Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksyzyna chlorowodorek wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami, które mogą istotnie wpływać na skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd znanych interakcji z podziałem na kategorie istotności klinicznej.¹

Przeciwwskazane połączenia

Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT i/lub wywołującymi zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Do tej grupy należą:²

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA – np. chinidyna, dyzopiramid
• Leki przeciwarytmiczne klasy III – np. amiodaron, sotalol
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne – np. haloperydol
• Niektóre leki przeciwdepresyjne – np. cytalopram, escytalopram
• Niektóre leki przeciwmalaryczne – np. meflochina, hydroksychlorochina
• Niektóre antybiotyki – np. erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna
• Niektóre leki przeciwgrzybicze – np. pentamidyna
• Niektóre leki stosowane w chorobach układu pokarmowego – np. prukalopryd
• Niektóre leki przeciwnowotworowe – np. toremifen, wandetanib
• Metadon

Jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z wymienionymi substancjami znacząco zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i jest bezwzględnie przeciwwskazane.³

Niezalecane połączenia

Istnieją substancje, których łączenie z hydroksyzyną nie jest zalecane z uwagi na możliwość wystąpienia istotnych klinicznie interakcji:⁴

• Betahistyna – hydroksyzyna działa antagonistycznie względem betahistyny, co może osłabić skuteczność terapeutyczną tego leku
• Inhibitory cholinoesterazy – hydroksyzyna wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do inhibitorów cholinoesterazy, co może zmniejszać ich efektywność kliniczną
• Inhibitory monoaminooksydazy (MAO) – należy unikać równoczesnego podawania hydroksyzyny z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych⁵

W przypadku konieczności wykonania testów alergicznych lub testów prowokacji oskrzeli z metacholiną, należy przerwać leczenie hydroksyzyną na co najmniej 5 dni przed badaniem, aby uniknąć wpływu hydroksyzyny na wyniki tych badań.⁶

Połączenia wymagające zachowania ostrożności

Poniższe substancje mogą być stosowane łącznie z hydroksyzyną, jednak z zachowaniem szczególnej ostrożności i pod ścisłym nadzorem medycznym:⁷

• Leki wywołujące bradykardię – jednoczesne stosowanie z hydroksyzyną wymaga szczególnej ostrożności ze względu na możliwość nasilenia działania depresyjnego na układ sercowo-naczyniowy
• Leki wywołujące hipokaliemię – takie połączenie może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca
• Leki działające hamująco na OUN – hydroksyzyna może nasilać działanie leków o działaniu hamującym ośrodkowy układ nerwowy, dlatego wymagane jest indywidualne dostosowanie dawki⁸
• Substancje o działaniu przeciwcholinergicznym – hydroksyzyna może potęgować ich działanie, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania
• Fenytoina – badania na szczurach wykazały, że hydroksyzyna zmniejsza przeciwdrgawkowe działanie fenytoiny⁹
• Adrenalina – hydroksyzyna przeciwdziała wzrostowi ciśnienia krwi wywołanemu działaniem adrenaliny¹⁰

Interakcje farmakokinetyczne

Hydroksyzyna wchodzi w interakcje farmakokinetyczne z następującymi grupami leków:¹¹

• Cymetydyna – podanie cymetydyny w dawce 600 mg dwa razy na dobę powoduje zwiększenie stężenia hydroksyzyny w osoczu o 36% oraz zmniejszenie maksymalnego stężenia jej metabolitu (cetyryzyny) o 20%
• Inhibitory CYP3A4/5 – hydroksyzyna jest metabolizowana przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5. Silne inhibitory tych enzymów mogą podwyższać stężenie hydroksyzyny we krwi¹²

Do silnych inhibitorów CYP3A4/5 zaliczamy: telitromycynę, klarytromycynę, delawirdynę, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol oraz niektóre inhibitory proteazy HIV (atazanawir, indynawir, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, lopinawir/rytonawir, sakwinawir/rytonawir, typranawir/rytonawir).¹³

Silnymi inhibitorami dehydrogenazy alkoholowej są disulfiram i metronidazol.¹⁴

Interakcje związane z hamowaniem enzymów

Hydroksyzyna jest inhibitorem izoenzymu CYP2D6 (Ki: 3,9 μM: 1,7 μg/ml) i w dużych dawkach może wchodzić w interakcje z substratami tego enzymu:¹⁵

• Beta-adrenolityki – metoprolol, propafenon, tymolol
• Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) – fluoksetyna, fluwoksamina
• Leki przeciwdepresyjne – amitryptylina, klomipramina, dezypramina, duloksetyna, imipramina, paroksetyna, wenlafaksyna
• Leki przeciwpsychotyczne – arypiprazol, haloperydol, rysperydon, tiorydazyna
• Inne – kodeina, dekstrometorfan, flekainid, meksyletyna, ondansetron, tamoksyfen, tramadol

Jest mało prawdopodobne, aby hydroksyzyna niekorzystnie wpływała na metabolizm leków, które są substratami dla cytochromu P450 2C9, 2C19 i 3A4 oraz dla UDP-glukuronylotransferaz.¹⁶

Interakcje z lekami wpływającymi na elektrolity

Należy unikać jednoczesnego stosowania substancji, które mogą powodować zaburzenia elektrolitowe, takich jak tiazydowe leki moczopędne (hipokaliemia), ponieważ zwiększają one ryzyko wystąpienia złośliwych zaburzeń rytmu serca.¹⁷

Interakcje hydroksyzyny z alkoholem

Alkohol etylowy wchodzi w istotną klinicznie interakcję z hydroksyzyną. Spożycie alkoholu nasila działanie hydroksyzyny, szczególnie w zakresie depresyjnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy.¹⁸

Jednoczesne stosowanie hydroksyzyny i alkoholu może prowadzić do nasilenia:¹⁹

• Sedacji – znaczne nasilenie działania uspokajającego
• Zaburzeń psychomotorycznych – wydłużenie czasu reakcji, zaburzenia koordynacji ruchowej
• Zaburzeń poznawczych – pogorszenie koncentracji i uwagi
• Działania depresyjnego na OUN – zwiększone ryzyko nadmiernej senności

Z uwagi na potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, pacjenci przyjmujący hydroksyzynę powinni bezwzględnie powstrzymać się od spożywania napojów alkoholowych oraz preparatów zawierających alkohol etylowy.

Tabela interakcji hydroksyzyny z innymi substancjami

Zalecenia kliniczne dotyczące interakcji

W celu minimalizacji ryzyka związanego z interakcjami hydroksyzyny z innymi substancjami należy przestrzegać następujących zasad:²⁰

1. Bezwzględnie unikać jednoczesnego stosowania z lekami wydłużającymi odstęp QT
2. Przerwać leczenie na co najmniej 5 dni przed wykonaniem testów alergicznych
3. Indywidualnie dostosować dawkę przy jednoczesnym stosowaniu z lekami działającymi hamująco na OUN
4. Zachować szczególną ostrożność przy leczeniu pacjentów przyjmujących leki metabolizowane przez CYP2D6
5. Monitorować pacjentów przyjmujących inhibitory CYP3A4/5 lub dehydrogenazy alkoholowej
6. Bezwzględnie zakazać spożywania alkoholu podczas terapii hydroksyzyną

Przed włączeniem hydroksyzyny do terapii należy zawsze dokładnie przeanalizować listę wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków oraz substancji w celu identyfikacji potencjalnych interakcji i dostosowania schematu leczenia.