Przeciwwskazania stosowania leku Xuvelex XR

Lek Xuvelex XR w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu zawierających chlorowodorek metforminy jest przeciwwskazany w określonych stanach klinicznych, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania do stosowania leku, które lekarz powinien uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Xuvelex XR jest nadwrażliwość na substancję czynną – chlorowodorek metforminy (występujący w dawkach 500 mg, 750 mg lub 1000 mg, w zależności od mocy preparatu) lub na którykolwiek ze składników pomocniczych produktu.² Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem lub innymi objawami alergicznymi.

Stany kwasicy metabolicznej

Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w każdym rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej, w tym w:³

• Kwasicy mleczanowej – stan charakteryzujący się nadmiernym gromadzeniem się kwasu mlekowego w organizmie, co może być efektem ubocznym stosowania metforminy w określonych grupach ryzyka
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – powikłanie cukrzycy wynikające z nagromadzenia ciał ketonowych w organizmie wskutek niedoboru insuliny

Dodatkowo przeciwwskazaniem jest cukrzycowy stan przedśpiączkowy, który charakteryzuje się narastającym zaburzeniem świadomości w przebiegu niekontrolowanej cukrzycy.⁴

Niewydolność nerek

Preparatu Xuvelex XR nie należy stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 30 mL/min.⁵ Wynika to z faktu, że metformina jest wydalana głównie przez nerki, a przy upośledzeniu ich funkcji może dochodzić do kumulacji leku w organizmie, zwiększając ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.

Stany ostre zaburzające czynność nerek

Stosowanie leku Xuvelex XR jest przeciwwskazane w stanach ostrych, które mogą zaburzać czynność nerek, takich jak:⁶

• Odwodnienie – deficyt wody i elektrolitów w organizmie może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej
• Ciężkie zakażenia – stan septyczny może powodować hipoperfuzję nerek i ich ostrą niewydolność
• Wstrząs – niezależnie od przyczyny, prowadzi do niedokrwienia nerek i może wywołać ostrą niewydolność nerek

Stany powodujące niedotlenienie tkanek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Xuvelex XR są choroby, które mogą być przyczyną niedotlenienia tkanek (szczególnie choroby o ostrym przebiegu lub zaostrzenie chorób przewlekłych). Do stanów tych należą:⁷

• Niewyrównana niewydolność serca – stan, w którym serce nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego przepływu krwi, a tym samym dostarczyć wystarczającej ilości tlenu do tkanek
• Niewydolność oddechowa – zaburzenie wymiany gazowej w płucach prowadzące do hipoksemii i hipoksji tkankowej
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – w okresie ostrym i wczesnym po zawale serca może dochodzić do zaburzeń perfuzji narządowej
• Wstrząs – stan charakteryzujący się ciężką ogólnoustrojową hipoperfuzją, prowadzącą do niedotlenienia tkanek i narządów

Zaburzenia czynności wątroby i problemy z alkoholem

Lek Xuvelex XR jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁸

• Niewydolnością wątroby – ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej, ponieważ wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie kwasu mlekowego
• Ostrym zatruciem alkoholem – spożycie dużej ilości alkoholu może prowadzić do hipoglikemii, a w połączeniu z metforminą zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
• Alkoholizmem – przewlekłe spożywanie alkoholu uszkadza wątrobę, zaburza metabolizm glukozy i zwiększa ryzyko działań niepożądanych metforminy

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie leku Xuvelex XR

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania leku Xuvelex XR lub zastosowanie szczególnej ostrożności w następujących sytuacjach:

Okoliczności związane z ryzykiem odwodnienia

Pacjentom należy odradzić stosowanie leku w okolicznościach, które mogą prowadzić do odwodnienia, takich jak przedłużone wymioty, biegunka czy narażenie na wysoką temperaturę bez odpowiedniej podaży płynów.⁹ W takich sytuacjach wskazane jest czasowe odstawienie leku do czasu ustabilizowania stanu nawodnienia organizmu.

Przed badaniami radiologicznymi z użyciem środków kontrastowych

Pacjentom planowanym do badań radiologicznych z użyciem jodowych środków kontrastowych należy odradzić przyjmowanie leku Xuvelex XR na 48 godzin przed badaniem i przez co najmniej 48 godzin po jego wykonaniu, ze względu na ryzyko nefropatii kontrastowej i wtórnego do niej pogorszenia funkcji nerek.

Przed zabiegami chirurgicznymi

W przypadku planowanego zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym leczenie preparatem Xuvelex XR należy przerwać na 48 godzin przed zabiegiem i można je wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu, pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i stwierdzenia, że jest prawidłowa.

Przy pogorszeniu czynności nerek

U pacjentów, u których GFR zbliża się do granicznej wartości 30 mL/min lub obserwuje się pogarszającą się funkcję nerek, należy rozważyć odradzenie stosowania leku Xuvelex XR i zastąpienie go innym lekiem przeciwcukrzycowym.¹⁰

Należy również rozważyć odstawienie leku u pacjentów z eGFR 30-44 mL/min, którzy mają dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej, takie jak podeszły wiek, niedożywienie lub współistniejące choroby wątroby.

Przy pogorszeniu stanu klinicznego pacjenta

W przypadku wystąpienia u pacjenta zaostrzenia chorób przewlekłych, takich jak niewydolność serca, niewydolność oddechowa czy choroba wątroby, należy czasowo odstawić lek Xuvelex XR do czasu stabilizacji stanu klinicznego.¹¹