dehydrogenaza alkoholowa

Dehydrogenaza alkoholowa (ADH) to kluczowy enzym biorący udział w metabolizmie alkoholu etylowego w organizmie. Katalizuje odwracalną reakcję utleniania alkoholi do aldehydów lub ketonów, z jednoczesną redukcją koenzymu NAD+ do NADH. W przypadku etanolu, ADH przekształca go do aldehydu octowego, który jest związkiem bardziej toksycznym.

W organizmie człowieka występuje kilka izoenzymów dehydrogenazy alkoholowej, kodowanych przez różne geny. Są one głównie zlokalizowane w wątrobie, choć występują również w innych tkankach, jak żołądek czy nerki. Aktywność ADH wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą, co wpływa na indywidualną tolerancję alkoholu. Polimorfizmy genów kodujących ADH mogą prowadzić do różnic w tempie metabolizmu etanolu.

W diagnostyce medycznej oznaczanie aktywności dehydrogenazy alkoholowej może być wykorzystywane przy ocenie funkcji wątroby. Wzrost aktywności enzymu w surowicy może świadczyć o uszkodzeniu hepatocytów, występującym m.in. w alkoholowym uszkodzeniu wątroby, wirusowym zapaleniu wątroby czy zatruciu paracetamolem. ADH stanowi również istotny punkt uchwytu dla niektórych leków, jak disulfiram, stosowany w terapii uzależnienia od alkoholu.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Kac – Etiologia i przyczyny

Kac jest zespołem objawów wynikających z wieloczynnikowej patofizjologii, obejmującej toksyczne działanie aldehydu octowego, który jest metabolitem etanolu i wykazuje toksyczność 10-30 razy większą niż sam alkohol. Metabolizm alkoholu przebiega dwustopniowo: etanol jest przekształcany przez dehydrogenazę alkoholową (ADH) do aldehydu octowego, a następnie przez dehydrogenazę aldehydową (ALDH) do kwasu octowego. Akumulacja aldehydu octowego, zwłaszcza u osób z genetycznie obniżoną aktywnością ALDH, prowadzi do nasilenia objawów takich jak nudności, wymioty, zaczerwienienie skóry i stan zapalny w wielu narządach. Alkohol działa również jako diuretyk poprzez hamowanie wazopresyny, co skutkuje odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi (utrata sodu, potasu, magnezu), przyczyniając się do bólów głowy, zmęczenia i zawrotów głowy. Dodatkowo, alkohol wywołuje reakcję zapalną z podwyższonym poziomem cytokin prozapalnych, co koreluje z nasileniem objawów kaca, takich jak ból głowy, nudności i wyczerpanie. Podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego, zwiększone wydzielanie kwasu żołądkowego oraz spowolnione opróżnianie żołądka przyczyniają się do dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Hipoglikemia, wynikająca z hamowania glukoneogenezy, oraz zaburzenia snu, w tym redukcja fazy REM, dodatkowo pogarszają stan pacjenta. Kongenery, zwłaszcza metanol i kwercetyna, obecne w ciemniejszych alkoholach, nasilają objawy kaca poprzez zwiększenie produkcji toksycznych metabolitów i stanu zapalnego.
aldehyd octowy, cytokiny, dehydrogenaza aldehydowa, dehydrogenaza alkoholowa, faza snu REM, formaldehyd, glukoneogeneza, hipoglikemia, kongenery, kwas mrówkowy, kwercetyna, metabolizm alkoholu, metanol, odwodnienie, reakcja zapalna, równowaga elektrolitowa, stężenie alkoholu we krwi, wazopresyna, zaburzenia elektrolitowe, zespół nieszczelnego jelita, zespół odstawienia alkoholu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum VP 2 mg/ml

Hydroksyzyna chlorowodorek charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 2 godziny po dawce 25 mg (30 ng/ml) i 50 mg (70 ng/ml). Biodostępność doustna wynosi 80% w porównaniu do podania domięśniowego, gdzie Cmax dla dawki 50 mg wynosi około 65 ng/ml. Lek wykazuje szeroką dystrybucję, z pozorną objętością dystrybucji 7-16 l/kg u dorosłych, a jego stężenia w tkankach, w tym skórze, przekraczają stężenia w osoczu. Hydroksyzyna przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, co ma znaczenie kliniczne w kontekście stosowania w ciąży. Metabolizowana jest głównie do cetyryzyny (ok. 45% dawki), która ma długi okres półtrwania (59 godzin) i jest wydalana z moczem (25% dawki doustnej). Hydroksyzyna ma okres półtrwania około 14 godzin (zakres 7-20 godzin) i jest eliminowana głównie przez metabolity, z minimalnym wydalaniem leku w formie niezmienionej (0,8%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4/5, co może wpływać na interakcje lekowe.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność hydroksyzyny, cetyryzyna, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane, farmakokinetyka hydroksyzyny, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens osoczowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, pierwotna żółciowa marskość wątroby, stężenie maksymalne w osoczu
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku – Patofizjologia i mechanizm

Rak przełyku, obejmujący głównie rak płaskonabłonkowy (ESCC) oraz gruczolakorak (EAC), charakteryzuje się złożoną patogenezą i różnicami etiologicznymi. ESCC rozwija się w wyniku progresji od dysplazji niskiego do wysokiego stopnia, z kluczową rolą mutacji TP53 oraz zaburzeń w szlakach sygnałowych EGFR, PI3K, NOTCH i WNT. Główne czynniki ryzyka to spożycie alkoholu, palenie tytoniu, dieta uboga w owoce i warzywa oraz ekspozycja na karcynogeny, np. nitrozaminy. Alkohol i tytoń działają synergistycznie, zwiększając ryzyko ESCC nawet do 149,2 razy u czarnych mężczyzn intensywnie palących i pijących. W przypadku EAC, patogeneza wiąże się z przewlekłą chorobą refluksową przełyku (GERD) i przełykiem Barretta (BE), gdzie metaplazja walcowata zastępuje nabłonek płaskonabłonkowy, zwiększając ryzyko raka 50-100-krotnie. Otyłość, zwłaszcza brzuszna, oraz palenie tytoniu są istotnymi czynnikami ryzyka EAC, a mutacje genów p16 i p53 oraz polimorfizmy IL-18-607 C/A odgrywają rolę w progresji choroby.
addukt DNA, aneuploidia, angiogeneza, chemotaksja, choroba refluksowa przełyku, czynnik martwicy nowotworów alfa, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dehydrogenaza alkoholowa, dysbioza, dysplazja niskiego stopnia, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolakorak przełyku, interleukina-1, interleukina-6, inwazyjny rak płaskonabłonkowy, lipopolisacharyd, mikrośrodowisko guza, mutacja TP53, nabłonek metaplastyczny, nabłonek wielowarstwowy płaski, oś CXCL12/CXCR4, połączenie żołądkowo-przełykowe, proliferacja komórek nowotworowych, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, szlak sygnałowy NF-κB, zakażenie Helicobacter pylori
Leksykon substancji czynnych
Darunawir – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Darunawir, inhibitor proteazy HIV, stosowany jest w terapii zakażeń HIV w skojarzeniu z rytonawirem lub kobicystatem jako wzmacniaczami farmakokinetycznymi oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi. U pacjentów wcześniej leczonych, obecność mutacji DRV-RAM, wiremia ≥100 000 kopii/ml lub liczba CD4+ <100 x 10⁶/L wskazują na konieczność dawkowania darunawiru dwa razy na dobę. Nie zaleca się zmiany dawki rytonawiru, a uwaga powinna być zwrócona na potencjalne interakcje wynikające z wiązania darunawiru z kwaśną glikoproteiną α1. Stosowanie u dzieci poniżej 3 lat lub o masie <15 kg jest niewskazane z powodu braku danych. W ciąży, zwłaszcza przy stosowaniu kobicystatu, obserwuje się znaczne obniżenie ekspozycji na lek (Cmin spada o około 90%), co może skutkować niepowodzeniem terapii i zwiększonym ryzykiem transmisji pionowej HIV.
aktywność transaminaz, alergia na sulfonamidy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, dehydrogenaza alkoholowa, glikoproteina p, hemofilia, immunosupresja, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy HIV, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, lek przeciwretrowirusowy, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mutacja DRV-RAM, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, odpowiedź wirologiczna, oporność wirusa, ostra uogólniona osutka krostkowa, patogen oportunistyczny, przewlekłe zapalenie wątroby, reaktywacja wirusa opryszczki, rytonawir, wiremia HIV-1, wylew śródskórny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon substancji czynnych
Asparaginian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

L-ornityny L-asparaginian jest stosowany w terapii zaburzeń czynności wątroby i występuje w preparatach takich jak Hepa-Merz, OptiHepan oraz Ornispar. W trakcie leczenia dużymi dawkami, zwłaszcza Hepa-Merz, konieczne jest regularne monitorowanie stężenia mocznika w surowicy i moczu w celu optymalizacji dawkowania i minimalizacji działań niepożądanych. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby poddawanych dożylnym infuzjom Hepa-Merz, zaleca się indywidualne dostosowanie szybkości wlewu, aby zapobiec objawom żołądkowo-jelitowym, takim jak nudności i wymioty. Preparaty zawierają substancje pomocnicze, które wymagają szczególnej uwagi: OptiHepan i Ornispar zawierają izomalt (od 1070,25 mg do 2140,50 mg na saszetkę), przeciwwskazany u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy, a Ornispar dodatkowo sorbitol (720 mg na saszetkę 6 g/10 g), który może wpływać na biodostępność innych leków podawanych doustnie.
biodostępność leku, ciężkie działanie niepożądane, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dane kliniczne, dehydrogenaza alkoholowa, dieta niskosodowa, dziedziczna nietolerancja fruktozy, glikol propylenowy, granulat do sporządzania roztworu doustnego, Hepa-Merz, infuzja dożylna, izomalt, L-ornityny L-asparaginian, nudności i wymioty, OptiHepan, Ornispar, populacja pediatryczna, próchnica zębów, sorbitol, stężenie mocznika, substancja pomocnicza, surowica krwi, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Dutasteride Zentiva 0,5 mg

Dutasteryd, metabolizowany głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP3A5, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne przede wszystkim z inhibitorami tych enzymów. U pacjentów stosujących umiarkowane inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P, takie jak werapamil czy diltiazem, obserwuje się wzrost stężenia dutasterydu w surowicy o 1,6-1,8-krotność. Silne inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, indynawir, nefazodon, itrakonazol, ketokonazol) mogą powodować jeszcze większe zwiększenie ekspozycji na dutasteryd, co może wymagać zmniejszenia częstości podawania leku w przypadku działań niepożądanych. Wydłużenie okresu półtrwania dutasterydu przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów enzymów może skutkować wydłużonym czasem osiągnięcia stanu stacjonarnego, przekraczającym 6 miesięcy. Nie stwierdzono natomiast wpływu cholestyraminy na farmakokinetykę dutasterydu, a także braku istotnych interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 oraz z warfaryną i digoksyną.
5-alfa reduktaza, cholestyramina, CYP2C9, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dutasteryd, enzym CYP3A4, glikol propylenowy, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, łagodny rozrost gruczołu krokowego, metabolizm dutasterydu, rak gruczołu krokowego, rytonawir, stan stacjonarny, swoisty antygen sterczowy, tamsulosyna, warfaryna, werapamil
Leksykon leków
Interakcje leku – Corr 40 40 mg

Symwastatyna, składnik aktywny preparatu Corr 40, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie enzymu CYP3A4 oraz transporterów OATP1B1, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w osoczu i podwyższonego ryzyka miopatii oraz rabdomiolizy. Szczególnie istotne są interakcje z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna), cyklosporyną, danazolem i gemfibrozylem, przy których stosowanie symwastatyny jest przeciwwskazane. W przypadku fibratów (poza fenofibratem) oraz niacyny w dawkach ≥1 g/dobę zaleca się nie przekraczać dawki 10 mg symwastatyny na dobę. Leki przeciwarytmiczne i blokery kanałów wapniowych (amiodaron, amlodypina, werapamil, diltiazem) oraz niektóre leki przeciwwirusowe wymagają ograniczenia dawki do 20 mg/dobę. U pacjentów z populacji azjatyckiej ze względu na genetycznie uwarunkowaną zwiększoną wrażliwość na działania niepożądane stosowanie symwastatyny jest niewskazane.
cyklosporyna, CYP2E1, cytochrom P450, daptomycyna, dehydrogenaza alkoholowa, dziurawiec zwyczajny, enzym wątrobowy, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, koenzym Q10, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, kwas symwastatyny, metabolizm leku, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, rabdomioliza, transporter OATP1B, ubichinon
Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu – Objawy

Nietolerancja alkoholu to metaboliczne zaburzenie wynikające głównie z deficytu enzymu dehydrogenazy aldehydowej (ALDH2), prowadzące do akumulacji toksycznego aldehydu octowego po spożyciu etanolu. Objawy pojawiają się zazwyczaj natychmiast lub w ciągu kilku minut i obejmują rumień twarzy, tachykardię, ból głowy, nudności, hipotensję oraz przekrwienie błony śluzowej nosa. U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy opóźnione, takie jak biegunka, nasilenie astmy, reakcje skórne czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Nietolerancja alkoholu dotyka około 25% populacji spożywającej alkohol, a szczególnie często występuje u osób pochodzenia wschodnioazjatyckiego (około 36% z mutacją ALDH2). Stan ten może pojawić się nagle w każdym wieku, a czynniki takie jak zmiany hormonalne, interakcje lekowe, choroby współistniejące (np. chłoniak Hodgkina) czy przebyty COVID-19 mogą nasilać objawy.
aldehyd octowy, ALDH2, alergia na alkohol, anafilaksja, astma, chłoniak Hodgkina, choroba autoimmunologiczna, dehydrogenaza aldehydowa, dehydrogenaza alkoholowa, etanol, hipotensja, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, metylacja DNA, migrena, nietolerancja alkoholu, nietolerancja histaminy, nudności i wymioty, pokrzywka, przekrwienie błony śluzowej nosa, przewlekły zespół zmęczenia, reakcja skórna, tachykardia, zaburzenie metaboliczne, zmiana epigenetyczna
Leksykon substancji czynnych
Kabazytaksel – Interakcje

Kabazytaksel jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A (80–90%), co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zmniejszają klirens kabazytakselu o 20% i zwiększają AUC o 25%, co może nasilać toksyczność, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Umiarkowany inhibitor CYP3A, aprepitant, nie wpływa istotnie na klirens. Silne induktory CYP3A (np. ryfampicyna 600 mg/dobę) zwiększają klirens o 21% i zmniejszają AUC o 17%, potencjalnie obniżając skuteczność terapii, co również wymaga unikania kojarzenia. Kabazytaksel hamuje transportery OATP1B1, co może zwiększać stężenia substratów takich jak statyny, walsartan czy repaglinid; zaleca się zachowanie 12-godzinnego odstępu przed infuzją i 3-godzinnego po infuzji.
atorwastatyna, AUC, barbituran, benzodiazepina, cefalosporyna, chlorpropamid, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, disulfiram, działanie sedatywne, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP3A, farmakokinetyka kabazytakselu, fenobarbital, fenytoina, glibenklamid, immunosupresja, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, itrakonazol, kabazytaksel, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kabazytakselu, leczenie onkologiczne, lek opioidowy, lek przeciwhistaminowy, metronidazol, OATP1B1, pochodna sulfonylomocznika, reakcja disulfiramopodobna, repaglinid, rozuwastatyna, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A, simwastatyna, statyna, substrat OATP1B1, szczepionka żywa atenuowana, tinidazol, walsartan
Leksykon leków
Interakcje leku – Voriconazole Fresenius Kabi 200 mg

Worykonazol jest silnym inhibitorem izoenzymów cytochromu P450 (CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4) i jednocześnie metabolizowany przez te same enzymy, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Szczególnie istotne jest jego działanie na CYP3A4, prowadzące do znacznego wzrostu stężenia leków metabolizowanych przez ten izoenzym, takich jak astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, terfenadyna i iwabradyna, których jednoczesne stosowanie z worykonazolem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QTc i torsade de pointes. Również karbamazepina i długodziałające barbiturany, jako silne induktory CYP450, mogą obniżać stężenie worykonazolu (Cmax ↓61%, AUCτ ↓77% w przypadku efawirenzu), co wymaga przeciwwskazania do ich łącznego stosowania. Interakcja z efawirenzem jest złożona i wymaga modyfikacji dawek: worykonazol do 400 mg BID i efawirenz do 300 mg QD, z powrotem do dawki początkowej po zakończeniu terapii.
alkaloidy sporyszu, alkohol etylowy, chinidyna, dehydrogenaza alkoholowa, działania niepożądane OUN, efawirenz, ergotamina, farmakokinetyka leku, fenobarbital, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor odwrotnej transkryptazy, izoenzymy CYP, izoenzymy cytochromu P450, karbamazepina, lurazydon, naloksegol, odstęp QTc, parametry farmakokinetyczne, pimozyd, skurcz naczyń, torsade de pointes, worykonazol, zaburzenia widzenia
Leksykon leków
Interakcje leku – Abacavir + Lamivudine Sandoz 600 mg + 300 mg

Produkt leczniczy Abacavir + Lamivudine Sandoz zawiera abakawir i lamiwudynę, które wykazują specyficzne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Abakawir metabolizowany jest głównie przez UDP-glukuronylotransferazy (UGT) oraz dehydrogenazę alkoholową, co powoduje, że induktory lub inhibitory UGT oraz substancje metabolizowane przez dehydrogenazę alkoholową mogą zmieniać jego ekspozycję. Lamiwudyna jest wydalana przez nerki z udziałem nośników kationów organicznych (OCT), a inhibitory OCT mogą zwiększać jej stężenie. Nie obserwuje się istotnych interakcji z enzymami cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, CYP2C9 czy CYP2D6. Należy unikać jednoczesnego stosowania z innymi analogami cytydyny, np. emtrycytabiną, ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności terapii. Ko-trimoksazol zwiększa AUC lamiwudyny o 40%, jednak modyfikacja dawki nie jest konieczna, choć zaleca się monitorowanie pacjenta. Interakcje z ryfampicyną, lekami przeciwdrgawkowymi (fenobarbital, fenytoina) oraz ranitydyną są potencjalne, ale brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania.
abakawir i lamiwudyna, analog cytydyny, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dydanozyna, ekspozycja na abakawir, emtrycytabina, fosforylacja kladrybiny, izotretynoina, ko-trimoksazol, metadon, nośnik kationów organicznych, ranitydyna, retinoidy, ryfampicyna, toksoplazmoza, trimetoprim z sulfametoksazolem, UDP-glukuronylotransferaza, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum PPH 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna leku Hydroxizine Genoptim (dawki 10 mg i 25 mg), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu około 2 godzin po podaniu doustnym. Cmax wynosi około 30 ng/ml po dawce 25 mg i 70 ng/ml po dawce 50 mg. Biodostępność doustna wynosi około 80%, a po podaniu domięśniowym Cmax dla dawki 50 mg to około 65 ng/ml. Hydroksyzyna wykazuje dużą objętość dystrybucji (7-16 l/kg mc.), przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, a jej metabolit cetyryzyna (około 45% dawki) wykazuje aktywność farmakologiczną. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi około 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens około 13 ml/min/kg mc. Lek jest eliminowany głównie w postaci metabolitów, zaledwie 0,8% dawki wydalane jest w postaci niezmienionej.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, farmakokinetyka, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, izoenzym CYP3A4/5, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolit główny, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania eliminacji, pierwotna żółciowa marskość wątroby, receptor H1, stężenie maksymalne
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzine Orion 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak chinidyna, amiodaron, sotalol, haloperydol, czy erytromycyna, co znacząco zwiększa ryzyko torsade de pointes i jest bezwzględnym przeciwwskazaniem. Ponadto, hydroksyzyna działa antagonistycznie wobec betahistyny oraz inhibitorów cholinoesterazy, a także niezalecane jest jej łączenie z inhibitorami MAO ze względu na nasilenie działań niepożądanych. Hydroksyzyna jest inhibitorem CYP2D6 (Ki: 3,9 µM), co może prowadzić do zwiększenia stężenia substratów tego enzymu, takich jak metoprolol, paroksetyna czy tramadol, wymagając monitorowania i ewentualnej korekty dawek. Metabolizm hydroksyzyny odbywa się głównie przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5, a silne inhibitory tych enzymów (np. ketokonazol, klarytromycyna, disulfiram) mogą podnosić jej stężenie w osoczu, co wymaga ostrożności i rozważenia zmniejszenia dawki.
antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityk, CYP3A4/5, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, hipokaliemia, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP2D6, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, test prowokacji oskrzelowej, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie psychomotoryczne, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Infacetamol

Infacetamol (100 mg/ml, roztwór doustny) zawiera paracetamol i wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy przedawkowaniu. Maksymalne dawki wynoszą 60 mg/kg mc./dobę u dzieci poniżej 12 lat oraz 3 g/dobę u dorosłych i młodzieży. Należy unikać jednoczesnego stosowania innych preparatów zawierających paracetamol, aby zapobiec niezamierzonemu przedawkowaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (w tym zespół Gilberta, niewydolność >9 wg Child-Pugh), nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min), chorobami układu krążenia, oddechowego, hematologicznymi, enzymatycznymi (niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej), a także u osób z niską masą ciała (<50 kg) i przewlekłym niedożywieniem, ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. U pacjentów z astmą i nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy istnieje ryzyko łagodnych reakcji bronchospastycznych (ok. 5% przypadków).
choroba płuc, dehydrogenaza alkoholowa, glikol propylenowy, glutation wątrobowy, hepatotoksyczność, infekcja wtórna, klirens kreatyniny, lek hepatotoksyczny, lek przeciwgorączkowy, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość, niedożywienie przewlekłe, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra niewydolność wątroby, przedawkowanie paracetamolu, reakcja bronchospastyczna, skala Child-Pugh, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie odżywiania, zespół Gilberta
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Claritine

Syrop Claritine (loratadyna) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia leku w osoczu wskutek upośledzonego metabolizmu wątrobowego. Zaleca się indywidualizację dawkowania oraz ścisłe monitorowanie terapii w tej grupie. Ponadto, preparat zawiera substancje pomocnicze, takie jak sorbitol (1 g w 5 ml, stężenie 200 mg/ml), maltitol ciekły, glikol propylenowy (250 mg w 5 ml, 50 mg/ml) oraz benzoesan sodu (2,5 mg w 5 ml, 0,5 mg/ml), które mogą wywoływać działania niepożądane u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy, zaburzeniami metabolicznymi lub noworodków z ryzykiem żółtaczki. Zawartość sodu jest minimalna (<1 mmol, 23 mg w 5 ml), co pozwala na klasyfikację leku jako "wolny od sodu".
benzoesan sodu, ciężka niewydolność wątroby, dehydrogenaza alkoholowa, diagnostyczny test skórny, dziedziczna nietolerancja fruktozy, lek przeciwhistaminowy, loratadyna, maltitol, metabolizm wątrobowy, nietolerancja fruktozy, niewydolność wątroby, sorbitol, test skórny, zaburzenia metaboliczne, żółtaczka, żółtaczka noworodkowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Hasco 25,00 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna leku Hydroxyzinum Hasco (25 mg tabletki powlekane), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 30 ng/ml po dawce 25 mg i 70 ng/ml po dawce 50 mg, w czasie około 2 godzin. Biodostępność doustna wynosi około 80% w porównaniu do podania domięśniowego. Hydroksyzyna wykazuje dużą objętość dystrybucji (7-16 l/kg), z wyższym stężeniem w tkance skórnej niż w osoczu, co ma znaczenie kliniczne w dermatologii. Lek przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, z wyższym stężeniem u płodu. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4/5, z powstaniem aktywnego metabolitu cetyryzyny (około 45% dawki), który blokuje obwodowe receptory H1 i jest wydalany głównie przez nerki. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 h), a klirens około 13 ml/min/kg. Wydalanie hydroksyzyny w postaci niezmienionej jest minimalne (0,8%), natomiast cetyryzyna stanowi 25% dawki wydalanej z moczem po podaniu doustnym.
AUC, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, cetyryzyna, CYP3A4, cytochrom P450, dealkilacja, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja leku, działanie ośrodkowe leku, farmakodynamika, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens kreatyniny, klirens leku, marskość wątroby, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, receptory histaminowe, stężenie w osoczu, wchłanianie z przewodu pokarmowego
Leksykon leków
Interakcje leku – Singulair 10 10 mg

Montelukast, składnik Singulair 10, wykazuje korzystny profil interakcji farmakokinetycznych, umożliwiający jednoczesne stosowanie z wieloma lekami stosowanymi w terapii astmy. Metabolizm montelukastu odbywa się głównie przez izoenzymy CYP 2C8, 2C9 oraz 3A4, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym podawaniu induktorów tych enzymów, takich jak fenobarbital (zmniejszenie AUC montelukastu o około 40%), fenytoina i ryfampicyna, zwłaszcza u dzieci. Montelukast jest silnym inhibitorem CYP 2C8 in vitro, jednak badania kliniczne z rozyglitazonem nie wykazały istotnego hamowania tego enzymu in vivo, co eliminuje konieczność modyfikacji dawek leków będących substratami CYP 2C8 (paklitaksel, rozyglitazon, repaglinid). Istotna jest interakcja z gemfibrozylem, który zwiększa ekspozycję na montelukast 4,4-krotnie, jednak nie wymaga to zmiany dawkowania, choć może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, fenobarbital, fenytoina, gemfibrozyl, induktor enzymu CYP, inhibitor CYP 2C8, itrakonazol, izoenzym CYP, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnowotworowy, montelukast, paklitaksel, prednizon, profil metaboliczny, repaglinid, rozyglitazon, ryfampicyna, Singulair, teofilina, terfenadyna, tiazolidynedion, trimetoprim, warfaryna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hascovir

Produkt leczniczy Hascovir (zawiesina doustna 400 mg/5 ml) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza przy dużych dawkach (np. 4 g/dobę w leczeniu półpaśca), ze względu na ryzyko nefrotoksyczności. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta oraz monitorowanie funkcji nerek, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz osób w podeszłym wieku zaleca się modyfikację dawkowania, aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych, w tym neurotoksycznych, które mogą być przemijające i ustępować po odstawieniu leku. Długotrwałe stosowanie u pacjentów z obniżoną odpornością może prowadzić do selekcji szczepów wirusa opornych na acyklowir.
acyklowir, biodostępność, dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane, glikol propylenowy, interakcja lekowa, lek nefrotoksyczny, nefrotoksyczność, nietolerancja fruktozy, objawy neurologiczne, oporność wirusa, parahydroksybenzoesan, parametry nerkowe, półpasiec, reakcja alergiczna, sorbitol, substancja pomocnicza, szczep wirusa, uszkodzenie nerek, zaburzenie czynności nerek, zawiesina doustna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum PPH 25 mg

Hydroksyzyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu około 2 godzin, wynoszące 30 ng/ml dla dawki 25 mg oraz 70 ng/ml dla dawki 50 mg. Biodostępność doustna wynosi około 80% w porównaniu do podania domięśniowego, gdzie Cmax dla dawki 50 mg wynosi około 65 ng/ml. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (7-16 l/kg), przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, a także kumuluje się w skórze. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4/5 do aktywnego metabolitu cetyryzyny, który stanowi około 45% dawki i jest wydalany z moczem (25% dawki doustnej). Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 h), a klirens około 13 ml/min/kg. Eliminacja leku odbywa się głównie przez metabolizm, z niezmienionym lekiem wydalanym w moczu w ilości 0,8% dawki.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność hydroksyzyny, cetyryzyna, ciężka niewydolność nerek, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, główny metabolit, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, klirens kreatyniny, N-dealkilowany metabolit, O-dealkilowany metabolit, okres półtrwania, okres półtrwania w fazie eliminacji, pierwotna żółciowa marskość wątroby, pozorna objętość dystrybucji, pozorny całkowity klirens, pozorny klirens osoczowy, receptor H1, stężenie maksymalne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Polfarmex 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna Hydroxyzinum Polfarmex, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla dawki 50 mg w ciągu około 2 godzin. Biodostępność doustna wynosi około 80% w porównaniu z podaniem domięśniowym, gdzie Cmax dla dawki 50 mg wynosi około 65 ng/ml. Lek wykazuje szeroką dystrybucję z pozorną objętością dystrybucji 7-16 l/kg masy ciała, przenika przez barierę krew-mózg oraz łożyskową, osiągając wyższe stężenia w tkankach, w tym skórze i organizmie płodu. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4/5 do cetyryzyny, która stanowi około 45% dawki i wykazuje działanie blokujące obwodowe receptory H1. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens całkowity to 13 ml/min/kg. Wydalanie niezmienionego leku z moczem jest minimalne (0,8%), natomiast cetyryzyna jest wydalana w 25% dawki po podaniu doustnym i 16% po domięśniowym.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność leku, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, farmakokinetyka hydroksyzyny, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, izoenzym CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens leku, marskość wątroby żółciowa, metabolit główny, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przewód pokarmowy, receptor H1, stężenie leku w osoczu, zakres ekspozycji AUC
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Hasco 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście działania na ośrodkowy układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy oraz metabolizm leków. Współstosowanie hydroksyzyny z lekami depresyjnymi na OUN oraz przeciwcholinergicznymi wymaga indywidualnej redukcji dawki ze względu na nasilenie efektów sedatywnych i przeciwcholinergicznych. Szczególnie niezalecane jest łączenie hydroksyzyny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) z powodu ryzyka nasilenia działań niepożądanych. Hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, co może obniżać ich skuteczność. Ponadto, hydroksyzyna zmniejsza przeciwdrgawkowe działanie fenytoiny, co wymaga monitorowania u pacjentów z padaczką. Interakcje z lekami adrenergicznymi oraz tymi wydłużającymi odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre antybiotyki, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne) zwiększają ryzyko arytmii, w tym torsade de pointes, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania.
antagonista receptora, betahistyna, bradykardia, cetyryzyna, ciśnienie krwi, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwcholinergiczne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor monoaminooksydazy, izoenzym CYP2D6, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, mikrosom wątrobowy, osocze krwi, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużony odstęp QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Ulipristal Aristo 30 mg

Octan uliprystalu, substancja czynna Ulipristal Aristo, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Silni induktorzy CYP3A4, tacy jak ryfampicyna, mogą obniżyć stężenie leku w osoczu o ponad 90%, skracając okres półtrwania 2,2-krotnie, co znacząco zmniejsza skuteczność antykoncepcji awaryjnej. W takich przypadkach zaleca się unikanie stosowania uliprystalu i rozważenie niehormonalnej antykoncepcji, np. wkładki miedzianej (Cu-IUD). Z kolei inhibitory CYP3A4, jak ketokonazol czy klarytromycyna, zwiększają Cmax dwukrotnie i AUC 5,9-krotnie, choć kliniczne konsekwencje tego wzrostu są ograniczone. Rytonawir, mimo początkowego hamowania CYP3A4, przy długotrwałym stosowaniu indukuje ten enzym, co może obniżyć stężenie uliprystalu i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. esomeprazol 20 mg) obniżają Cmax o 65%, wydłużają Tmax oraz nieznacznie zwiększają AUC (o 13%), jednak znaczenie kliniczne tej interakcji przy pojedynczej dawce pozostaje nieustalone.
antagonista receptora H2, antykoncepcja awaryjna, barbiturany, Cu-IUD, cytochrom P450, dabigatran, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dziurawiec, efawirenz, enzym CYP, enzym CYP3A4, esomeprazol, feksofenadyna, fenytoina, fosfenytoina, gryzeofulwina, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie miesiączkowe, lek zobojętniający, lewonorgestrel, nefazodon, newirapina, octan uliprystalu, okskarbazepina, P-glikoproteina, progestagen, receptor progesteronowy, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, silny induktor CYP3A4, substancja czynna, telitromycyna, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Milukante 10 mg

Montelukast, substancja czynna preparatu Milukante, charakteryzuje się korzystnym profilem interakcji farmakokinetycznych, co umożliwia jego bezpieczne stosowanie w terapii astmy wraz z wieloma lekami, takimi jak teofilina, prednizon, prednizolon, doustne środki antykoncepcyjne (etynyloestradiol z noretyndronem 35:1), terfenadyna, digoksyna oraz warfaryna, bez istotnego wpływu na ich metabolizm. Istotne jest jednak zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu montelukastu z induktorami enzymów wątrobowych CYP3A4, 2C8 i 2C9, takimi jak fenobarbital, fenytoina i ryfampicyna, które mogą obniżyć AUC montelukastu o około 40%, szczególnie u pacjentów pediatrycznych. Montelukast jest substratem tych izoenzymów, a także silnym inhibitorem CYP2C8 in vitro, jednak badania kliniczne nie potwierdziły istotnego wpływu na metabolizm leków metabolizowanych przez CYP2C8, np. rozyglitazonu. W przypadku jednoczesnego podawania z gemfibrozylem, silnym inhibitorem CYP2C8 i 2C9, obserwuje się 4,4-krotne zwiększenie ekspozycji na montelukast, co nie wymaga zmiany dawkowania, ale może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
alkohol etylowy, CYP 2C8, CYP 2C9, CYP 3A4, CYP2E1, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, etynyloestradiol z noretyndronem, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, gemfibrozyl, induktor enzymatyczny, inhibitor enzymatyczny, interakcja lekowa, itrakonazol, Milukante, montelukast, paklitaksel, prednizolon, prednizon, repaglinid, rozyglitazon, ryfampicyna, teofilina, terfenadyna, trimetoprim, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Fluxazol 200 mg

Flukonazol, aktywny składnik preparatu Fluxazol, jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP2C9 oraz umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i CYP2C19, co prowadzi do istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych. Jego hamujący wpływ na metabolizm leków utrzymuje się przez 4-5 dni po odstawieniu z powodu długiego okresu półtrwania. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd, terfenadyna (w dawkach ≥400 mg/dobę flukonazolu), astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna oraz halofantryna, które mogą prowadzić do torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. Flukonazol zwiększa także stężenia olaparybu (maksymalna dawka 200 mg 2x/dobę przy jednoczesnym stosowaniu), amiodaronu (zwłaszcza przy dawkach flukonazolu 800 mg), leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny, wydłużając czas protrombinowy nawet dwukrotnie), benzodiazepin krótkodziałających (midazolam, triazolam), inhibitorów reduktazy HMG-CoA (atorwastatyna, symwastatyna, fluwastatyna) oraz leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus), co wymaga monitorowania stężeń i często modyfikacji dawkowania. Ponadto flukonazol zwiększa AUC fenytoiny o 75% i Cmin o 128%, co wymaga ścisłej kontroli terapeutycznej, a także wpływa na farmakokinetykę leków takich jak celekoksyb (Cmax i AUC wzrost odpowiednio o 68% i 134%), zydowudyna (Cmax +84%, AUC +74%, t1/2 +128%) oraz iwakaftor (3-krotny wzrost ekspozycji). Ryfampicyna indukuje metabolizm flukonazolu, zmniejszając jego AUC o 25% i skracając t1/2 o 20%, co może wymagać zwiększenia dawki flukonazolu.
benzodiazepiny, benzodiazepiny krótkodziałające, cytochrom P450, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, doustny środek antykoncepcyjny, działanie depresyjne alkoholu, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, flukonazol, hepatotoksyczność, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, rabdomioliza, torsade de pointes, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum VP 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) około 30 ng/ml po dawce 25 mg i 70 ng/ml po dawce 50 mg w czasie około 2 godzin. Biodostępność doustna wynosi 80% w porównaniu do podania domięśniowego. Lek wykazuje szeroką dystrybucję, z pozorną objętością dystrybucji u dorosłych 7-16 l/kg masy ciała, a jego zdolność do penetracji tkanek, w tym skóry i bariery krew-mózg, tłumaczy skuteczność w leczeniu świądu i działanie ośrodkowe. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana do cetyryzyny (około 45% dawki), która wykazuje aktywność farmakologiczną, oraz innych metabolitów o długim okresie półtrwania (~59 godzin). Metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4/5, co ma znaczenie przy interakcjach lekowych. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 godzin), a klirens około 13 ml/min/kg. Wydalanie niezmienionego leku z moczem jest minimalne (0,8%), natomiast cetyryzyna jest wydalana w 25% po podaniu doustnym.
bariera biologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, cetyryzyna, cytochrom P450, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja leku, hemodializa, hydroksyzyna chlorowodorek, izoenzym CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens leku, metabolizm leku, N-dealkilacja, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, O-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pierwotna żółciowa marskość wątroby, podanie domięśniowe, podanie doustne, profil farmakokinetyczny, przenikanie do skóry, receptor H1, stężenie maksymalne w osoczu, wchłanianie leku, zakres ekspozycji AUC
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silodosin Accord 8 mg

Sylodosyna wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach od 0,1 mg do 48 mg/dobę, z bezwzględną dostępnością biologiczną około 32% i dobrym wchłanianiem doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 8 mg wynosi średnio 87 ± 51 ng/ml, osiągane po 2,5 godzinach (tmax), a pole pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC) wynosi 433 ± 286 ng•h/ml. Sylodosyna silnie wiąże się z białkami osocza (96,6%) i ma objętość dystrybucji 0,81 l/kg. Metabolizowana jest głównie przez UGT2B7, dehydrogenazy alkoholową i aldehydową oraz CYP3A4, a jej główny metabolit, glukuronid sylodosyny (KMD-3213G), osiąga w osoczu stężenia około trzykrotnie wyższe niż substancja macierzysta i charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania (~24 h). Lek osiąga stan stacjonarny po 3 dniach, a metabolit po 5 dniach terapii. Obecność pokarmu zmniejsza Cmax o około 30% i wydłuża tmax o około 1 godzinę, nie wpływając istotnie na AUC.
AUC, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, dostępność biologiczna, encefalopatia wątrobowa, glukuronid sylodosyny, glukuronidacja, klirens całkowity, koniugat glukuronidowy, łagodne zaburzenia czynności nerek, łagodny rozrost gruczołu krokowego, liniowość farmakokinetyki, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, skala Child-Pugh, UGT2B7, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Interakcje

Formaldehyd, obecny w śladowych ilościach w wielu produktach leczniczych, w tym szczepionkach (np. Act-HIB, Boostrix Polio, Fluarix Tetra, Infanrix-IPV), pełni funkcję środka inaktywującego wirusy lub detoksykującego toksyny bakteryjne. Badania kliniczne potwierdzają brak istotnych klinicznie interakcji immunologicznych przy jednoczesnym podawaniu tych szczepionek z innymi preparatami immunologicznymi, pod warunkiem podania w różne miejsca ciała. U pacjentów leczonych immunosupresyjnie (w tym kortykosteroidami w dawce ≥ 20 mg prednizolonu) obserwuje się osłabioną odpowiedź immunologiczną oraz zmniejszoną reaktywność w testach skórnych z formaldehydem (np. TRUE Test 36), co wymaga przerwania terapii na minimum 2 tygodnie przed testem. Ponadto, szczepionki zawierające formaldehyd mogą powodować fałszywie dodatnie wyniki testów serologicznych ELISA na HIV1, HCV i HTLV1, które należy weryfikować metodą Western Blot. Po szczepieniu Act-HIB możliwe jest przejściowe wykrycie polisacharydu Hib w moczu przez 1-2 tygodnie, co wymaga potwierdzenia zakażenia innymi metodami diagnostycznymi.
biotransformacja, błonica, choroba wątroby, dehydrogenaza aldehydowa, dehydrogenaza alkoholowa, detoksykacja toksyn bakteryjnych, disulfiram, działanie niepożądane, fałszywie dodatni wynik, fałszywie ujemny wynik, inhibitor oksydazy monoaminowej, kortykosteroid, krztusiec, lek immunosupresyjny, odpowiedź immunologiczna, odra, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy Hib, preparat immunologiczny, różyczka, środek inaktywujący wirusy, świnka, szczepionka mRNA przeciw COVID-19, szczepionka polisacharydowa przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, technika Western Blot, test skórny, tężec, wirus HTLV1, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wytwarzanie przeciwciał, zaburzenie funkcji wątroby, zakażenie Haemophilus influenzae
Leksykon leków
Interakcje leku – Flixonase 50 mcg/dawkę inh.

Flutykazon propionian w aerozolu do nosa (50 µg/dawkę) charakteryzuje się niskim stężeniem w osoczu po podaniu donosowym, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia i wysokiego klirensu osoczowego zależnego od izoenzymu CYP3A4. W związku z tym, klinicznie istotne interakcje farmakokinetyczne są rzadkie, jednak silni inhibitory CYP3A4, tacy jak rytonawir, ketokonazol, itrakonazol oraz produkty zawierające kobicystat, mogą znacząco zwiększać ekspozycję na flutykazon, prowadząc do obniżenia stężenia kortyzolu w surowicy i ryzyka ogólnoustrojowych działań niepożądanych, w tym zespołu Cushinga i zahamowania czynności kory nadnerczy. Rytonawir wykazuje najwyższy poziom istotności interakcji, a ketokonazol zwiększa ekspozycję na flutykazon o 150%. Erytromycyna powoduje jedynie pomijalne zwiększenie ekspozycji bez istotnego wpływu na kortyzol.
dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane glikokortykosteroidów, ekspozycja na flutykazonu propionian, flutykazonu propionian, inhibitor izoenzymu CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja farmakologiczna, izoenzym 3A4 cytochromu P450, klirens osoczowy, metabolizm pierwszego przejścia, ogólnoustrojowe działanie kortykosteroidów, podrażnienie błony śluzowej nosa, silny inhibitor CYP3A4, stężenie kortyzolu w surowicy, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cyclophosphamide Accord 500 mg

Cyklofosfamid jest prolekiem wymagającym aktywacji metabolicznej w wątrobie, głównie przez izoenzymy cytochromu P450 (CYP2B6, CYP2A6, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4), które przekształcają go do aktywnych metabolitów: 4-hydroksycyklofosfamidu i aldofosfamidu. Po podaniu dożylnym charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem i wysoką dostępnością biologiczną. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (<20% dla leku macierzystego, do 70% dla metabolitów). Cyklofosfamid przenika przez barierę krew-mózg, łożyskową oraz do mleka kobiecego, co ma istotne implikacje kliniczne. Maksymalne stężenia aktywnych metabolitów osiągane są w ciągu 2-4 godzin, a okres półtrwania leku wynosi 4-8 godzin. Wysokie dawki stosowane np. przed przeszczepem szpiku wykazują liniową kinetykę pierwszego rzędu, z jednoczesnym wzrostem stężenia nieaktywnych metabolitów wskazującym na wysycenie enzymów aktywujących.
aldofosfamid, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, białka osocza, bioaktywacja cyklofosfamidu, cyklofosfamid, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, detoksykacja, dostępność biologiczna, metabolizm mikrosomalny, mleko kobiece, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie pozajelitowe, transferaza glutationu
Leksykon substancji czynnych
Dydrogesteron – Interakcje

Dydrogesteron, syntetyczny progestagen stosowany m.in. w preparatach Duphaston (10 mg) oraz Femoston (w różnych formach), jest metabolizowany głównie do aktywnego 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD) przez aldo-keto reduktazę 1C oraz częściowo przez CYP3A4. Indukcja enzymów cytochromu P450 (szczególnie izoenzymów 2B6, 3A4, 3A5, 3A7) przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, nelfinawir) oraz produkty ziołowe (dziurawiec, szałwia, miłorząb) prowadzi do przyspieszonego metabolizmu dydrogesteronu i zmniejszenia jego skuteczności klinicznej. W preparatach złożonych zawierających estradiol (Femoston, Femoston conti, Femoston mini) może to skutkować osłabieniem działania terapeutycznego oraz zmianami w profilu krwawień z dróg rodnych. Dydrogesteron i DHD nie wykazują istotnego wpływu na metabolizm innych leków przez CYP450, jednak estrogeny w preparatach złożonych mogą hamować kompetycyjnie enzymy CYP450, co zwiększa ryzyko toksyczności leków o wąskim indeksie terapeutycznym (takrolimus, cyklosporyna A, fentanyl, teofilina). Ponadto, estrogeny indukują glukuronidację lamotryginy, co obniża jej stężenie i może pogorszyć kontrolę napadów padaczkowych.
aktywność AlAT, aldo-keto reduktaza, cyklosporyna A, cytochrom P450, cytochrom P450 2E1, dehydrogenaza alkoholowa, dydrogesteron, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, estradiol, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, glukuronidacja, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymu cytochromu, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, nelfinawir, newirapina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, progestagen syntetyczny, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, szlak metaboliczny, takrolimus, teofilina, wąski indeks terapeutyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clemastinum WZF

Clemastinum WZF (syrop 1 mg/10 ml) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem, chorobami układu pokarmowego (zwężenie odźwiernika, wrzód trawienny), rozrostem gruczołu krokowego, astmą oskrzelową, nadczynnością tarczycy oraz chorobami sercowo-naczyniowymi i nadciśnieniem tętniczym. U osób starszych obserwuje się zwiększone ryzyko działań niepożądanych takich jak sedacja, senność, hipotonia i zawroty głowy, co może wymagać redukcji dawki. Klemastyna może nasilać objawy porfirii i jest przeciwwskazana u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy. Przed testami alergicznymi lek należy odstawić, aby uniknąć fałszywych wyników. Zaleca się unikanie alkoholu i leków depresyjnych na OUN podczas terapii.
astma oskrzelowa, choroby sercowo-naczyniowe, ciśnienie śródgałkowe, dehydrogenaza alkoholowa, glikol propylenowy, jaskra z wąskim kątem, klemastyna, leki hamujące OUN, martwica kanalików nerkowych, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedrożność pęcherza moczowego, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, porfiria, reakcja alergiczna, rozrost gruczołu krokowego, test alergiczny, wrzód trawienny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zatrzymanie moczu, zwężenie odźwiernika
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum PPH 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxizine Genoptim, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid), klasy III (amiodaron, sotalol), niektóre leki przeciwpsychotyczne (haloperydol), antydepresanty (cytalopram, escytalopram), antybiotyki (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), leki przeciwmalaryczne (meflochina), przeciwgrzybicze (pentamidyna), przeciwnowotworowe (toremifen, wandetanib) oraz metadon. Takie połączenia są przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko arytmii typu torsade de pointes. Ponadto, konieczna jest ostrożność i monitorowanie EKG przy stosowaniu hydroksyzyny z lekami wywołującymi bradykardię (beta-blokery, digoksyna, diltiazem, werapamil) oraz lekami powodującymi hipokaliemię (diuretyki, laksativa, glikokortykosteroidy), które mogą nasilać ryzyko zaburzeń rytmu serca.
arytmia typu torsade de pointes, bradykardia, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwcholinergiczne, EKG, enzym CYP2D6, hipokaliemia, hydroksyzyna chlorowodorek, inhibitor enzymatyczny, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpsychotyczny, poziom elektrolitów, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vaciclor 1000 mg 1000 mg

Walacyklowir, prolek acyklowiru, po podaniu doustnym ulega szybkiemu i niemal całkowitemu przekształceniu do aktywnego acyklowiru oraz waliny, głównie dzięki enzymowi hydrolazie walacyklowiru. Biodostępność acyklowiru po podaniu walacyklowiru w dawce 1000 mg wynosi około 54% i jest niezależna od przyjmowania pokarmu. Farmakokinetyka wykazuje brak proporcjonalności do dawki, z mniejszą biodostępnością przy dawkach powyżej 500 mg. Maksymalne stężenia (Cmax) acyklowiru po dawkach 250, 500, 1000 i 2000 mg wynoszą odpowiednio 2,20 ± 0,38, 3,37 ± 0,95, 5,20 ± 1,92 oraz 8,30 ± 1,43 µg/ml, a czas do osiągnięcia Cmax (Tmax) mieści się w zakresie 0,75-3 godzin. Okres półtrwania eliminacyjnego acyklowiru u osób z prawidłową czynnością nerek wynosi około 3 godzin, natomiast u pacjentów z niewydolnością nerek wydłuża się do około 14 godzin, co wymaga dostosowania dawkowania. Walacyklowir i acyklowir wykazują słabe wiązanie z białkami osocza (~15%) oraz ograniczone przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF), gdzie stosunek AUC wynosi około 25% dla acyklowiru i metabolitu 8-OH-ACV oraz 2,5% dla metabolitu CMMG.
AUC, Cmax, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, farmakokinetyka w ciąży, hydrolaza walacyklowiru, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, parametry farmakokinetyczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, prolek acyklowiru, schyłkowa choroba nerek, Tmax, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon substancji czynnych
Rywaroksaban – Interakcje

Rywaroksaban, metabolizowany głównie przez CYP3A4 i będący substratem P-gp, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami. Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp, takie jak azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol) oraz inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir), powodują 2,5-2,6-krotne zwiększenie AUC i 1,6-1,7-krotne zwiększenie Cmax rywaroksabanu, co znacząco podnosi ryzyko krwawień i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory (klarytromycyna, erytromycyna, flukonazol) zwiększają AUC o 1,3-1,5 raza i Cmax o 1,3-1,4 raza, co wymaga ostrożności zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Silne induktory CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca) obniżają stężenie rywaroksabanu o około 50%, co może prowadzić do zmniejszenia jego działania przeciwzakrzepowego i wymaga unikania lub ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem zakrzepicy.
atorwastatyna, CYP2E1, CYP2J2, cytochrom P450 3A4, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, czynnik Xa, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dronedaron, działanie antyagregacyjne, działanie farmakodynamiczne, dziurawiec zwyczajny, endogenny potencjał trombiny, enoksaparyna, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glikoproteina p, induktor CYP3A4, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu serotoniny i noradrenaliny, INR, karbamazepina, klarytromycyna, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakrzepowy, mechanizm metaboliczny, midazolam, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, ryfampicyna, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu serotoniny, SNRI, SSRI, warfaryna, właściwość przeciwzakrzepowa, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Bluefish 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie istotne jest bezwzględne unikanie łączenia hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, amiodaron, haloperydol, citalopram, erytromycyna) ze względu na ryzyko torsade de pointes. Ponadto, hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, co może osłabiać ich efektywność, a także nie jest zalecane łączenie jej z inhibitorami MAO z powodu ryzyka nasilenia działań niepożądanych. W przypadku testów alergicznych lub prowokacji oskrzeli z metacholiną, terapię hydroksyzyną należy przerwać na co najmniej 5 dni przed badaniem. Współstosowanie z lekami wywołującymi bradykardię, hipokaliemię, lekami hamującymi OUN oraz substancjami o działaniu przeciwcholinergicznym wymaga ostrożności i indywidualnego dostosowania dawki.
beta-adrenolityk, bradykardia, dehydrogenaza alkoholowa, depresja OUN, działanie przeciwcholinergiczne, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP3A4/5, inhibitor monoaminooksydazy, izoenzym CYP2D6, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, metacholina, sedacja, SSRI, test prowokacji oskrzeli, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie psychomotoryczne, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Espefa 10 mg

Hydroksyzyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z efektem uspokajającym pojawiającym się w ciągu 15-30 minut i utrzymującym się przez 4-6 godzin. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest około 2 godziny po podaniu, wynosząc około 30 ng/ml dla dawki 25 mg i 70 ng/ml dla dawki 50 mg. Biodostępność doustna wynosi około 80%. Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana, głównie do cetyryzyny (około 45% dawki), która wykazuje działanie przeciwhistaminowe. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio 14 godzin (zakres 7-20 h), a klirens około 13 ml/min/kg masy ciała. Niewielka ilość leku (0,8%) jest wydalana w postaci niezmienionej, natomiast cetyryzyna jest wydalana głównie z moczem (25% dawki doustnej). Metabolizm odbywa się z udziałem enzymów CYP3A4/5.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, cetyryzyna, CYP3A4/5, dehydrogenaza alkoholowa, efekt przeciwhistaminowy, ekspozycja na lek, farmakokinetyka, hemodializa, hydroksyzyna, klirens, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens osoczowy, metabolit, metabolit N-dealkilowany, metabolit O-dealkilowany, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pierwotna marskość żółciowa, receptor H1, stężenie maksymalne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxyzinum Zentiva 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna Hydroxyzinum Zentiva, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 2 godzinach. Dla dawek 25 mg i 50 mg Cmax wynosi odpowiednio około 30 ng/ml i 70 ng/ml, z kumulacją stężenia o około 30% przy dawkowaniu raz na dobę. Biodostępność doustna wynosi około 80%, a po podaniu domięśniowym dawki 50 mg Cmax osiąga około 65 ng/ml. Hydroksyzyna wykazuje szeroką dystrybucję, z pozorną objętością dystrybucji 7-16 l/kg, co wskazuje na znaczną penetrację tkankową, w tym do skóry oraz przez barierę krew-mózg i łożyskową, co tłumaczy jej działanie ośrodkowe i wpływ na płód. Metabolizm obejmuje przekształcenie około 45% dawki do cetyryzyny, aktywnego metabolitu o działaniu przeciwhistaminowym na receptory H₁ obwodowe.
bariera biologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność doustna, biotransformacja, cetyryzyna, dehydrogenaza alkoholowa, dystrybucja w organizmie, działanie genotoksyczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie rakotwórcze, działanie spazmolityczne, działanie teratogenne, hydroksyzyna, kanał hERG, maksymalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, odstęp QTc, prąd jonowy, przenikanie do skóry, receptor histaminowy H1, rozszerzenie oskrzeli, sedacja, szybkie wchłanianie, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib SUN 80 mg

Dazatynib, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jego stężenie w osoczu i skuteczność terapeutyczną. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir, telitromycyna oraz sok grejpfrutowy, zwiększają ekspozycję na dazatynib, co może podnosić ryzyko działań niepożądanych. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (600 mg/dobę), fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i ziele dziurawca, obniżają stężenie dazatynibu nawet o 82% (AUC), co może prowadzić do utraty skuteczności leczenia. Deksametazon, jako słaby induktor, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest uznawane za klinicznie nieistotne. Ponadto, leki wpływające na pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol 40 mg) i antagoniści receptora H2 (famotydyna), mogą obniżać AUC dazatynibu odpowiednio o 43% i 61%, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania lub odpowiedniego rozdzielenia czasowego podawania leków zobojętniających sok żołądkowy (np. wodorotlenek glinu/magnezu) o co najmniej 2 godziny przed lub po dazatynibie, aby zapobiec zmniejszeniu biodostępności leku.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, AUC, Cmax, CYP3A4, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, lek antyarytmiczny, lek prokinetyczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek zobojętniający, małopłytkowość, metabolizm wątrobowy, neuroleptyk, pH przewodu pokarmowego, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, zaburzenie krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Livopill 1500 μg

Lewonorgestrel, aktywny składnik Livopill, podlega metabolizmowi przez enzym CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi ten enzym. Leki takie jak karbamazepina, fenytoina, barbiturany, ryfampicyna, ryfabutyna, efawirenz, rytonawir oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny mogą obniżać stężenie lewonorgestrelu w osoczu nawet o około 50% (AUC), co znacząco zmniejsza skuteczność antykoncepcji awaryjnej. W przypadku stosowania tych induktorów enzymatycznych w ciągu ostatnich 4 tygodni, zaleca się preferowanie niehormonalnych metod antykoncepcji, takich jak wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią. Alternatywnie, można rozważyć podwójną dawkę lewonorgestrelu (3000 μg, czyli 2 tabletki Livopill 1500 μg) w ciągu 72 godzin od stosunku, choć skuteczność i bezpieczeństwo takiego postępowania nie zostały w pełni potwierdzone.
antykoncepcja awaryjna, barbiturany, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, cyklosporyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP3A4, fenytoina, gruźlica, gryzeofulwina, grzybica skóry, HIV, indukcja enzymów wątrobowych, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja metaboliczna, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, lewonorgestrel, metabolizm wątrobowy, nudności i wymioty, padaczka, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, stan depresyjny, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, zakażenie prątkami, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vaciclor 500 mg 500 mg

Walacyklowir, prolek acyklowiru, charakteryzuje się znacząco wyższą biodostępnością acyklowiru (54% po dawce 1000 mg) w porównaniu do doustnego podania samego acyklowiru (3,3-5,5-krotnie wyższa). Po podaniu doustnym walacyklowir jest szybko i niemal całkowicie przekształcany do acyklowiru i waliny przez hydrolazę walacyklowiru. Parametry farmakokinetyczne acyklowiru wykazują nieproporcjonalność względem dawki, z mniejszą szybkością i stopniem wchłaniania przy dawkach powyżej 500 mg, co skutkuje mniej niż proporcjonalnym wzrostem Cmax i obniżoną biodostępnością. Maksymalne stężenia acyklowiru (Cmax) po dawkach 250, 500, 1000 i 2000 mg wynoszą odpowiednio 2,20 ± 0,38, 3,37 ± 0,95, 5,20 ± 1,92 oraz 8,30 ± 1,43 µg/ml, a AUC wynosi od 5,50 ± 0,82 do 29,5 ± 6,36 µg·h/ml. Walacyklowir i acyklowir wykazują słabe wiązanie z białkami osocza (15%), a przenikanie acyklowiru do płynu mózgowo-rdzeniowego wynosi około 25% AUC osocza. Metabolizm walacyklowiru nie obejmuje enzymów cytochromu P450, a wydalanie następuje głównie przez nerki, głównie w postaci acyklowiru (>80% dawki) i metabolitu CMMG (ok. 14%).
8-hydroksy-acyklowir, acyklowir, biodostępność, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, hydrolaza walacyklowiru, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, schyłkowa choroba nerek, stężenie maksymalne, walacyklowir, wirus opryszczki zwykłej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Bilobalid – Interakcje

Bilobalid, aktywny składnik wyciągu z liści Ginkgo biloba, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma grupami leków, w tym przeciwzakrzepowymi (fenprokumon, warfaryna), przeciwpłytkowymi (klopidogrel, ASA, NLPZ), doustnymi antykoagulantami (dabigatran) oraz lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 (np. nifedypina, efawirenz). Bilobalid może modyfikować aktywność enzymów wątrobowych, zwłaszcza CYP3A4, oraz hamować P-glikoproteinę, co prowadzi do zmienionej biodostępności i stężenia leków w osoczu. Przykładowo, stwierdzono nawet dwukrotny wzrost Cmax nifedypiny, co wiąże się z nasileniem działań niepożądanych (zawroty głowy, uderzenia gorąca). W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak cyklosporyna czy takrolimus, konieczne jest ścisłe monitorowanie stężeń i dostosowanie dawki. Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi niosą wysokie ryzyko krwawień, dlatego zaleca się regularne monitorowanie parametrów krzepnięcia (INR) i czasu krwawienia.
benzodiazepina, beta-bloker, biodostępność leku, bloker kanału wapniowego, ciśnienie tętnicze, dehydrogenaza alkoholowa, doustny antykoagulant, działanie sedatywne, działanie serotoninergiczne, efawirenz, enzym cytochromu P450, enzym metabolizujący lek, enzym wątrobowy, eteksylat dabigatranu, farmakokinetyka i farmakodynamika, fenprokumon i warfaryna, fenytoina, funkcja płytek krwi, funkcja poznawcza, hamowanie agregacji płytek krwi, hipotonia, inhibitor MAO, INR, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, kwas walproinowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, naczynie krwionośne, naczynie obwodowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nifedypina, ośrodkowy układ nerwowy, P-glikoproteina, parametr krzepnięcia, przepływ krwi, uderzenie gorąca, układ krzepnięcia, układ sercowo-naczyniowy, wąski indeks terapeutyczny, właściwość neuroprotekcyjna, zaburzenie koordynacji ruchowej, zawrót głowy, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Tafen Nasal 32 mcg 32 mcg/dawkę odmierzoną

Budezonid, stosowany donosowo w dawce 32 μg (Tafen Nasal), jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, co determinuje jego potencjalne interakcje farmakokinetyczne. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, cyklosporyna, etynyloestradiol i troleandomycyna, mogą znacząco zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na budezonid, co podnosi ryzyko działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z inhibitorami zawierającymi kobicystat ze względu na wysokie ryzyko ogólnoustrojowych efektów glikokortykosteroidów. W przypadku konieczności kojarzenia terapii zaleca się zachowanie odstępu między dawkami, rozważenie redukcji dawki budezonidu oraz ścisłą obserwację pacjenta. Interakcje z cymetydyną oraz doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi małe dawki hormonów mają ograniczone znaczenie kliniczne i zwykle nie wymagają modyfikacji dawkowania.
aerozol do nosa, antybiotyk makrolidowy, antykoncepcja hormonalna, biodostępność ogólnoustrojowa, budezonid, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, czynność nadnerczy, dehydrogenaza alkoholowa, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane, estrogen, etynyloestradiol, glikokortykosteroid, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, kobicystat, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwrzodowy, niewydolność przysadki, środek antykoncepcyjny, stężenie w osoczu, test stymulacji ACTH, troleandomycyna, zapalenie błony śluzowej nosa
Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu – Etiologia i przyczyny

Nietolerancja alkoholu jest metabolicznym zaburzeniem, głównie uwarunkowanym genetycznie, wynikającym z niedoboru lub braku aktywności enzymu dehydrogenazy aldehydowej 2 (ALDH2). Mutacja genu ALDH2, szczególnie allel ALDH2*2, prowadzi do akumulacji toksycznego aldehydu octowego po spożyciu etanolu, co manifestuje się objawami takimi jak zaczerwienienie twarzy, ból głowy, nudności i tachykardia. Częstość występowania tego zaburzenia wynosi około 8% populacji światowej, z najwyższą prevalencją (30-50%) w populacjach wschodnioazjatyckich (Chiny, Korea, Japonia). Metabolizm alkoholu jest zaburzony na poziomie enzymatycznym, gdzie ADH przekształca etanol do aldehydu octowego, a deficyt ALDH2 uniemożliwia dalszą detoksykację do kwasu octowego. Dodatkowo, czynniki epigenetyczne, interakcje z lekami (np. metronidazol, disulfiram) oraz choroby współistniejące (marskość wątroby, chłoniak Hodgkina) mogą nasilać objawy nietolerancji. Warto również uwzględnić reakcje na składniki napojów alkoholowych, takie jak histamina, siarczyny czy drożdże, które mogą imitować nietolerancję alkoholu.
aldehyd octowy, alkoholowa choroba wątroby, chłoniak Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba refluksowa przełyku, choroba wieńcowa, dehydrogenaza aldehydowa 2, dehydrogenaza alkoholowa, długi COVID, gen ALDH2, interakcja z alkoholem, jądro przykomorowe podwzgórza, kwas octowy, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, metabolizm alkoholu, nietolerancja alkoholu, niewydolność trzustki, rak jamy ustnej, rak przełyku, rak wątroby, rak żołądka, steatoza wątroby, stłuszczenie wątroby, udar mózgu, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zespół jelita drażliwego, zespół przewlekłego zmęczenia
Leksykon leków
Interakcje leku – Propecia 1 mg

Finasteryd, aktywny składnik Propecii, jest metabolizowany głównie przez cytochrom P450 3A4, jednak sam nie wpływa na aktywność tego enzymu. Potencjalne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami (np. ketokonazol, klarytromycyna) lub induktorami (np. ryfampicyna, fenytoina) CYP3A4 mogą zmieniać stężenia finasterydu w osoczu, jednak przy standardowej dawce 1 mg ryzyko klinicznie istotnych zmian jest niskie. Brak jest konieczności rutynowego monitorowania pacjentów stosujących jednocześnie finasteryd i silne inhibitory CYP3A4, natomiast w przypadku induktorów zalecana jest ocena skuteczności terapeutycznej. Finasteryd nie wykazuje bezpośrednich interakcji z alkoholem, choć długotrwałe spożycie alkoholu może pośrednio wpływać na metabolizm leku poprzez zaburzenia funkcji wątroby.
antyandrogen, cytochrom P450 2E1, cytochrom P450 3A4, dehydrogenaza alkoholowa, dziurawiec, estrogen, fenytoina, finasteryd, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor cytochromu P450 3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek hepatotoksyczny, Propecia, ryfampicyna, rytonawir, stężenie osoczowe, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Silodosin MSN 8 mg

Sylodosyna, aktywny składnik preparatu Silodosin MSN, jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, dehydrogenazę alkoholową oraz UGT2B7, a także jest substratem P-glikoproteiny. Interakcje farmakokinetyczne z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol 400 mg) prowadzą do istotnego wzrostu Cmax (3,7-krotnie) i AUC (3,1-krotnie) sylodosyny, co wyklucza jednoczesne stosowanie tych leków. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak diltiazem, zwiększają AUC sylodosyny o około 30% bez konieczności modyfikacji dawki. Sylodosyna nie wpływa istotnie na stężenia digoksyny, a induktory enzymów metabolizujących sylodosynę (ryfampicyna, barbiturany, karbamazepina, fenytoina) mogą obniżać jej stężenie, co wymaga monitorowania skuteczności terapii. Ze względu na udział dehydrogenazy alkoholowej w metabolizmie sylodosyny, jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać efekt hipotensyjny i potencjalnie zmieniać farmakokinetykę leku, dlatego zaleca się ostrożność, zwłaszcza u pacjentów z tendencją do hipotonii.
antagonista receptora alfa-adrenergicznego, antagonista wapnia, barbituran, beta-adrenolityk, cyklosporyna, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, działanie hipotensyjne, fenytoina, hipotonia, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor PDE-5, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, metabolit osoczowy, niedociśnienie ortostatyczne, P-glikoproteina, ryfampicyna, rytonawir, silny inhibitor CYP3A4, stężenie digoksyny w osoczu, syldenafil, sylodosyna, tadalafil
Leksykon leków
Interakcje leku – Ranimax Teva 150 mg

Ranitydyna, substancja czynna preparatu Ranimax Teva, wpływa na farmakokinetykę innych leków poprzez hamowanie cytochromu P450, konkurencję w wydzielaniu kanalikowym oraz zmianę pH żołądka. Standardowe dawki nie nasilają działania leków metabolizowanych przez cytochrom P450 (np. diazepam, lidokaina), jednak wysokie dawki (np. w zespole Zollingera-Ellisona) mogą zwiększać stężenia prokainamidu i N-acetyloprokainamidu. Ranitydyna zmienia biodostępność leków zależnych od pH żołądka, zwiększając absorpcję triazolamu, midazolamu i glipizydy, a zmniejszając ketokonazolu, atazanawiru, delawirdyny i gefitynibu. Zaleca się zachowanie co najmniej 2-godzinnej przerwy między podaniem ranitydyny a leków o wchłanianiu zależnym od pH. Interakcje z erlotynibem (300 mg ranitydyny) powodują spadek AUC o 33% i Cmax o 54%, co wymaga podawania erlotynibu 2 godziny przed lub 10 godzin po ranitydynie (150 mg 2x/d).
amoksycylina, antagonista wapnia, antybiotyk beta-laktamowy, ataksja, atazanawir, benzodiazepina, beta-adrenolityk, biodostępność leków, błona śluzowa żołądka, chemioterapeutyk przeciwbakteryjny, choroba wrzodowa, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, delawirdyna, diazepam, dysfagia, działanie hipoglikemizujące, działanie sedatywne, enzymy cytochromu P450, erlotynib, farmakokinetyka leków, fenytoina, gefitynib, glibenklamid, glipizyd, inhibitor kinazy tyrozynowej, ketokonazol, lek bronchodylatacyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek zobojętniający, lidokaina, mechanizm kompetycyjny, metoprolol, metronidazol, midazolam, N-acetyloprokainamid, nifedypina, pH żołądka, prokainamid, propranolol, ranitydyna, sukralfat, system kationowy, teofilina, triazolam, wydzielanie kanalikowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, zespół Zollingera-Ellisona
Leksykon leków
Interakcje leku – Astmodil 10 mg

Montelukast, substancja czynna preparatu Astmodil, wykazuje brak istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych z wieloma lekami stosowanymi w terapii astmy i innych schorzeń, takimi jak teofilina, kortykosteroidy (prednizon, prednizolon), doustne środki antykoncepcyjne (etynyloestradiol z noretyndronem w stosunku 35:1), terfenadyna, digoksyna oraz warfaryna. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano konieczności modyfikacji dawkowania tych leków podczas jednoczesnego stosowania z montelukastem. Jednakże, ze względu na metabolizm montelukastu głównie przez izoenzym CYP 3A4, należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym podawaniu leków indukujących ten enzym, takich jak fenobarbital, fenytoina i ryfampicyna, które mogą zmniejszać pole pod krzywą stężenia montelukastu (AUC) nawet o około 40%, co może osłabiać jego skuteczność terapeutyczną, zwłaszcza u dzieci.
astma, astma oskrzelowa, Astmodil, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, doustne środki antykoncepcyjne, etynyloestradiol, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, izoenzym CYP 2C8, izoenzym CYP 2C9, izoenzym CYP 2E1, izoenzym CYP 3A4, kortykosteroidy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, montelukast, niewydolność serca, paklitaksel, prednizolon, repaglinid, rozyglitazon, ryfampicyna, teofilina, terfenadyna, warfaryna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Accord

Podczas terapii produktem Darunavir Accord, zawierającym darunawir w skojarzeniu z rytonawirem, konieczna jest regularna ocena odpowiedzi wirologicznej, a w przypadku braku lub utraty odpowiedzi zaleca się badania oporności. Schemat z darunawirem i rytonawirem podawany raz na dobę nie jest zalecany u pacjentów z mutacjami DRV-RAM, wiremią HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/mL lub liczbą komórek CD4+ <100 x 10⁶/L. U dzieci poniżej 3 lat lub o masie ciała <15 kg stosowanie jest niewskazane ze względu na brak danych. W ciąży darunawir z rytonawirem stosuje się tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko, z uwzględnieniem interakcji z innymi lekami. U osób powyżej 65. roku życia zaleca się ostrożność ze względu na częstsze współistniejące choroby i obniżoną czynność wątroby. W trakcie terapii obserwowano ciężkie reakcje skórne (0,4%), w tym zespół DRESS i Stevensa-Johnsona (<0,1%), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergią na sulfonamidy, gdyż darunawir zawiera ugrupowanie sulfonamidowe.
alergia na sulfonamidy, AspAT AlAT, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, ciężka reakcja skórna, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, czynnik VIII, darunawir, dehydrogenaza alkoholowa, glikoproteina p, hemofilia, hiperlipidemia, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, komórki CD4, lek przeciwretrowirusowy, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mutacja DRV-RAM, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, odpowiedź wirologiczna, oporność na darunawir, ostra uogólniona osutka krostkowa, podwyższona aktywność transaminaz, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, reaktywacja wirusa opryszczki, rytonawir, terapia przeciwretrowirusowa, ugrupowanie sulfonamidowe, wiremia HIV-1, wylew śródskórny, wysypka polekowa, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Feverinex

Produkt leczniczy Feverinex (100 mg/mL, roztwór doustny) zawiera paracetamol i wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności przy przedawkowaniu. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 60 mg/kg masy ciała u dzieci poniżej 12 lat oraz 3 g u dorosłych i młodzieży. Przedawkowanie może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby, nawet bez początkowych objawów, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Długotrwałe lub częste stosowanie nie jest zalecane, a pacjentów należy informować o unikaniu jednoczesnego przyjmowania innych preparatów zawierających paracetamol. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z przewlekłym niedożywieniem, niską masą ciała (<50 kg), zaburzeniami czynności wątroby (w tym zespół Gilberta, niewydolność wątroby wg Child-Pugh >9), przewlekłą chorobą alkoholową, ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤30 mL/min), ciężką niewydolnością serca, chorobami płuc, niedokrwistością, niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz odwodnieniem.
5-oksoprolina w moczu, dehydrogenaza alkoholowa, glikol propylenowy, glutation wątrobowy, HAGMA, hepatotoksyczność, infekcja wtórna, klirens kreatyniny, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, lek przeciwgorączkowy, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór glutationu, niedokrwistość, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objawy astmatyczne, odwodnienie, posocznica, przedawkowanie paracetamolu, przewlekła choroba alkoholowa, przewlekłe niedożywienie, reakcja bronchospastyczna, skala Child-Pugh, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Gilberta
Leksykon leków
Interakcje leku – Legrex 90 mg

Tikagrelor, będący substratem i łagodnym inhibitorem CYP3A4 oraz substratem i słabym inhibitorem P-gp, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z innymi lekami. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) znacząco zwiększają ekspozycję na tikagrelor (Cmax 2,4-krotnie, AUC 7,3-krotnie), co jest przeciwwskazane. Umiarkowane inhibitory (np. diltiazem) podnoszą Cmax tikagreloru o 69% i AUC 2,7-krotnie, wymagając ostrożności. Induktory CYP3A (np. ryfampicyna) obniżają stężenia tikagreloru (Cmax o 73%, AUC o 86%), co może zmniejszać skuteczność leku i jest niezalecane. Cyklosporyna, inhibitor P-gp i CYP3A, zwiększa Cmax tikagreloru 2,3-krotnie i AUC 2,8-krotnie, co wymaga ostrożności. Morfina i inne opioidy opóźniają i zmniejszają ekspozycję na tikagrelor o 35%, co może obniżać jego skuteczność u pacjentów z ACS. Tikagrelor zwiększa stężenia statyn metabolizowanych przez CYP3A4, zwłaszcza symwastatyny i lowastatyny (>40 mg/dobę), co wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, natomiast wpływ na atorwastatynę jest klinicznie nieistotny. Ponadto, tikagrelor podnosi stężenia digoksyny (Cmax o 75%, AUC o 28%), co wymaga monitorowania. W przypadku rosuwastatyny istnieje ryzyko akumulacji i rabdomiolizy, dlatego zaleca się ostrożność.
agregacja płytek, aktywowany czas krzepnięcia, alkaloid sporyszu, amprenawir, antagonista receptora angiotensyny, antagonista wapnia, aprepitant, atazanawir, atorwastatyna, beta-adrenolityk, citalopram, cyklosporyna, cyzapryd, czas częściowej tromboplastyny, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, erytromycyna, etynyloestradiol, farmakokinetyka tikagreloru, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, heparyna drobnocząsteczkowa, induktor CYP3A, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor GpIIb/IIIa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor P-gp, inhibitor P2Y12, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, kinaza fosfokreatynowa, klarytromycyna, lewonorgestrel, lowastatyna, morfina, nefazodon, paroksetyna, rabdomioliza, rosuwastatyna, ryfampicyna, rytonawir, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sertralina, silny inhibitor CYP3A4, sok grejpfrutowy, substancja lecznicza, substrat CYP3A4, substrat P-gp, symwastatyna, tolbutamid, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna