wtórny obrzęk limfatyczny
Wtórny obrzęk limfatyczny to choroba spowodowana zaburzeniem przepływu chłonki w układzie limfatycznym, powstająca w wyniku uszkodzenia lub usunięcia węzłów chłonnych i naczyń limfatycznych. W przeciwieństwie do pierwotnego obrzęku limfatycznego, który ma podłoże genetyczne, postać wtórna jest nabyta i stanowi powikłanie innych stanów chorobowych lub procedur medycznych.
Najczęstszymi przyczynami wtórnego obrzęku limfatycznego są: leczenie onkologiczne (usunięcie węzłów chłonnych, radioterapia), infekcje (np. filarioza), urazy, zabiegi chirurgiczne czy choroby nowotworowe. W krajach rozwiniętych dominuje obrzęk powstający po leczeniu nowotworów, szczególnie raka piersi, gdzie ryzyko rozwoju obrzęku limfatycznego ramienia sięga 20-30% pacjentek po limfadenektomii pachowej.
Klinicznie wtórny obrzęk limfatyczny manifestuje się narastającym obrzękiem kończyny lub okolicy ciała, uczuciem ciężkości, dyskomfortem, ograniczeniem ruchomości. W zaawansowanych stadiach dochodzi do zwłóknienia tkanek, pogrubienia skóry i zwiększonej podatności na infekcje. Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, limfoscyntygrafię, USG, MRI oraz badania wykluczające inne przyczyny obrzęku.
Leczenie wtórnego obrzęku limfatycznego opiera się na kompleksowej terapii przeciwobrzękowej, obejmującej manualny drenaż limfatyczny, kompresoterapię, ćwiczenia fizyczne i odpowiednią pielęgnację skóry. W wybranych przypadkach stosuje się również metody chirurgiczne, takie jak zespolenia limfatyczno-żylne czy przeszczepy naczyń limfatycznych. Istotna jest wczesna identyfikacja i profilaktyka, ponieważ nieleczony obrzęk ma charakter postępujący i prowadzi do trwałego upośledzenia funkcji kończyny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk limfatyczny – Patofizjologia i mechanizm
Obrzęk limfatyczny to przewlekła choroba charakteryzująca się nieprawidłowym gromadzeniem się bogatego w białko płynu (1,0-5,5 g/ml) w przestrzeni śródmiąższowej, wynikającym z niewydolności drenażu limfatycznego. Patogeneza obejmuje zastój limfatyczny po redukcji przepływu limfy o ≥80%, przewlekły stan zapalny z udziałem limfocytów Th2 i makrofagów, a także przebudowę tkanki tłuszczowej i włóknienie skóry oraz tkanki podskórnej. Obrzęk limfatyczny dzieli się na pierwotny (genetyczne dysplazje naczyń limfatycznych, mutacje genów takich jak FOXC2) oraz wtórny (uszkodzenia po leczeniu onkologicznym, infekcjach, urazach, otyłości, niewydolności żylnej). Przewlekły stan zapalny indukowany przez cytokiny (np. IL-6, IL-2, GM-CSF) i leukotrien B4 (LTB4) prowadzi do upośledzenia funkcji limfatycznych, włóknienia i hipertrofii tkanki tłuszczowej, co skutkuje obrzękiem nieustępującym pod uciskiem.
aplazja, biopsja węzła wartowniczego, cellulitis, ciśnienie onkotyczne, czynnik stymulujący kolonie granulocytów-makrofagów, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, drenaż limfatyczny, filarioza, hiperplazja, hipoplazja, interleukina-2, kompleksowa terapia przeciwzastoinowa, leukotrien B4, limfangiogeneza, limfocyt T CD4+, limfocyt Th2, makrofag, naczynie limfatyczne, naczynie obwodowe, niewydolność żylna, obrzęk limfatyczny, pierwotny obrzęk limfatyczny, proces zapalny, przestrzeń śródmiąższowa, przeszczep unaczynionego węzła chłonnego, radioterapia, sklerodermia, stripping żył, węzeł chłonny, włóknienie, wtórny obrzęk limfatyczny, zastój limfatyczny, zespół Stewarta-Trevesa, zespół Turnera, zespolenie limfatyczno-żylne - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk limfatyczny – Epidemiologia
Obrzęk limfatyczny (lymphedema) jest przewlekłym schorzeniem dotykającym globalnie od 140 do 250 milionów osób, z dominującą etiologią wtórną (ok. 99% przypadków) wynikającą z limfadenektomii, radioterapii lub infekcji pasożytniczych, takich jak filarioza limfatyczna. W krajach rozwiniętych najczęstszą przyczyną jest leczenie onkologiczne, zwłaszcza po usunięciu węzłów chłonnych i radioterapii, co szczególnie dotyczy pacjentek po raku piersi, u których ryzyko rozwoju obrzęku limfatycznego wynosi od 5% do 53%, a w przypadku radioterapii po limfadenektomii wzrasta do 30-40%. Obrzęk limfatyczny obserwuje się także po leczeniu innych nowotworów, z częstością od 13% (rak prostaty) do 42% (rak szyjki macicy). Corocznie na świecie 3-5 milionów pacjentek doświadcza obrzęku limfatycznego związanego z rakiem piersi (BCRL). Wzrost zapadalności obserwuje się także w Azji, np. w Korei Południowej, gdzie roczna zapadalność wzrosła z 1,28 do 1,85 na 1000 osób w latach 2019-2021.
bioimpedancja spektroskopowa, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia, dysfunkcja układu limfatycznego, filarioza limfatyczna, limfadenektomia, limfadenektomia pachowa, mastektomia, obrzęk limfatyczny, opieka paliatywna, pierwotny obrzęk limfatyczny, radioterapia, terapia uciskowa, usunięcie węzłów chłonnych pachowych, wskaźnik masy ciała, wtórny obrzęk limfatyczny, Wuchereria bancrofti, zwłóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Lipoedema – Diagnostyka i diagnoza
Lipoedema to przewlekła choroba tkanki tłuszczowej, dotykająca niemal wyłącznie kobiety, charakteryzująca się symetrycznym, nieproporcjonalnym rozrostem tkanki tłuszczowej głównie w kończynach dolnych i/lub ramionach, z oszczędzeniem stóp i dłoni. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu klinicznym, uwzględniającym objawy takie jak ból, tkliwość, uczucie ciężkości, łatwe powstawanie siniaków oraz charakterystyczny „mankiet” na poziomie kostek lub nadgarstków. Próba Stemmera jest ujemna, co odróżnia lipoedemę od obrzęku limfatycznego. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie otyłości, obrzęku limfatycznego oraz niewydolności żylnej, przy czym lipoedema często współistnieje z tymi schorzeniami. Brak jest specyficznych testów laboratoryjnych czy obrazowych, choć ultrasonografia, doppler, CT, MRI i limfoscyntygrafia mogą wspomagać wykluczenie innych patologii. Choroba klasyfikowana jest w czterech stadiach, od gładkiej skóry z powiększoną tkanką tłuszczową do zaawansowanego lipolymphoedemu z wtórnym obrzękiem limfatycznym.
badanie dopplerowskie, badanie kliniczne, badanie palpacyjne, badanie ultrasonograficzne, biomarker diagnostyczny, chirurg plastyczny, chirurgia naczyniowa, drenaż limfatyczny, fałd skórny, flebolog, limfoscyntygrafia, lipoedema, niewydolność żylna przewlekła, obrzęk limfatyczny, rezonans magnetyczny, rozpoznanie różnicowe, stadium zaawansowania, tkanka tłuszczowa, tomografia komputerowa, wtórny obrzęk limfatyczny, wywiad chorobowy, żylaki