wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią

Wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią (IUD) to jeden z najbardziej skutecznych odwracalnych środków antykoncepcyjnych. Jest to małe urządzenie w kształcie litery T wykonane z plastiku, na którym nawinięty jest drut miedziany. Miedź działa jako spermicyd, uszkadzając plemniki i zapobiegając zapłodnieniu, a także modyfikuje środowisko macicy, utrudniając implantację zarodka.

Skuteczność wkładki miedzianej jest bardzo wysoka, z wskaźnikiem niepowodzeń poniżej 1% rocznie. Po założeniu przez lekarza może pozostawać w macicy i zapewniać ochronę antykoncepcyjną przez okres od 5 do nawet 10 lat, w zależności od typu. Wkładki miedziane mogą być również stosowane jako antykoncepcja awaryjna, jeśli zostaną założone do 5 dni po stosunku bez zabezpieczenia.

Do najczęstszych działań niepożądanych należą: zwiększone krwawienia miesiączkowe, szczególnie w pierwszych miesiącach po założeniu, bóle menstruacyjne oraz ryzyko wypadnięcia wkładki (2-10%). Rzadkimi, ale poważnymi powikłaniami są: perforacja macicy (0,1-0,2%), infekcje miednicy mniejszej oraz ciąża pozamaciczna w przypadku niepowodzenia antykoncepcji. Wkładka nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Wkładka miedziana stanowi dobrą opcję dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować metod hormonalnych. Jest przeciwwskazana u pacjentek z niewytłumaczalnymi krwawieniami z dróg rodnych, ciążą, infekcją miednicy mniejszej, nieprawidłowościami anatomicznymi macicy oraz alergią na miedź.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Lewonorgestrel – Dawkowanie i sposób podawania

Lekarz powinien zwrócić uwagę na różnorodność dawkowania lewonorgestrelu w zależności od formy farmaceutycznej i wskazań klinicznych. W antykoncepcji awaryjnej stosuje się jednorazową dawkę 1,5 mg (1500 μg) jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin, nie później niż 72 godziny po stosunku, z koniecznością powtórzenia dawki w przypadku wymiotów w ciągu 3 godzin. U pacjentek przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe zaleca się podwójną dawkę 3 mg lub preferowanie wkładki miedzianej (Cu-IUD). W złożonych tabletkach antykoncepcyjnych lewonorgestrel występuje w dawkach od 50 μg do 150 μg, zwykle w połączeniu z etynyloestradiolem (20–40 μg), przy schematach 21 dni aktywnych i 7 dni przerwy lub placebo. W przypadku pominięcia tabletki, szczególnie przy opóźnieniu >12 godzin, konieczne jest stosowanie dodatkowej antykoncepcji lub zmiana schematu przyjmowania. Systemy domaciczne (IUS) zawierają od 13,5 mg do 52 mg lewonorgestrelu, uwalniając od 6 do 20 μg/24h, z czasem działania od 3 do 8 lat, stosowane zarówno w antykoncepcji, jak i leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych. Systemy transdermalne (np. Fem 7 Combi) dostarczają 10 μg/24h lewonorgestrelu w fazie II terapii, stosowanej w cyklu 4-tygodniowym z wymianą co 7 dni.
antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja postkoitalna, etynyloestradiol, hormonalna terapia zastępcza, inwolucja macicy, krwawienie z odstawienia, leki indukujące enzymy wątrobowe, lewonorgestrel, nadmierne krwawienie miesiączkowe, progestagen, rozszerzenie kanału szyjki macicy, system terapeutyczny domaciczny, system transdermalny, tabletki antykoncepcyjne, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg

Lek Escapelle zawiera 1500 mikrogramów lewonorgestrelu i jest stosowany jako antykoncepcja awaryjna po niezabezpieczonym stosunku płciowym. Zalecane jest przyjęcie jednej tabletki jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin, nie później niż 72 godziny po stosunku. W przypadku wymiotów w ciągu 3 godzin od zażycia, konieczne jest podanie dodatkowej dawki 1500 mikrogramów. U pacjentek stosujących leki indukujące enzymy w ciągu ostatnich 4 tygodni, zaleca się stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej z miedzią (Cu-IUD) jako preferowanej metody lub podanie podwójnej dawki Escapelle (3000 mikrogramów) jednocześnie. Lek można stosować w dowolnym dniu cyklu, pod warunkiem braku opóźnienia miesiączki, co mogłoby wskazywać na ciążę.
antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja hormonalna, antykoncepcja niehormonalna, cykl miesiączkowy, dawka lewonorgestrelu, induktor enzymatyczny, kapturek naszyjkowy, krążek dopochwowy, krwawienie miesiączkowe, lewonorgestrel, metoda barierowa, skuteczność antykoncepcyjna, środek plemnikobójczy, stężenie substancji czynnej, stosunek bez zabezpieczenia, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Livopill 1500 μg

Livopill, zawierający 1500 μg lewonorgestrelu, jest wskazany do antykoncepcji awaryjnej i powinien być podany doustnie jak najszybciej po niezabezpieczonym stosunku, optymalnie w ciągu 12 godzin, jednak nie później niż do 72 godzin. W przypadku wymiotów w ciągu 3 godzin od przyjęcia dawki, konieczne jest natychmiastowe podanie kolejnej tabletki 1500 μg. U pacjentek stosujących leki indukujące enzymy w ciągu ostatnich 4 tygodni zaleca się preferencyjnie zastosowanie wkładki wewnątrzmacicznej miedzianej (Cu-IUD) lub alternatywnie podanie podwójnej dawki lewonorgestrelu (3000 μg). Preparat może być stosowany w dowolnym dniu cyklu, pod warunkiem braku opóźnienia miesiączki.
antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja hormonalna, cykl miesiączkowy, efekt terapeutyczny, kapturek naszyjkowy, krążek dopochwowy, lek indukujący enzymy, lewonorgestrel, metoda barierowa, populacja dziecięca, prezerwatywa, środek plemnikobójczy, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, wymioty
Leksykon leków
Interakcje leku – Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg

Lewonorgestrel w dawce 1500 mikrogramów (Escapelle) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi enzymy wątrobowe, zwłaszcza CYP3A4, co prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia lewonorgestrelu w osoczu (AUC) nawet o około 50%, jak w przypadku efawirenzu. Podobne ryzyko dotyczy barbituranów, fenytoiny, karbamazepiny, preparatów z dziurawca, ryfampicyny, rytonawiru, ryfabutyny oraz gryzeofulwiny. W konsekwencji dochodzi do obniżenia skuteczności antykoncepcji awaryjnej, co wymaga rozważenia alternatywnych metod, przede wszystkim niehormonalnej wkładki wewnątrzmacicznej z miedzią. W sytuacjach, gdy wkładka jest przeciwwskazana lub odrzucona przez pacjentkę, można rozważyć podanie podwójnej dawki lewonorgestrelu (3000 mikrogramów) w ciągu 72 godzin po stosunku, choć skuteczność takiego postępowania nie została potwierdzona klinicznie.
antykoncepcja awaryjna, barbiturat, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym wątrobowy, Escapelle, fenytoina, gryzeofulwina, Hypericum perforatum, induktor enzymatyczny, karbamazepina, metabolizm wątrobowy, objaw toksyczności, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Leksykon leków
Interakcje leku – Ulipristal Aristo 30 mg

Octan uliprystalu, substancja czynna Ulipristal Aristo, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Silni induktorzy CYP3A4, tacy jak ryfampicyna, mogą obniżyć stężenie leku w osoczu o ponad 90%, skracając okres półtrwania 2,2-krotnie, co znacząco zmniejsza skuteczność antykoncepcji awaryjnej. W takich przypadkach zaleca się unikanie stosowania uliprystalu i rozważenie niehormonalnej antykoncepcji, np. wkładki miedzianej (Cu-IUD). Z kolei inhibitory CYP3A4, jak ketokonazol czy klarytromycyna, zwiększają Cmax dwukrotnie i AUC 5,9-krotnie, choć kliniczne konsekwencje tego wzrostu są ograniczone. Rytonawir, mimo początkowego hamowania CYP3A4, przy długotrwałym stosowaniu indukuje ten enzym, co może obniżyć stężenie uliprystalu i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. esomeprazol 20 mg) obniżają Cmax o 65%, wydłużają Tmax oraz nieznacznie zwiększają AUC (o 13%), jednak znaczenie kliniczne tej interakcji przy pojedynczej dawce pozostaje nieustalone.
antagonista receptora H2, antykoncepcja awaryjna, barbiturany, Cu-IUD, cytochrom P450, dabigatran, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dziurawiec, efawirenz, enzym CYP, enzym CYP3A4, esomeprazol, feksofenadyna, fenytoina, fosfenytoina, gryzeofulwina, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie miesiączkowe, lek zobojętniający, lewonorgestrel, nefazodon, newirapina, octan uliprystalu, okskarbazepina, P-glikoproteina, progestagen, receptor progesteronowy, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, silny induktor CYP3A4, substancja czynna, telitromycyna, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Livopill 1500 μg

Lewonorgestrel, aktywny składnik Livopill, podlega metabolizmowi przez enzym CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami indukującymi ten enzym. Leki takie jak karbamazepina, fenytoina, barbiturany, ryfampicyna, ryfabutyna, efawirenz, rytonawir oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny mogą obniżać stężenie lewonorgestrelu w osoczu nawet o około 50% (AUC), co znacząco zmniejsza skuteczność antykoncepcji awaryjnej. W przypadku stosowania tych induktorów enzymatycznych w ciągu ostatnich 4 tygodni, zaleca się preferowanie niehormonalnych metod antykoncepcji, takich jak wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią. Alternatywnie, można rozważyć podwójną dawkę lewonorgestrelu (3000 μg, czyli 2 tabletki Livopill 1500 μg) w ciągu 72 godzin od stosunku, choć skuteczność i bezpieczeństwo takiego postępowania nie zostały w pełni potwierdzone.
antykoncepcja awaryjna, barbiturany, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, cyklosporyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP3A4, fenytoina, gruźlica, gryzeofulwina, grzybica skóry, HIV, indukcja enzymów wątrobowych, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja metaboliczna, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, lewonorgestrel, metabolizm wątrobowy, nudności i wymioty, padaczka, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, stan depresyjny, wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią, zakażenie prątkami, zawroty głowy

wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią

Powiązane wpisy

Lewonorgestrel – Dawkowanie i sposób podawania

Dawkowanie i sposób podawania – Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg

Dawkowanie i sposób podawania – Livopill 1500 μg

Interakcje leku – Escapelle tabletka 1500 mikrogramów 1500 mcg

Interakcje leku – Ulipristal Aristo 30 mg

Interakcje leku – Livopill 1500 μg