Właściwości farmakokinetyczne
Hydroxyzinum Hasco 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne hydroksyzyny

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna produktu leczniczego Hydroxyzinum Hasco w dawce 10 mg, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego działanie lecznicze oraz zasady prawidłowego dawkowania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega lek w organizmie człowieka.¹

Procesy farmakokinetyczne

Wchłanianie

Hydroksyzyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Stężenie maksymalne (Cmax) w osoczu jest osiągane stosunkowo szybko – w ciągu około dwóch godzin od momentu przyjęcia leku. Wartości Cmax po podaniu pojedynczych dawek wynoszą odpowiednio około 30 ng/ml dla dawki 25 mg oraz 70 ng/ml dla dawki 50 mg u osób dorosłych. Ważnym aspektem jest fakt, że ekspozycja na hydroksyzynę jest porównywalna przy podawaniu leku zarówno w postaci syropu, jak i tabletek – zarówno szybkość wchłaniania, jak i zakres ekspozycji są bardzo zbliżone. Przy wielokrotnym podawaniu leku w schemacie raz na dobę, obserwuje się kumulację prowadzącą do wzrostu stężenia o około 30%. Biodostępność hydroksyzyny po podaniu doustnym stanowi około 80% biodostępności przy podaniu domięśniowym.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu, hydroksyzyna ulega szerokiej dystrybucji w organizmie. Charakterystyczną cechą tego leku jest zdolność do osiągania wyższych stężeń w tkankach niż w osoczu. Pozorna objętość dystrybucji u pacjentów dorosłych jest znaczna i wynosi od 7 do 16 l/kg masy ciała, co wskazuje na wysokie powinowactwo leku do tkanek. Hydroksyzyna ma szczególne powinowactwo do skóry, osiągając tam wyższe stężenia niż w surowicy – zarówno po pojedynczym podaniu, jak i po podaniu wielokrotnym. Lek wykazuje zdolność do przenikania przez istotne bariery fizjologiczne, w tym barierę krew-mózg oraz barierę łożyskową. W przypadku tej ostatniej, lek osiąga większe stężenie w organizmie płodu niż u matki, co stanowi istotną informację kliniczną.³

Metabolizm

Hydroksyzyna podlega intensywnemu metabolizmowi w organizmie. Głównym metabolitem leku jest cetyryzyna, która powstaje przy udziale dehydrogenazy alkoholowej. Cetyryzyna stanowi około 45% dawki doustnej hydroksyzyny i wykazuje istotne działanie farmakologiczne jako substancja skutecznie blokująca obwodowe receptory histaminowe H1. Oprócz cetyryzyny, zidentyfikowano kilka innych metabolitów, w tym metabolit N-dealkilowany oraz metabolit O-dealkilowany. Ten ostatni charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem półtrwania w osoczu, wynoszącym aż 59 godzin. W procesie biotransformacji hydroksyzyny do tych metabolitów uczestniczy układ enzymatyczny CYP3A4/5.⁴

Eliminacja

Średni okres półtrwania hydroksyzyny u osób dorosłych wynosi około 14 godzin, przy czym może wahać się w zakresie od 7 do 20 godzin. Pozorny całkowity klirens leku, określony w badaniach klinicznych, wynosi 13 ml/min/kg masy ciała. Analiza dróg eliminacji hydroksyzyny wykazała, że jedynie niewielka część dawki (0,8%) jest wydalana w postaci niezmienionej wraz z moczem. Natomiast główny metabolit – cetyryzyna – jest wydalany głównie przez nerki. Z moczem wydala się 25% dawki doustnej i 16% dawki domięśniowej hydroksyzyny w postaci cetyryzyny.⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku (średnia wieku 69,5 ± 3,7 lat) obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce hydroksyzyny. Badania przeprowadzone po podaniu pojedynczej dawki 0,7 mg/kg masy ciała wykazały znaczne wydłużenie okresu półtrwania leku w fazie eliminacji – aż do 29 godzin (w porównaniu do 14 godzin u młodszych dorosłych). Dodatkowo stwierdzono zwiększenie pozornej objętości dystrybucji do 22,5 l/kg masy ciała. Te zmiany parametrów farmakokinetycznych uzasadniają konieczność zmniejszenia dawki dobowej hydroksyzyny u pacjentów geriatrycznych.⁶

Dzieci

Farmakokinetyka hydroksyzyny u dzieci (średnia wieku 6,1 ± 4,6 lat; średnia masa ciała 22,0 ± 12,0 kg) wykazuje znaczące różnice w porównaniu do osób dorosłych. Po podaniu pojedynczej dawki 0,7 mg/kg masy ciała pozorny klirens osoczowy hydroksyzyny u dzieci jest około 2,5 razy większy niż u dorosłych. Obserwuje się również znacznie krótszy okres półtrwania leku, który jest zależny od wieku i wynosi około 4 godzin u dzieci rocznych oraz wydłuża się do około 11 godzin u czternastolatków. Te istotne różnice farmakokinetyczne implikują konieczność odpowiedniego dostosowania dawkowania hydroksyzyny w populacji pediatrycznej.⁷

Pacjenci z niewydolnością wątroby

W przypadku pacjentów z wtórną niewydolnością wątroby spowodowaną żółciową marskością wątroby obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce hydroksyzyny. Całkowity klirens leku u tych pacjentów stanowi zaledwie 66% klirensu u osób zdrowych. Konsekwencją tego jest znaczące, ponad 2,5-krotne, wydłużenie okresu półtrwania – do 37 godzin. Dodatkowo u pacjentów z niewydolnością wątroby stwierdza się wyższe stężenie metabolitu – cetyryzyny w surowicy krwi w porównaniu do młodych osób z prawidłową czynnością wątroby. Te istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych uzasadniają konieczność modyfikacji dawkowania hydroksyzyny u pacjentów z niewydolnością wątroby, poprzez zmniejszenie dawki dobowej lub wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami.⁸

Pacjenci z niewydolnością nerek

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny: 24 ± 7 ml/min) wykazały, że profil samej hydroksyzyny nie ulega istotnym zmianom w zakresie pola pod krzywą stężenia (AUC). Natomiast obserwuje się znaczący wzrost AUC dla głównego metabolitu – cetyryzyny. Jest to szczególnie istotne, ponieważ cetyryzyna nie jest skutecznie usuwana podczas hemodializy. W konsekwencji, aby zapobiec nadmiernej kumulacji cetyryzyny w organizmie przy wielokrotnym podawaniu hydroksyzyny, u pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się zmniejszenie dawki dobowej leku.⁹

Zestawienie kluczowych parametrów farmakokinetycznych hydroksyzyny