Właściwości farmakodynamiczne
Neuraminidaza

Neuraminidaza – wprowadzenie

Neuraminidaza jest jednym z kluczowych białek powierzchniowych wirusa grypy, obok hemaglutyniny. Stanowi istotny składnik szczepionek przeciwgrypowych, takich jak Influvac i Influvac Tetra. Neuraminidaza, jako antygen powierzchniowy wirusa grypy, pełni niezwykle ważną rolę w procesie infekcji i patogenezie wirusa grypy, a jej obecność w szczepionkach ma na celu indukcję odpowiednich przeciwciał ochronnych w organizmie. ^{1 2}

Struktura i funkcja neuraminidazy

Neuraminidaza jest glikoproteiną występującą na powierzchni wirusa grypy, która odgrywa kluczową rolę w cyklu replikacyjnym wirusa. W szczepionkach przeciwgrypowych, takich jak Influvac i Influvac Tetra, neuraminidaza jest jednym z dwóch głównych antygenów powierzchniowych (obok hemaglutyniny), które indukują wytwarzanie swoistych przeciwciał. Jest ona obecna w antygenach powierzchniowych pochodzących ze szczepów wirusa grypy typu A (H1N1 i H3N2) oraz wirusa grypy typu B, które są komponowane zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Unii Europejskiej na dany sezon. ^{3 4}

Właściwości farmakodynamiczne neuraminidazy

Neuraminidaza, jako składnik szczepionek przeciwgrypowych, przyczynia się do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej organizmu poprzez indukcję swoistych przeciwciał. W przeciwieństwie do przeciwciał anty-hemaglutyninowych, których poziom mierzy się w testach zahamowania hemaglutynacji (HI), nie ma ustalonego standardowego testu do pomiaru poziomu przeciwciał przeciwko neuraminidazie, choć ich obecność również przyczynia się do ochrony organizmu przed zakażeniem. ⁵

Mechanizm działania neuraminidazy w szczepionkach

Neuraminidaza, jako składnik szczepionek takich jak Influvac Tetra, przyczynia się do wytworzenia aktywnej odporności na wirusy grypy. Szczepionka zawierająca antygeny powierzchniowe wirusa grypy (w tym neuraminidazę) prowadzi do indukcji przeciwciał skierowanych przeciwko tym antygenom. Choć głównym punktem pomiarowym skuteczności szczepionki jest poziom przeciwciał anty-hemaglutyninowych, przeciwciała przeciwko neuraminidazie również odgrywają rolę w neutralizacji wirusów grypy i zapobieganiu zachorowaniu. ⁶

Rozwój odporności po szczepieniu

Po podaniu szczepionki zawierającej neuraminidazę, jako jeden z antygenów powierzchniowych wirusa grypy, odpowiedź immunologiczną osiąga się zazwyczaj w ciągu 2-3 tygodni. Czas utrzymywania się odporności na szczepy homologiczne lub szczepy pokrewne szczepom wirusa zawartym w szczepionce jest różny, ale zazwyczaj wynosi od 6 do 12 miesięcy od chwili szczepienia. Ten stosunkowo krótki okres ochrony wynika z wysokiej zmienności antygenowej wirusów grypy, co wymaga corocznej aktualizacji składu szczepionek. ^{7 8}

Skuteczność kliniczna szczepionek zawierających neuraminidazę

Skuteczność szczepionek zawierających neuraminidazę jako antygen powierzchniowy została potwierdzona w badaniach klinicznych. Na przykład, skuteczność szczepionki Influvac Tetra, zawierającej neuraminidazę, została oceniona w randomizowanym, zaślepionym badaniu kontrolnym z zastosowaniem szczepionki nie przeciw grypie (INFQ3003), przeprowadzonym w ciągu 3 sezonów grypy od 2017 do 2019 roku w Europie i Azji. ⁹

Skuteczność u dzieci

W badaniach klinicznych z udziałem dzieci w wieku od 6 do 35 miesięcy wykazano, że szczepionka Influvac Tetra, zawierająca antygeny powierzchniowe wirusa grypy (w tym neuraminidazę), wykazuje istotną skuteczność w zapobieganiu grypie wywołanej różnymi szczepami wirusa. Skuteczność szczepionki, definiowana jako odsetek przypadków grypy, którym zapobiegło szczepienie, wyniosła 54% (95% CI: 0,37-0,66) dla jakiegokolwiek szczepu wirusa grypy typu A lub B potwierdzonego laboratoryjnie, oraz 68% (95% CI: 0,45-0,81) dla szczepów wirusa potwierdzonych w hodowli komórkowej odpowiadających szczepom zawartym w szczepionce. ¹⁰

¹¹

Immunogenność szczepionek zawierających neuraminidazę

Immunogenność szczepionek zawierających neuraminidazę jako antygen powierzchniowy wirusa grypy została potwierdzona w badaniach klinicznych poprzez ocenę odpowiedzi immunologicznej u różnych grup wiekowych. ¹²

Immunogenność u osób dorosłych

W badaniu klinicznym INFQ3001 oceniono immunogenność szczepionki Influvac Tetra, zawierającej antygeny powierzchniowe wirusa grypy (w tym neuraminidazę), u osób dorosłych w wieku 18 lat i starszych. Badanie wykazało, że szczepionka Influvac Tetra wywołuje odpowiednią odpowiedź immunologiczną przeciwko wszystkim czterem szczepom wirusa zawartym w szczepionce. Średnia geometryczna miana przeciwciał (GMT) oraz wskaźniki serokonwersji były porównywalne dla szczepów wspólnych z trójwalentną szczepionką Influvac, a wyższe dla dodatkowego szczepu B zawartego tylko w szczepionce czterowalentnej. ¹³

¹⁴

Immunogenność u dzieci

Immunogenność szczepionki Influvac Tetra, zawierającej antygeny powierzchniowe wirusa grypy (w tym neuraminidazę), została również oceniona u dzieci w różnych grupach wiekowych. W badaniu klinicznym INFQ3002 z udziałem dzieci w wieku 3-17 lat wykazano wysokie wskaźniki serokonwersji dla wszystkich szczepów wirusa zawartych w szczepionce. ¹⁵

¹⁶

W przypadku dzieci młodszych (6-35 miesięcy), immunogenność szczepionki Influvac Tetra oceniono w badaniu INFQ3003, które przeprowadzono w ciągu 3 sezonów grypowych. Wyniki wykazały zróżnicowane wskaźniki serokonwersji dla różnych szczepów wirusa i różnych sezonów grypowych, co odzwierciedla zmienność epidemiologiczną wirusa grypy oraz różny poziom ekspozycji dzieci na wirusy grypy przed szczepieniem. ¹⁷

¹⁸

Znaczenie kliniczne neuraminidazy w profilaktyce grypy

Neuraminidaza, jako jeden z głównych antygenów powierzchniowych wirusa grypy, pełni istotną rolę w mechanizmie działania szczepionek przeciwgrypowych. Obecność neuraminidazy w szczepionkach, takich jak Influvac i Influvac Tetra, przyczynia się do wytworzenia kompleksowej odpowiedzi immunologicznej, która chroni przed zakażeniem wirusem grypy. Szczepionki zawierające neuraminidazę wykazują skuteczność kliniczną w zapobieganiu grypie, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. ¹⁹

Mimo że głównym punktem końcowym w ocenie immunogenności szczepionek przeciwgrypowych jest poziom przeciwciał anty-hemaglutyninowych mierzony w teście zahamowania hemaglutynacji (HI), przeciwciała przeciwko neuraminidazie również odgrywają rolę w ochronie przed zachorowaniem na grypę. Szczepionki zawierające neuraminidazę, takie jak Influvac i Influvac Tetra, indukują kompleksową odpowiedź immunologiczną, która przyczynia się do zapewnienia ochrony przed infekcją. ²⁰

Znaczenie neuraminidazy w kontekście klinicznym

Neuraminidaza, jako istotny antygen powierzchniowy wirusa grypy, jest kluczowym składnikiem szczepionek przeciwgrypowych, takich jak Influvac i Influvac Tetra. Jej obecność w szczepionce przyczynia się do wywołania kompleksowej odpowiedzi immunologicznej, która chroni przed zakażeniem wirusem grypy. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność szczepionek zawierających neuraminidazę w zapobieganiu grypie, szczególnie gdy szczepy wirusa zawarte w szczepionce odpowiadają szczepom krążącym w populacji. ²¹

Ze względu na wysoką zmienność antygenową wirusów grypy, skład szczepionek przeciwgrypowych, w tym komponentów neuraminidazy, jest corocznie aktualizowany zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Unii Europejskiej, aby zapewnić optymalną ochronę przed szczepami wirusa grypy, które najprawdopodobniej będą krążyć w nadchodzącym sezonie grypowym. ^{22 23}