Działania niepożądane
Czynnik VII

Działania niepożądane czynnika VII

Aktywowany czynnik VII stanowi istotny składnik kompleksu FEIBA NF (zespołu czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII). W preparacie FEIBA NF czynnik VII występuje w postaci aktywowanej, podczas gdy inne czynniki krzepnięcia (II, IX i X) znajdują się głównie w postaci nieaktywowanej. Warto podkreślić, że profil działań niepożądanych produktu FEIBA NF jest ściśle związany z obecnością aktywowanego czynnika VII i jego wpływem na układ krzepnięcia.¹

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Najpoważniejszą grupą działań niepożądanych związanych ze stosowaniem aktywowanego czynnika VII są powikłania zakrzepowo-zatorowe. Ze względu na mechanizm działania czynnika VII, który aktywuje kaskadę krzepnięcia, pacjenci przyjmujący preparaty zawierające ten czynnik narażeni są na ryzyko nadmiernej aktywacji procesów krzepnięcia.²

Powikłania zakrzepowo-zatorowe mogą dotyczyć zarówno układu żylnego jak i tętniczego. Wśród najpoważniejszych zaburzeń w tym zakresie wymienić należy:³

• Zakrzepicę żylną
• Zakrzepicę tętniczą
• Zatorowość płucną
• Udar zakrzepowy
• Udar zatorowy
• Zawał mięśnia sercowego

⁴

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), które charakteryzuje się jednoczesną aktywacją procesów krzepnięcia w wielu naczyniach, co może prowadzić do niewydolności wielonarządowej.⁵

Reakcje nadwrażliwości

Drugim istotnym rodzajem działań niepożądanych związanych z czynnikiem VII są reakcje nadwrażliwości. Mogą one przybierać różne formy, od łagodnych do zagrażających życiu. Reakcje nadwrażliwości występują często podczas stosowania preparatu FEIBA NF.⁶

Wśród objawów nadwrażliwości wymienić można:⁷

• Pokrzywkę
• Reakcje anafilaktyczne
• Uczucie drętwienia twarzy
• Obrzęk naczynioruchowy
• Świąd
• Wysypkę

⁸

W szczególnie ciężkich przypadkach reakcje nadwrażliwości mogą prowadzić do śpiączki i niepokoju, co zostało odnotowane jako działania klasy dla produktów leczniczych pochodzących z osocza ludzkiego.⁹

Zaburzenia układu nerwowego

Czynnik VII może również wywoływać szereg zaburzeń neurologicznych. Wśród najczęściej występujących objawów wymienia się:¹⁰

• Ból głowy (występuje często)
• Zawroty głowy (występują często)
• Parestezje
• Niedoczulicę
• Senność
• Zaburzone odczuwanie bodźców smakowych

¹¹

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

U pacjentów przyjmujących preparaty zawierające czynnik VII mogą wystąpić zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego. Najczęstszym z nich jest niedociśnienie, które występuje często.¹² Inne zaburzenia obejmują:¹³

• Częstoskurcz
• Nadciśnienie
• Nagłe zaczerwienienie

¹⁴

Zaburzenia układu oddechowego

Czynnik VII może prowadzić do wystąpienia różnorodnych zaburzeń związanych z układem oddechowym. Wśród nich wymienić należy:¹⁵

• Skurcz oskrzeli
• Świszczący oddech
• Kaszel
• Duszność

¹⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

U pacjentów przyjmujących preparaty zawierające czynnik VII mogą wystąpić różnorodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak:¹⁷

• Wymioty
• Biegunka
• Dyskomfort w jamie brzusznej
• Nudności

¹⁸

Reakcje w miejscu podania

Po podaniu preparatów zawierających czynnik VII mogą wystąpić reakcje w miejscu podania oraz ogólne objawy związane z infuzją:¹⁹

• Ból w miejscu wstrzyknięcia
• Złe samopoczucie
• Uczucie gorąca
• Dreszcze
• Gorączka
• Ból w klatce piersiowej
• Dyskomfort w klatce piersiowej

²⁰

Zaburzenia immunologiczne

Istotnym działaniem niepożądanym jest wzrost miana inhibitora, co określa się mianem odpowiedzi anamnestycznej. Jest to wzrost miana wcześniej istniejącego inhibitora, pojawiający się po podaniu preparatu zawierającego czynnik VII.²¹

Odnotowano również przypadki dodatniego wyniku przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B (występuje często).²²

Częstotliwość działań niepożądanych

W poniższej tabeli przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem czynnika VII, wraz z ich częstością występowania. Częstość oceniano zgodnie z następującą konwencją: Bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Feiba NF" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość oceniano zgodnie z następującą konwencją: Bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (23

²⁴

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych

Najbardziej niebezpiecznym działaniem niepożądanym związanym z czynnikiem VII są powikłania zakrzepowo-zatorowe, które mogą prowadzić do śmierci lub trwałej niepełnosprawności. Szczególnie groźne są:²⁵

• Zawał mięśnia sercowego – potencjalnie śmiertelne niedokrwienie mięśnia sercowego, które może prowadzić do niewydolności serca
• Udar mózgu (zakrzepowy lub zatorowy) – może powodować trwałe deficyty neurologiczne lub śmierć
• Zatorowość płucna – zagrażające życiu powikłanie zakrzepicy żył głębokich, mogące prowadzić do niewydolności oddechowej
• Rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC) – zagrażający życiu stan charakteryzujący się jednoczesną aktywacją procesów krzepnięcia i fibrynolizy, prowadzący do krwawień i zakrzepicy

²⁶

Ryzyko reakcji nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza o charakterze anafilaktycznym, mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta. Objawy takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli czy nagły spadek ciśnienia tętniczego wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.²⁷

Ryzyko immunizacji

Wzrost miana wcześniej istniejącego inhibitora (odpowiedź anamnestyczna) może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii czynnikiem VII i wymagać modyfikacji dawkowania lub zmiany strategii leczenia.²⁸

Ryzyko transmisji chorób zakaźnych

Ponieważ preparaty zawierające czynnik VII są często otrzymywane z osocza ludzkiego, istnieje potencjalne ryzyko transmisji czynników zakaźnych. Odnotowano przypadki dodatniego wyniku przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B.²⁹

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalnie poważne działania niepożądane związane ze stosowaniem czynnika VII, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów podczas terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na wczesne objawy powikłań zakrzepowo-zatorowych oraz reakcji nadwrażliwości.³⁰

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³¹