płodowe DNA
Płodowe DNA, znane również jako cffDNA (cell-free fetal DNA), to fragmenty materiału genetycznego pochodzącego od płodu, które krążą w krwioobiegu matki podczas ciąży. Te fragmenty DNA pochodzą z komórek łożyska, które ulegają naturalnej degradacji i uwalniają materiał genetyczny do krwiobiegu matki.
Odkrycie płodowego DNA w krwioobiegu matki zrewolucjonizowało diagnostykę prenatalną, umożliwiając przeprowadzanie nieinwazyjnych badań prenatalnych (NIPT). Badania te pozwalają na wykrywanie aneuploidii chromosomowych (takich jak zespół Downa, Edwardsa czy Patau) oraz określenie płci płodu już od 10. tygodnia ciąży, bez konieczności stosowania inwazyjnych procedur, takich jak amniocenteza czy biopsja kosmówki.
Płodowe DNA stanowi około 3-13% całkowitego pozakomórkowego DNA w osoczu matki i jest wykrywalne już od 5. tygodnia ciąży. Jego stężenie wzrasta wraz z zaawansowaniem ciąży i szybko zanika po porodzie. Analiza cffDNA ma wysoką czułość i swoistość w wykrywaniu aberracji chromosomowych, przekraczającą 99% dla trisomii 21 (zespół Downa).
Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie genetyki molekularnej umożliwiają wykorzystanie płodowego DNA do diagnostyki monogenowych chorób dziedzicznych oraz mikrodelecji. Techniki sekwencjonowania nowej generacji (NGS) pozwalają na coraz dokładniejszą analizę genomu płodu, otwierając nowe możliwości w zakresie diagnostyki prenatalnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hemofilia – Diagnostyka i diagnoza
Hemofilia to dziedziczne zaburzenie krzepnięcia krwi spowodowane niedoborem lub dysfunkcją czynników VIII (hemofilia A) lub IX (hemofilia B). Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniach laboratoryjnych i testach genetycznych. Kluczowe badania laboratoryjne to morfologia, czas protrombinowy (PT) – zwykle prawidłowy, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT) – przedłużony nawet 2-3-krotnie, oraz test mieszania potwierdzający niedobór czynnika. Aktywność czynnika VIII lub IX poniżej 40% potwierdza rozpoznanie, z podziałem na łagodną (5-40% dla VIII, 6-49% dla IX), umiarkowaną (1-5%) i ciężką (<1%) postać choroby. Diagnostyka różnicowa obejmuje chorobę von Willebranda, gdzie poziom antygenu vWF jest obniżony, w przeciwieństwie do hemofilii A. Badania genetyczne (NGS, PCR, analiza RFLP) są istotne dla potwierdzenia diagnozy, oceny nosicielstwa u kobiet oraz diagnostyki prenatalnej. Nabyta hemofilia charakteryzuje się obecnością autoprzeciwciał przeciwko czynnikom VIII lub IX, izolowanym przedłużeniem aPTT, które nie ulega korekcji w teście mieszania, oraz wykryciem inhibitorów metodą Bethesda (miano >5 BU wskazuje na wysoki poziom inhibitora).
aktywność czynnika krzepnięcia, aktywność kofaktora rystocetyny, amniocenteza, analiza sprzężeń, antygen czynnika von Willebranda, artropatia hemofilowa, badanie laboratoryjne, biopsja kosmówki, choroba von Willebranda, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas krwawienia, czas protrombinowy, czynnik krzepnięcia IX, czynnik krzepnięcia VIII, hemofilia A, hemofilia B, inhibitor czynnika VIII, kordocenteza, morfologia krwi, multimer vWF, nabyta hemofilia, nosicielka hemofilii, ośrodek leczenia hemofilii, płodowe DNA, sekwencjonowanie nowej generacji, test Bethesda, test genetyczny, test Nijmegen-Bethesda, test PCR, zaburzenie krzepnięcia krwi - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół edwardsa (trisomia 18) – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Edwardsa (trisomia 18) to poważne zaburzenie genetyczne charakteryzujące się obecnością dodatkowego chromosomu 18, prowadzące do licznych wad wrodzonych i opóźnienia wzrostu płodu. Diagnostyka prenatalna opiera się na badaniach przesiewowych, takich jak ultrasonografia (przezierność karkowa, hipoplazja kości nosowej), biochemiczne markery surowicy matki (obniżone AFP, hCG, uE3, PAPP-A) oraz testy łączone, z czułością wykrywania trisomii 18 na poziomie co najmniej 78%. NIPT, analizujący wolne płodowe DNA od 10 tygodnia ciąży, cechuje się czułością >97% i specyficznością 99,95%. Potwierdzenie diagnozy wymaga inwazyjnych badań genetycznych: biopsji kosmówki (CVS, dokładność 96-98%) lub amniopunkcji (dokładność >99,9%), z analizą kariotypu, FISH oraz aCGH. Ultrasonografia płodu wykazuje charakterystyczne cechy, takie jak IUGR, torbiele splotu naczyniówkowego, wady serca, zaciśnięte dłonie, stopy kołyskowe, malformacje mózgu i wielowodzie, obecne u około 95% płodów z trisomią 18.
alfa-fetoproteina, amniopunkcja, badanie kariotypu, badanie przesiewowe, badanie ultrasonograficzne, białko PAPP-A, biopsja kosmówki, cecha dysmorficzna, echokardiografia, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gonadotropina kosmówkowa, kariotypowanie, leczenie paliatywne, mikrocefalia, mozaicyzm, nieinwazyjne badanie prenatalne, opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego, płodowe DNA, porównawcza hybrydyzacja genomowa, przezierność karkowa, rezonans magnetyczny, stopa kołyskowa, torbiel splotu naczyniówkowego, translokacja chromosomowa, trisomia 18, wada serca, wielowodzie, zespół Edwardsa, zespół Pataua