Przeciwwskazania stosowania
Kwiat dziewanny

Przeciwwskazania stosowania kwiatu dziewanny

Kwiat dziewanny (Verbascum spp., flos) stanowi jedną z głównych substancji aktywnych w preparatach złożonych, takich jak Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja. Przy zalecaniu pacjentom preparatów zawierających tę substancję należy uwzględnić szereg przeciwwskazań, które mogą wykluczać możliwość ich stosowania. ¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających kwiat dziewanny jest nadwrażliwość na tę substancję czynną. Również nadwrażliwość na którykolwiek z pozostałych składników preparatu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego zastosowania. W przypadku Syropu z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości zarówno na same składniki roślinne, jak i na substancje pomocnicze preparatu. ²

Przeciwwskazania związane z obecnością kory wierzby

Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania wynikające z obecności kory wierzby w preparatach zawierających kwiat dziewanny. Ze względu na zawartość salicylanów w korze wierzby (Salix spp., cortex), preparaty zawierające kwiat dziewanny w połączeniu z korą wierzby nie powinny być stosowane u pacjentów z następującymi schorzeniami i stanami klinicznymi: ³

• Nadwrażliwość na salicylany i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – pacjenci z rozpoznaną alergią na kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ powinni unikać preparatów zawierających korę wierzby
• Astma oskrzelowa – szczególnie u pacjentów z astmą aspirynową lub astmą wrażliwą na NLPZ
• Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – salicylany mogą nasilać objawy i zwiększać ryzyko powikłań
• Ciężkie zaburzenia funkcji nerek – ze względu na potencjalnie nefrotoksyczne działanie salicylanów
• Ciężkie zaburzenia funkcji wątroby – z uwagi na możliwość nasilenia hepatotoksyczności
• Zaburzenia krzepnięcia krwi – salicylany wykazują działanie przeciwpłytkowe i mogą zwiększać ryzyko krwawień
• Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej – salicylany mogą wywołać hemolizę u tych pacjentów

⁴

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Stosowanie preparatów zawierających kwiat dziewanny w połączeniu z korą wierzby nie jest zalecane u dzieci w wieku poniżej 3 lat. Przeciwwskazanie to wynika przede wszystkim z obecności kory wierzby w składzie preparatu i związanego z tym ryzyka wystąpienia działań niepożądanych charakterystycznych dla salicylanów u małych dzieci. ⁵

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

W przypadku preparatu Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja należy zwrócić uwagę na obecność sacharozy jako substancji pomocniczej. Preparat ten zawiera 3,9 g sacharozy w 5 ml syropu, co stanowi istotną informację dla pacjentów z cukrzycą lub stosujących dietę z ograniczeniem cukrów prostych. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, powinni unikać stosowania tego preparatu. ⁶

Przeciwwskazania związane z zawartością etanolu

Preparaty zawierające kwiat dziewanny, które są ekstrahowane z użyciem etanolu, mogą zawierać pewne ilości alkoholu w produkcie końcowym. W przypadku Syropu z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja zawartość etanolu nie przekracza 5,1% (m/m). Obecność alkoholu może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, chorobami układu nerwowego, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią. ⁷

Kiedy odradzić stosowanie kwiatu dziewanny?

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania preparatów zawierających kwiat dziewanny, szczególnie w połączeniu z korą wierzby.

Pacjenci ze schorzeniami układu pokarmowego

U pacjentów z zapaleniem błony śluzowej żołądka, refluksem żołądkowo-przełykowym lub innymi schorzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego, które nie kwalifikują się jeszcze jako choroba wrzodowa, zaleca się ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających kwiat dziewanny w połączeniu z korą wierzby. Zawarte w korze wierzby salicylany mogą nasilać objawy tych schorzeń. ⁸

Pacjenci stosujący leki przeciwzakrzepowe

Pacjentom stosującym leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol) lub przeciwpłytkowe (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel) należy odradzić stosowanie preparatów zawierających kwiat dziewanny z korą wierzby. Salicylany obecne w korze wierzby mogą wchodzić w interakcje z tymi lekami, zwiększając ryzyko krwawień. ⁹

Pacjenci z łagodnymi zaburzeniami funkcji nerek i wątroby

Choć bezwzględne przeciwwskazanie dotyczy pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek i wątroby, ostrożność należy zachować również u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami funkcji tych narządów. W takich przypadkach lekarz powinien rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem preparatów zawierających kwiat dziewanny w połączeniu z korą wierzby. ¹⁰

Pacjenci z astmą oskrzelową

Nawet u pacjentów z astmą oskrzelową, którzy nie mają potwierdzonej nadwrażliwości na salicylany, stosowanie preparatów zawierających kwiat dziewanny w połączeniu z korą wierzby powinno być odradzane lub zalecane z dużą ostrożnością. Ryzyko zaostrzenia objawów astmy pod wpływem salicylanów może dotyczyć szerszej grupy pacjentów astmatycznych niż tylko tych z rozpoznaną astmą aspirynową. ¹¹

Dzieci w wieku 3-12 lat

Choć stosowanie preparatów zawierających kwiat dziewanny i korę wierzby jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 3 roku życia, również w przypadku dzieci starszych (3-12 lat) należy zachować szczególną ostrożność. Wynika to z ryzyka wystąpienia zespołu Reye’a przy podawaniu salicylanów dzieciom, zwłaszcza w przebiegu infekcji wirusowych. ¹²

Osoby z cukrzycą

Pacjentom z cukrzycą należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość sacharozy w syropach zawierających kwiat dziewanny. W przypadku Syropu z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja, 5 ml produktu zawiera 3,9 g sacharozy, co należy uwzględnić w codziennym bilansie węglowodanów. ¹³