kwas mlekowy
Kwas mlekowy (kwas 2-hydroksypropionowy, acidum lacticum) to organiczny związek chemiczny będący produktem beztlenowej glikolizy. W organizmie ludzkim powstaje głównie w mięśniach szkieletowych podczas intensywnego wysiłku fizycznego, gdy zapotrzebowanie na tlen przekracza jego dostawę.
W diagnostyce medycznej poziom kwasu mlekowego we krwi (laktemia) stanowi ważny marker metaboliczny. Podwyższone stężenie (powyżej 2 mmol/l) może wskazywać na kwasicę mleczanową – poważne zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej. Stan ten występuje w przebiegu niedotlenienia tkanek, wstrząsu, ciężkich infekcji, niewydolności wątroby, zatruć, niektórych chorób metabolicznych oraz jako skutek uboczny stosowania niektórych leków.
W praktyce klinicznej pomiar stężenia kwasu mlekowego jest wykorzystywany w intensywnej terapii do oceny perfuzji tkankowej, monitorowania stanu pacjentów w stanie krytycznym oraz jako czynnik prognostyczny w sepsie. Istotne znaczenie ma również w medycynie sportowej przy ocenie wydolności organizmu i efektywności treningu.
Kwas mlekowy znajduje także zastosowanie w dermatologii jako składnik preparatów złuszczających (peelingów chemicznych) w stężeniach 5-70%, wykazując działanie keratolityczne, nawilżające i stymulujące odnowę naskórka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Apo-Napro Fast 220 mg
Apo-Napro Fast to miękkie kapsułki żelatynowe zawierające 220 mg naproksenu sodowego, co odpowiada 200 mg naproksenu. Kapsułki mają charakterystyczny niebieski, przezroczysty wygląd o wymiarach 20-22 mm długości i 8-10 mm szerokości. Substancje pomocnicze obejmują sorbitol (65,3 mg) oraz lecytynę pochodzącą z oleju sojowego, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją tych składników. Dodatkowo kapsułki zawierają makrogol 600, kwas mlekowy, glikol propylenowy i powidon K-30, a osłonka składa się z żelatyny, sorbitolu, glicerolu, wody oczyszczonej, barwnika Błękit patentowy V (E131), triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, alkoholu izopropylowego oraz lecytyny jako emulgatora i stabilizatora.
alkohol izopropylowy, Apo-Napro, błękit patentowy, glicerol, glikol propylenowy, kapsułka miękka, kapsułka żelatynowa, kwas mlekowy, lecytyna, lecytyna sojowa, makrogol, naproksen, naproksen sodowy, niezgodność farmaceutyczna, powidon, sorbitol, sorbitol ciekły, trigliceryd kwasu tłuszczowego, żelatyna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Siofor 850 850 mg
Terapia metforminą chlorowodorkiem w dawce 850 mg (Siofor 850) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha oraz utrata apetytu, które występują bardzo często (≥1/10) i zwykle ustępują samoistnie. Często (≥1/100 do <1/10) pojawiają się zaburzenia smaku oraz zmniejszenie/niedobór witaminy B12, co wymaga monitorowania stężenia witaminy w surowicy, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak kwasica mleczanowa, zaburzenia funkcji wątroby (nieprawidłowe próby wątrobowe, zapalenie wątroby) oraz reakcje skórne (rumień, świąd, pokrzywka), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i odpowiedniego leczenia.
biegunka, ból brzucha, dysfagia, działanie niepożądane, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedożywienie, nieprawidłowe wyniki czynności wątroby, nudności, odwodnienie, pokrzywka, próby wątrobowe, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, rumień, Siofor, substancja czynna, świąd, utrata apetytu, wymioty, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia smaku, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Metformin hydrochloride Inventia 500 mg
Metformina chlorowodorek wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jej skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego spożywania alkoholu ze względu na wysokie ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku stosowania jodowych środków kontrastowych konieczne jest odstawienie metforminy na co najmniej 48 godzin oraz potwierdzenie stabilnej czynności nerek przed wznowieniem terapii. Leki wpływające na czynność nerek, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, wymagają ścisłego monitorowania funkcji nerek i ewentualnej modyfikacji dawki metforminy ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej.
antagonista receptora angiotensyny II, czynność nerek, diuretyk pętlowy, działanie hiperglikemiczne, glikokortykosteroid, glukoneogeneza, hipoglikemia, induktor OCT1, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor OCT1, inhibitor OCT2, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, jodowy środek kontrastowy, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre uszkodzenie nerek, pH krwi, sympatykomimetyk, transporter kationów organicznych, transporter OCT - Leksykon leków
Interakcje leku – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski zawierająca kwas salicylowy w stężeniu 400 mg/g oraz kwas (S)-mlekowy 100 mg/g wykazuje brak udokumentowanych interakcji farmakologicznych przy miejscowym, krótkotrwałym stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Dane kliniczne potwierdzają, że produkt nie wywołuje istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami ani z alkoholem spożywanym doustnie, co jest związane z minimalną absorpcją ogólnoustrojową kwasu salicylowego. Należy jednak zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów miejscowych na tę samą powierzchnię skóry, zwłaszcza zawierających substancje keratolityczne, które mogą nasilać działanie maści i zwiększać ryzyko podrażnień.
absorpcja ogólnoustrojowa, działanie drażniące, działanie keratolityczne, interakcja lekowa, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maść na odciski, penetracja składników aktywnych, podrażnienie skóry, preparat nawilżający, środek okluzyjny, stosowanie miejscowe, substancja keratolityczna, warstwa rogowa, warstwa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sensiva (45 g + 28 g + 0,3 g)/100 g
Przedawkowanie roztworu na skórę Sensiva, zawierającego propanol (45 g/100 g), alkohol izopropylowy (28 g/100 g) oraz kwas mlekowy (0,3 g/100 g), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, choć do tej pory nie odnotowano przypadków klinicznych. Spożycie przypadkowe wywołuje objawy podobne do intoksykacji etanolem, jednak bez efektu euforycznego, za to z istotnie nasilonym i wydłużonym przebiegiem. Objawy obejmują ostre zapalenie błony śluzowej żołądka, krwawienia z przewodu pokarmowego, silny ból w nadbrzuszu, nudności, intensywne wymioty oraz depresję ośrodkowego układu nerwowego (OUN), które są znacznie bardziej nasilone niż w przypadku etanolu.
alkohol izopropylowy, ból nadbrzusza, depresja OUN, działanie drażniące, etanol, intoksykacja etanolem, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas mlekowy, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, podrażnienie przewodu pokarmowego, propanol, śpiączka, wymioty, zaburzenia świadomości, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie żołądka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g
Preparat Brodacid, zawierający kwas mlekowy (50,4 mg/g) oraz kwas salicylowy (100 mg/g), jest wskazany do miejscowego leczenia różnych typów brodawek skórnych, w tym brodawek zwykłych (verrucae vulgares), okołopaznokciowych (verrucae paraungueales), stóp (verrucae plantares) oraz mozaikowych (verrucae mosaicae). Mechanizm działania opiera się na synergistycznym efekcie keratolitycznym kwasu salicylowego oraz korozyjno-ściągającym kwasu mlekowego, co umożliwia stopniowe rozpuszczanie nadmiernie zrogowaciałego naskórka i efektywne usuwanie tkanki brodawkowej. Preparat jest szczególnie przydatny w przypadku brodawek mnogich, opornych na inne metody leczenia, a także w lokalizacjach trudnych, takich jak okolice paznokci, dzięki precyzyjnemu aplikatorowi minimalizującemu ryzyko uszkodzenia zdrowej tkanki.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski zawiera kwas salicylowy (400 mg/g) oraz kwas (S)-mlekowy (100 mg/g), które wykazują działanie keratolityczne i drażniące. Profil bezpieczeństwa produktu jest relatywnie niski przy prawidłowym stosowaniu, jednak mogą wystąpić miejscowe działania niepożądane, takie jak podrażnienie skóry (zaczerwienienie, pieczenie, świąd), objawy nadwrażliwości (wysypka kontaktowa, obrzęk, pokrzywka), nadmierna maceracja zdrowej skóry (zbielenie, rozmięknięcie) oraz bardzo rzadko chemiczne oparzenia (ból, rumień, pęcherze). Ryzyko tych działań wzrasta przy aplikacji na zdrową lub uszkodzoną skórę oraz przy długotrwałym stosowaniu.
aplikacja preparatu, działanie niepożądane, farmakoterapia, infekcja skóry, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maceracja skóry, monitorowanie bezpieczeństwa, nadwrażliwość skóry, oparzenie chemiczne, pęcherz skórny, pieczenie skóry, podrażnienie miejscowe, podrażnienie skóry, pokrzywka, rumień, substancja keratolityczna, uszkodzenie skóry, wysypka kontaktowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Acerin (195 mg + 98 mg)/g
Produkt leczniczy ACERIN, zawierający kwas salicylowy (195 mg/g) oraz kwas mlekowy (98 mg/g) w postaci płynu na skórę, nie posiada danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Brak jest również informacji na temat wpływu na płodność oraz przenikania substancji czynnych do mleka kobiecego. W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjentkę o braku badań oraz rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka przed zaleceniem terapii, szczególnie ograniczając powierzchnię aplikacji i stosując minimalną skuteczną dawkę preparatu.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glucosum 5% Fresenius 50 mg/ml
Roztwór do infuzji Glucosum 5% Fresenius zawiera 50 mg/ml glukozy (w postaci glukozy jednowodnej 55 g/l) i jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperglikemią, hipokaliemią, kwasicą, przewodnieniem oraz odwodnieniem hipotonicznym. Podanie leku w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nasilenie hiperglikemii, kwasicy metabolicznej, obrzęków czy zaburzeń elektrolitowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na osmolarność roztworu wynoszącą 278 mOsmol/l, która jest niższa niż fizjologiczna osmolarność osocza, co może pogłębiać zaburzenia u pacjentów z odwodnieniem hipotonicznym.
cukrzyca, glukoza jednowodna, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, hiperglikemia stresowa, hipokaliemia, hormon antydiuretyczny, insulina, kwas mlekowy, kwasica, kwasica ketonowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność osocza, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór glukozy, stan przedcukrzycowy, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski zawiera kwas salicylowy w stężeniu 400 mg/g oraz kwas (S)-mlekowy 100 mg/g, co zapewnia silne działanie keratolityczne. Preparat jest wskazany wyłącznie do miejscowego leczenia odcisków skórnych, które powstają w wyniku długotrwałego ucisku lub tarcia, najczęściej na stopach i dłoniach. Mechanizm działania polega na zmiękczaniu i rozpuszczaniu nadmiernie zrogowaciałego naskórka, co umożliwia stopniowe i bezbolesne usunięcie odcisku. Produkt występuje w formie maści o charakterystycznym zapachu i barwie żółtej lub zielonkawej, i powinien być stosowany u pacjentów z potwierdzonymi odciskami, hyperkeratozą w miejscach narażonych na ucisk oraz u osób doświadczających bólu podczas chodzenia lub stania, zwłaszcza gdy inne metody mechaniczne są niewystarczające.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g
Brodacid to płyn na skórę zawierający dwie substancje czynne: kwas mlekowy w stężeniu 50,4 mg/g (w postaci 90% roztworu) oraz kwas salicylowy 100 mg/g. Preparat jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego na zmiany skórne, a jego postać farmaceutyczna umożliwia precyzyjne dozowanie dzięki polietylenowemu aplikatorowi. Substancje pomocnicze, takie jak dimetylosulfotlenek oraz nitroceluloza w etanolu z dodatkiem octanu etylu, wspomagają przenikanie składników aktywnych przez warstwę rogową naskórka oraz tworzą ochronny film na powierzchni skóry, co zwiększa skuteczność terapeutyczną preparatu.
aplikacja zewnętrzna, aplikator polietylenowy, dimetylosulfotlenek, kwas mlekowy, kwas salicylowy, niezgodność farmaceutyczna, nitroceluloza, octan etylu, płyn na skórę, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, skuteczność terapeutyczna, substancja pomocnicza, warstwa rogowa naskórka, właściwość fizykochemiczna, zmiana skórna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Hascofungin 1 g/100 g
Hascofungin to krem do stosowania miejscowego zawierający cyklopiroks olamin w stężeniu 1 g/100 g, co odpowiada 1% zawartości substancji czynnej. Preparat jest przeznaczony do aplikacji na zmienione chorobowo miejsca skóry, zapewniając skuteczną penetrację leku w warstwy skóry dotknięte infekcją. Krem zawiera szereg substancji pomocniczych, takich jak alkohol cetostearylowy, izopropylu myrystynian, glicerolu monostearynian samoemulgujący, parafina ciekła lekka, oktylododekanol, polisorbat 60, glicerol, kwas benzoesowy, kwas mlekowy oraz wodę oczyszczoną, które pełnią funkcje stabilizatorów emulsji, emolientów, emulgatorów, humektantów, konserwantów i regulatorów pH, co zapewnia odpowiednią konsystencję, trwałość i właściwości aplikacyjne preparatu.
alkohol cetostearylowy, aplikacja miejscowa na skórę, cyklopiroks olamina, emolient, emulgator, glicerolu monostearynian, Hascofungin, humektant, infekcja, izopropylu myrystynian, konserwant, krem miejscowy, kwas benzoesowy, kwas mlekowy, niezgodność farmaceutyczna, oktylododekanol, parafina ciekła, polisorbat, regulator pH, substancja czynna, substancja pomocnicza - Leksykon leków
Skład i postać leku – Irinotecan Eugia 20 mg/ml
Irinotecan Eugia to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający irynotekanu chlorowodorek trójwodny w stężeniu 20 mg/ml (co odpowiada 17,33 mg irynotekanu na ml). Preparat dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 2 ml (40 mg), 5 ml (100 mg), 15 ml (300 mg) oraz 25 ml (500 mg). Substancją pomocniczą o istotnym znaczeniu jest sorbitol (E 420), którego zawartość wynosi 45 mg/ml, co przekłada się na 90 mg w fiolce 2 ml do 1125 mg w fiolce 25 ml. Roztwór charakteryzuje się pH 3,0-4,0 oraz osmolalnością 280-320 mOsm/kg, jest bezbarwny do lekko żółtego i przechowywany w fiolkach ze szkła oranżowego typu I. Preparat wymaga aseptycznych warunków przygotowania, najlepiej w komorze laminarnej, z użyciem środków ochrony osobistej, a rozcieńczenie należy wykonać w 0,9% roztworze chlorku sodu lub 5% roztworze glukozy w objętości 250 ml.
fiolka ze szkła oranżowego, infuzja dożylna, irynotekan, komora laminarna, koncentrat do sporządzania roztworu, kwas mlekowy, kwas solny, lek przeciwnowotworowy, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, pH, produkt cytotoksyczny, roztwór chlorku sodu, roztwór glukozy, sorbitol, środki ochrony osobistej, stabilność fizykochemiczna, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Jamesi 56,688 mg + 850 mg
Przedawkowanie leku Jamesi, zawierającego sytagliptynę (chlorowodorek) oraz metforminę (chlorowodorek), może prowadzić do poważnych powikłań, w tym kwasicy mleczanowej, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie życia. W badaniach klinicznych sytagliptyna podawana w dawkach do 800 mg jednorazowo oraz do 600 mg/dobę przez 10 dni nie wykazywała istotnych działań niepożądanych, poza minimalnym, nieklinicznie istotnym wydłużeniem odstępu QTc. Metformina natomiast, szczególnie w znacznych dawkach lub w obecności czynników ryzyka, może indukować kwasicę mleczanową, manifestującą się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, zaburzeniami oddychania i ogólnym osłabieniem. Dodatkowo, przedawkowanie może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz hipoglikemię, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami hipoglikemizującymi.