Działania niepożądane
Czynnik II

Działania niepożądane czynnika II jako składnika zespołu czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII

Czynnik II (protrombina) stanowi jeden z kluczowych składników produktu FEIBA NF, który zawiera zespół czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII. Produkt ten oprócz czynnika II zawiera również czynniki IX i X (głównie w postaci nieaktywowanej) oraz aktywowany czynnik VII. Działania niepożądane związane ze stosowaniem tego produktu dotyczą całego kompleksu czynników, w tym czynnika II, który pełni istotną rolę w kaskadzie krzepnięcia.¹

Profil bezpieczeństwa i źródła danych o działaniach niepożądanych

Działania niepożądane zostały zgłoszone zarówno po dopuszczeniu produktu leczniczego FEIBA NF do obrotu, jak również w ramach badań klinicznych. Dane pochodzą z dwóch badań klinicznych z zastosowaniem FEIBA NF w leczeniu epizodów krwawień u pacjentów pediatrycznych oraz dorosłych z hemofilią A lub B oraz obecnością inhibitora czynnika VIII lub IX. Uwzględniono również dane z badania, w którym uczestniczyli pacjenci z hemofilią nabytą oraz inhibitorem czynnika VIII (2 z 49 pacjentów), a także z trzeciego badania porównującego leczenie profilaktyczne z leczeniem na żądanie.²

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Najpoważniejsze działania niepożądane związane z czynnikiem II i pozostałymi składnikami FEIBA NF obejmują powikłania zakrzepowo-zatorowe. Są to stany potencjalnie zagrażające życiu, które mogą wystąpić podczas terapii. Podczas stosowania produktu FEIBA NF odnotowano przypadki zakrzepicy żylnej i tętniczej, zatorowości oraz rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego (DIC).³

Szczególnie niebezpieczne powikłania zakrzepowo-zatorowe obejmują zatorowość płucną, udar zakrzepowy, udar zatorowy oraz zawał serca. Częstość występowania tych ciężkich działań niepożądanych jest określana jako „nieznana”, co oznacza, że nie można jej precyzyjnie określić na podstawie dostępnych danych.⁴

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości mogą wystąpić podczas terapii z zastosowaniem FEIBA NF. Obejmują one szerokie spektrum objawów od łagodnych (pokrzywka, świąd) do ciężkich, zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych. Często raportowanym działaniem niepożądanym jest nadwrażliwość. Inne objawy nadwrażliwości obejmują obrzęk naczynioruchowy, uczucie drętwienia twarzy oraz zmiany skórne.⁵

Należy zwrócić uwagę na dodatkowe objawy reakcji nadwrażliwości, które mogą wystąpić po podaniu produktów leczniczych pochodzących z osocza ludzkiego, w tym śpiączkę oraz niepokój.⁶

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego obserwowane podczas stosowania FEIBA NF obejmują szereg symptomów, przy czym ból głowy i zawroty głowy występują często. Inne zaburzenia neurologiczne to parestezje, niedoczulica, senność oraz zaburzone odczuwanie bodźców smakowych.⁷

Zaburzenia układu krążenia

Oprócz wymienionych wcześniej powikłań zakrzepowo-zatorowych, podczas stosowania produktu FEIBA NF zawierającego czynnik II mogą wystąpić również inne zaburzenia sercowo-naczyniowe. Obejmują one niedociśnienie (zgłaszane często), nadciśnienie, częstoskurcz oraz nagłe zaczerwienienie.⁸

Zaburzenia układu oddechowego

Podczas terapii z udziałem produktu FEIBA NF mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu oddechowego, takie jak skurcz oskrzeli, świszczący oddech, kaszel oraz duszność. Częstość występowania tych działań niepożądanych określa się jako nieznaną.⁹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują wymioty, biegunkę, dyskomfort w jamie brzusznej oraz nudności. Częstość występowania tych objawów określono jako nieznaną.¹⁰

Zaburzenia skórne

Wśród działań niepożądanych dotyczących skóry i tkanki podskórnej często występuje wysypka. Inne zaburzenia skórne o nieznanej częstości występowania to pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy oraz uczucie drętwienia twarzy.¹¹

Reakcje ogólnoustrojowe i w miejscu podania

Podczas stosowania FEIBA NF mogą wystąpić ogólne dolegliwości oraz reakcje w miejscu podania, takie jak ból w miejscu wstrzyknięcia, złe samopoczucie, uczucie gorąca, dreszcze, gorączka, ból w klatce piersiowej oraz dyskomfort w klatce piersiowej. Częstość tych działań niepożądanych określono jako nieznaną.¹²

Inne istotne działania niepożądane

Wzrost miana wcześniej istniejącego inhibitora (odpowiedź anamnestyczna) może pojawić się po podaniu FEIBA NF. Ponadto obserwowano spadek ciśnienia krwi oraz dodatni wynik przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B, przy czym ten ostatni występuje często.^{13 14}

Tabela działań niepożądanych związanych z czynnikiem II jako składnikiem FEIBA NF

Szczególne ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych

Powikłania zakrzepowo-zatorowe stanowią najpoważniejsze zagrożenie związane ze stosowaniem produktu FEIBA NF, zawierającego czynnik II. Wśród nich wyróżniamy: rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), zakrzepicę żylną i tętniczą, zatorowość płucną, udar zakrzepowy i zatorowy oraz zawał serca. Powikłania te mogą prowadzić do ciężkich konsekwencji zdrowotnych, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu pacjenta.¹⁵

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania produktu u pacjentów z czynnikami ryzyka zakrzepicy, takimi jak choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, stan po operacji, pacjentów z małą płytką krwi (trombocytopenią), kobiet w ciąży oraz noworodków. Ponadto równoczesne stosowanie rekombinowanego czynnika VIIa może zwiększać ryzyko wystąpienia tych powikłań.¹⁶

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu do obrotu. Szczególną uwagę należy zwrócić na nowe, dotychczas nieopisane działania niepożądane oraz przypadki ciężkich reakcji, w tym powikłań zakrzepowo-zatorowych.¹⁸