Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksyzyna chlorowodorek wchodzi w szereg istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi, co wymaga uwagi klinicznej podczas prowadzenia terapii. Interakcje te dotyczą głównie działania na ośrodkowy układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy oraz szlaków metabolicznych leku.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Podczas jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy może zachodzić konieczność redukcji dawki hydroksyzyny. Dawkę należy dostosować indywidualnie, w zależności od reakcji pacjenta na leczenie. Podobne postępowanie dotyczy równoczesnej terapii z lekami o działaniu przeciwcholinergicznym.²

Hydroksyzyna wykazuje również działanie antagonistyczne w stosunku do betahistyny oraz inhibitorów cholinoesterazy, co może prowadzić do obniżenia skuteczności tych leków.³

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z inhibitorami monoaminooksydazy (inhibitorami MAO). Takie połączenie jest niezalecane i należy go unikać ze względu na możliwe nasilenie działań niepożądanych.⁴

W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano, że hydroksyzyna zmniejsza przeciwdrgawkowe działanie fenytoiny, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów leczonych z powodu padaczki.⁵

Interakcje z lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy

Hydroksyzyna ma zdolność ograniczania wzrostu ciśnienia krwi wywołanego działaniem adrenaliny, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów leczonych lekami adrenergicznymi.⁶

Szczególnie istotne są interakcje hydroksyzyny z lekami mogącymi wydłużać odstęp QT w zapisie EKG lub wywoływać zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Jednoczesne stosowanie takich leków z hydroksyzyną zwiększa ryzyko wystąpienia arytmii.⁷

Interakcje metaboliczne

Cymetydyna w dawce 600 mg dwa razy na dobę może zwiększać stężenie hydroksyzyny w osoczu krwi o 36% oraz jednocześnie zmniejszać stężenie jej głównego metabolitu – cetyryzyny o 20%, co może prowadzić do nasilenia działania hydroksyzyny.⁸

Hydroksyzyna jest inhibitorem izoenzymu CYP2D6 i w dużych dawkach może wchodzić w interakcje z substratami tego enzymu, co może prowadzić do zwiększenia stężenia i nasilenia działania leków metabolizowanych przez CYP2D6.⁹

Lek nie wpływa hamująco na aktywność izoenzymów UDP-glukuronylotransferazy – 1A1 oraz 1A6 w mikrosomach ludzkich komórek wątrobowych.¹⁰

Hydroksyzyna wykazuje zdolność hamowania aktywności cytochromu P450 (izoenzymów 2C9, 2C19 oraz 3A4), jednak efekt ten występuje przy stężeniach znacznie przekraczających maksymalne stężenia terapeutyczne w osoczu krwi (IC50 od 103 do 140 μM, 46 do 52 μg/mL). Z tego powodu prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji z lekami metabolizowanymi przez te enzymy jest niewielkie.¹¹

Warto zauważyć, że główny metabolit hydroksyzyny – cetyryzyna, w stężeniu 100 μM nie wykazuje działania hamującego na cytochrom P450 (izoenzymy 1A2, 2A6, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 i 3A4) ani na izoenzymy UDP-glukuronylotransferazy.¹²

Hydroksyzyna jest metabolizowana przy udziale dehydrogenazy alkoholowej oraz CYP3A4/5, dlatego jednoczesne stosowanie leków hamujących te enzymy może prowadzić do zwiększenia stężenia hydroksyzyny w osoczu krwi. Należy jednak zauważyć, że jeśli tylko jeden ze szlaków metabolicznych jest hamowany, zwiększona aktywność drugiego może kompensować zaburzenie.¹³

Połączenia przeciwwskazane

Jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z poniższymi grupami leków jest przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca:¹⁴

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid)
• Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, sotalol)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. haloperydol)
• Niektóre leki przeciwdepresyjne (np. cytalopram, escytalopram)
• Niektóre leki przeciwmalaryczne (np. meflochina)
• Niektóre antybiotyki (np. erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna)
• Niektóre leki przeciwgrzybicze (np. pentamidyna)
• Niektóre leki stosowane w chorobach układu pokarmowego (np. prukalopryd)
• Niektóre leki stosowane w leczeniu raka (np. toremifen, wandetanib)
• Metadon

Połączenia wymagające zachowania ostrożności

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie hydroksyzyny z lekami, które są silnymi inhibitorami dehydrogenazy alkoholowej oraz CYP3A4/5, gdyż mogą one powodować wzrost stężenia hydroksyzyny we krwi.¹⁵

Ponadto, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu hydroksyzyny z lekami powodującymi bradykardię i hipokaliemię, gdyż może to dodatkowo zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca.¹⁶

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy wchodzi w istotną interakcję z hydroksyzyną. Jednoczesne spożywanie napojów alkoholowych podczas terapii hydroksyzyną może prowadzić do nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol nasila sedatywne działanie hydroksyzyny, co może prowadzić do wzmożonej senności, zaburzeń koordynacji ruchowej, spowolnienia reakcji oraz zaburzeń poznawczych.¹⁷

Warto również zauważyć, że hydroksyzyna jest metabolizowana przy udziale dehydrogenazy alkoholowej, która jest również odpowiedzialna za metabolizm alkoholu etylowego. Jednoczesne spożycie alkoholu może zatem wpływać na metabolizm hydroksyzyny poprzez konkurencję o ten sam enzym, co potencjalnie może prowadzić do zwiększonego stężenia hydroksyzyny w osoczu i nasilenia działań niepożądanych.¹⁸

Przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu podczas terapii hydroksyzyną, ze względu na zwiększone ryzyko nadmiernej sedacji i upośledzenia zdolności psychomotorycznych, co może uniemożliwić bezpieczne prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, a także zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych.

Tabela najważniejszych interakcji hydroksyzyny

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje hydroksyzyny, ich znaczenie kliniczne oraz zalecane postępowanie. W każdym przypadku decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka u danego pacjenta.¹⁹