaniu dawki. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest senność (≥1/10). Inne objawy neurologiczne i psychiatryczne, takie jak bóle i zawroty głowy, bezsenność, koszmary, splątanie, parestezje czy drżenia, występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Rzadko obserwuje się halucynacje, ataksję, drgawki, a także myśli i zachowania samobójcze (częstość nieznana). U osób starszych i przy dużych dawkach mogą pojawić się objawy pozapiramidowe, w tym dyskinezy późne. Zaburzenia widzenia, niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia oraz zmiany w EKG (poszerzenie zespołu QRS, wydłużenie odstępu PR) występują bardzo rzadko (<1/10000). Reakcje alergiczne, suchość błon śluzowych jamy ustnej (bardzo często), zaparcia, nudności i wymioty są również zgłaszane.
aftowe zapalenie jamy ustnej, agranulocytoza, ataksja, chlorowodorek doksepiny, drgawka, drżenie, dyskineza późna, eozynofilia, ginekomastia, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, leukopenia, mania, mlekotok, myśl samobójcza, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, objaw pozapiramidowy, odstęp PR, parestezja, pokrzywka, purpura, rozrost gruczołu krokowego, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SIADH, SSRI, tachykardia, TCA, trombocytopenia, urojenie paranoidalne, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zapis elektrokardiograficzny, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół QRS, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Colchican 0,5 mg
Colchican, zawierający kolchicynę w dawce 0,5 mg, wykazuje bardzo wysoką częstość działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, biegunki oraz bóle brzucha (≥1/10). Objawy te mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych i są często pierwszym sygnałem przedawkowania. Poza tym, obserwacje postmarketingowe wskazują na poważne, choć rzadkie, powikłania hematologiczne, takie jak agranulocytoza, niewydolność szpiku kostnego, anemia aplastyczna, hemolityczna, pancytopenia oraz trombocytopenia, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz interwencji medycznej. Dodatkowo, kolchicyna może wywoływać neuromiopatię, zawroty głowy, hepatotoksyczność, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia dermatologiczne (świąd, purpura, łysienie) oraz poważne powikłania mięśniowo-szkieletowe, takie jak rabdomioliza, które mogą prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek.
agranulocytoza, anemia aplastyczna, anemia hemolityczna, biegunka, ból brzucha, Colchican, dysfunkcja nerek, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, kinaza kreatynowa, kolchicyna, łysienie, miopatia, morfologia krwi, nadwrażliwość, neuromiopatia, niewydolność szpiku kostnego, nudności, ostre uszkodzenie nerek, pancytopenia, pieczenie skóry, purpura, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schorzenia paznokci, świąd, tabletka powlekana, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenie czynności nerek, zawroty głowy