Właściwości farmakodynamiczne
Hydroxyzinum Bluefish 25 mg

Charakterystyka ogólna substancji czynnej hydroksyzyny chlorowodorku

Hydroksyzyny chlorowodorek stanowi substancję czynną produktu leczniczego Hydroxyzinum Bluefish, który dostępny jest w postaci tabletek powlekanych w dwóch dawkach: 10 mg oraz 25 mg. Jest to pochodna difenylometanu, która nie należy do tej samej grupy chemicznej co fenotiazyny, rezerpina, meprobamat czy benzodiazepiny. Pod względem farmakoterapeutycznym zaliczany jest do grupy leków psycholeptycznych, anksjolityków, pochodnych difenylometanu (kod ATC: N05BB01).¹

Mechanizm działania farmakologicznego

Hydroksyzyny chlorowodorek wykazuje złożony mechanizm działania farmakodynamicznego. Przede wszystkim jest szybko działającym antagonistą receptora H₁ histaminowego o silnym działaniu przeciwświądowym i przeciwalergicznym. Ten efekt pojawia się po około 1 godzinie od podania i utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny.²

Substancja wykazuje również działanie uspokajające, które wynika z jej wpływu na twór siatkowaty ośrodkowego układu nerwowego. Ten efekt sedacyjny jest zauważalny już po około 15 minutach od podania i utrzymuje się przez około 12 godzin.³

Dodatkowo hydroksyzyny chlorowodorek charakteryzuje się działaniem:⁴

• przeciwcholinergicznym – wynikającym ze słabego powinowactwa do receptorów muskarynowych
• spazmolitycznym – prowadzącym do rozluźnienia mięśni gładkich
• adrenolitycznym (sympatykolitycznym) – związanym z blokowaniem receptorów adrenergicznych

Działanie farmakodynamiczne i skuteczność kliniczna

Działanie przeciwhistaminowe i przeciwalergiczne

Działanie przeciwhistaminowe i rozszerzające oskrzela hydroksyzyny chlorowodorku zostało potwierdzone zarówno w badaniach eksperymentalnych, jak i w obserwacjach klinicznych. W badaniach wykazano, że hydroksyzyna efektywnie zmniejsza pokrzywkę i zaczerwienienie skóry u zdrowych ochotników (zarówno dorosłych, jak i dzieci) po śródskórnym podaniu histaminy lub antygenów. Udowodniono również kliniczną skuteczność leku w zmniejszaniu świądu w różnych dermatozach, takich jak pokrzywka, wyprysk i zapalenie skóry.⁵

Warto podkreślić, że w przypadku niewydolności wątroby, działanie przeciwhistaminowe pojedynczej dawki hydroksyzyny może być znacząco wydłużone – nawet do 96 godzin po podaniu.⁶

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach farmakologicznych udokumentowano działanie przeciwwymiotne hydroksyzyny chlorowodorku, które potwierdzono zarówno w próbie apomorfinowej, jak i w próbie veriloidowej. Dodatkowo, badania wykazały, że lek w dawkach terapeutycznych nie zwiększa wydzielania soku żołądkowego ani jego kwasowości, a w większości przypadków wykazuje łagodne działanie przeciwwydzielnicze.⁷

Działanie anksjolityczne i sedacyjne

Działanie anksjolityczno-sedacyjne hydroksyzyny zostało udokumentowane w badaniach elektroencefalograficznych (EEG) przeprowadzonych u zdrowych ochotników. Efekt anksjolityczny potwierdzono również w różnych standardowych testach psychometrycznych. Badania polisomnograficzne snu pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością wykazały, że hydroksyzyna w dawce 50 mg (podana jednorazowo lub w dawkach podzielonych) powoduje:⁸

• wydłużenie całkowitego czasu snu
• skrócenie całkowitego czasu przebudzeń w nocy
• skrócenie czasu zasypiania

U pacjentów z nasilonymi zaburzeniami lękowymi obserwowano zmniejszenie napięcia mięśniowego po zastosowaniu schematu dawkowania 3 × 50 mg na dobę. Co istotne, podczas leczenia nie zaobserwowano zaburzeń pamięci, a po 4-tygodniowej terapii pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienia.⁹

Inne działania farmakodynamiczne

Hydroksyzyny chlorowodorek wykazuje również łagodne działanie przeciwbólowe, co rozszerza jego potencjalne zastosowanie kliniczne. Jak wspomniano wcześniej, charakteryzuje się także działaniem spazmolitycznym i sympatykolitycznym.¹⁰

Charakterystyka czasowa działania farmakologicznego

Szybkość wystąpienia efektów terapeutycznych hydroksyzyny zależy od rodzaju działania farmakologicznego:¹¹

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

Specyfika farmakodynamiki i farmakokinetyki hydroksyzyny u dzieci została zbadana w grupie 12 pacjentów pediatrycznych (średnia wieku 6,1 ± 4,6 lat) z ciężkim atopowym zapaleniem skóry. Po podaniu pojedynczej dawki doustnej wynoszącej 0,7 mg/kg masy ciała zaobserwowano:¹²

• znaczne zmniejszenie świądu w ciągu 1-24 godzin po podaniu dawki
• redukcję świądu większą niż 85% utrzymującą się od 2 do 12 godzin

Co istotne, silne działanie przeciwświądowe utrzymywało się nawet przy niskich stężeniach substancji czynnej w surowicy (stanowiących tylko 10% maksymalnych uzyskanych stężeń). Obserwacje kliniczne wskazują, że u dzieci działanie biologiczne hydroksyzyny chlorowodorku jest znacznie dłuższe, niż można by przewidzieć wyłącznie na podstawie wartości okresu półtrwania leku.¹³