desmosom
Desmosom to specjalistyczne połączenie międzykomórkowe (z grupy połączeń przylegających), występujące głównie w tkankach narażonych na naprężenia mechaniczne, takich jak nabłonki i mięsień sercowy. Strukturalnie składa się z dwóch płytek gęstości przylegających do błon komórkowych sąsiadujących komórek, z białkami transmembranowymi (kadherynami desmosomalnyymi – desmokolinami i desmogleinami) tworzącymi mosty między komórkami.
Funkcjonalnie desmosomy zapewniają silne mechaniczne połączenie między komórkami, utrzymując integralność tkanek poddawanych naprężeniom. W obrębie komórki desmosomy są zakotwiczone do filamentów pośrednich cytoszkieletu (głównie keratynowych w nabłonkach) za pośrednictwem białek adaptorowych, takich jak desmoplakiny, plakoglobiny i plakofiliny, co tworzy rozbudowaną sieć strukturalną.
Mutacje w genach kodujących białka desmosomalye są związane z różnymi chorobami, w tym pęcherzowym oddzielaniem się naskórka, kardiomiopatią arytmogenną prawej komory oraz zespołem Naxos. W diagnostyce histopatologicznej desmosomy mogą być identyfikowane za pomocą mikroskopii elektronowej jako charakterystyczne zagęszczenia międzykomórkowe o budowie „guzik-dziurka”.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pemfigus – Etiologia i przyczyny
Pemfigus to grupa rzadkich autoimmunologicznych chorób pęcherzowych, w których przeciwciała IgG skierowane przeciwko desmogleinom (Dsg1 i Dsg3) prowadzą do akantolizy i powstawania pęcherzy na skórze oraz błonach śluzowych. W pemphigus vulgaris dominują przeciwciała przeciw Dsg3, a w pemphigus foliaceus – przeciw Dsg1. Poziom przeciwciał przeciw Dsg3 koreluje z ciężkością choroby i obecnością zmian błon śluzowych. Patogeneza obejmuje zarówno bezpośrednie hamowanie funkcji desmoglein, jak i indukcję sygnałów komórkowych prowadzących do utraty adhezji międzykomórkowej. Predyspozycje genetyczne wiążą się głównie z allelami HLA klasy II (HLA DRB1*0402, DQB1*0503) oraz dysregulacją genów FGA, VWF i ACTG1. Czynniki środowiskowe, takie jak stres, infekcje wirusowe, promieniowanie UV, urazy skóry oraz ekspozycja na pestycydy i alergeny, mogą inicjować lub nasilać chorobę. Pemfigus polekowy, wywoływany przez leki tiolowe (np. penicylamina, kaptopryl) i nietiolowe (np. ACE inhibitory, antybiotyki, NLPZ), ustępuje zwykle po odstawieniu leku, choć zmiany mogą się utrzymywać.
adhezja międzykomórkowa, akantoliza, antygen leukocytarny, autoprzeciwciało, azatiopryna, chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, choroba Castlemana, choroba Parkinsona, czynnik von Willebranda, desmogleina, desmogleina 1, desmogleina 3, desmosom, grasiczak, kinaza białkowa C, miastenia gravis, pemfigus paraneoplastyczny, pemphigus foliaceus, pemphigus vulgaris, posocznica, prednizon, przeciwciało IgG, przeciwciało monoklonalne anty-CD20, przewlekła białaczka limfocytowa, rytuksymab, terapia immunosupresyjna, terapia steroidowa, układ zgodności tkankowej, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan-Plus to maść lecznicza zawierająca 20 mg/g alantoiny oraz 50 mg/g deksopantenolu (w postaci 50% roztworu w glikolu propylenowym), stosowana miejscowo w leczeniu ran i owrzodzeń. Alantoina wykazuje działanie keratolityczne poprzez oddziaływanie na desmosomy, co zapobiega nadmiernemu rogowaceniu skóry, a także stymuluje wzrost nowej tkanki, działa osłaniająco i poprawia nawilżenie skóry. Deksopantenol, po przeniknięciu w głąb skóry, przekształca się w kwas pantotenowy (witaminę B5), niezbędny w metabolizmie komórkowym, wspierając regenerację tkanek oraz zwiększając nawilżenie i elastyczność skóry.
alantoina, deksopantenol, dermatoza, desmosom, działanie keratolityczne, gojenie ran, grupa farmakoterapeutyczna, keratyna, korneocyt, kwas pantotenowy, leczenie ran i owrzodzeń, oparzenie, pantenol, regeneracja tkanek, rogowacenie skóry, substancja czynna, uszkodzenie skóry, warstwa rogowa naskórka, witamina B5 - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alantan-Plus (20 mg + 50 mg)/g
Alantan Plus to krem zawierający 20 mg/g alantoiny oraz 50 mg/g deksopantenolu, stosowany miejscowo w leczeniu ran i owrzodzeń skóry. Alantoina wykazuje działanie keratolityczne poprzez oddziaływanie na desmosomy, co zapobiega nadmiernemu rogowaceniu i wspomaga regenerację tkanek, jednocześnie poprawiając nawilżenie i działając osłaniająco. Deksopantenol, będący prowitaminy B5, penetruje głęboko skórę, gdzie przekształca się w kwas pantotenowy, niezbędny w procesach naprawczych skóry, a także wiąże wodę, co zwiększa elastyczność i właściwości mechaniczne skóry.
alantoina, deksopantenol, desmosom, działanie keratolityczne, glikol propylenowy, gojenie ran, keratyna, keratynizacja naskórka, korneocyt, kwas pantotenowy, owrzodzenie, proces regeneracyjny, prowitamina B5, rogowacenie, stan zapalny, warstwa rogowa naskórka, zaburzenie rogowacenia, zaburzenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół brugady – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Brugady to dziedziczne zaburzenie arytmiczne, charakteryzujące się specyficznymi zmianami w EKG w odprowadzeniach przedsercowych prawostronnych oraz zwiększonym ryzykiem nagłej śmierci sercowej, szczególnie u młodych pacjentów ze strukturalnie prawidłowym sercem. Mutacje genowe, zwłaszcza w genie SCN5A (występujące w 15-30% przypadków), prowadzą do utraty funkcji kanału sodowego Nav1.5, co upośledza fazę 0 potencjału czynnościowego kardiomiocytów. Oprócz SCN5A, zespół Brugady wiąże się z mutacjami w co najmniej ośmiu innych genach (m.in. GPD1L, CACNA1C, KCND3), choć mutacje poza SCN5A odpowiadają za mniej niż 2% przypadków. U około 70% pacjentów przyczyna genetyczna pozostaje nieznana, a czynniki nabyte, takie jak leki blokujące kanały sodowe, zaburzenia elektrolitowe (hiperkaliemia, hipokaliemia, hiperkalcemia) czy gorączka, mogą wywoływać lub nasilać objawy. Patogeneza zespołu opiera się na zaburzeniach repolaryzacji i/lub depolaryzacji, z istotnym udziałem nieprawidłowości strukturalnych w drodze odpływu prawej komory (RVOT), takich jak włóknienie i zmiany zapalne, co potwierdza model łączący chorobę elektryczną i strukturalną.
ablacja nasierdziowa, arytmia komorowa, badanie asocjacyjne całego genomu, częstoskurcz komorowy, desmosom, droga odpływu prawej komory, flekainid, gen SCN5A, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, ICD, inwersja, kanał jonowy, kanał sodowy, kanałopatia, kardiomiocyt, koneksyna 43, lek przeciwarytmiczny, migotanie komór, mutacja genowa, nagła śmierć sercowa, potencjał czynnościowy, prawa komora, prokainamid, rezonans magnetyczny, stratyfikacja ryzyka, włóknienie, wszczepialny kardiowerter-defibrylator, zaburzenia repolaryzacji, zespół Brugady - Leksykon chorób i schorzeń
Pemfigus – Patofizjologia i mechanizm
Pemfigus to zagrażająca życiu autoimmunologiczna choroba pęcherzowa, charakteryzująca się akantolizą wywołaną przez autoprzeciwciała IgG (głównie podklasy IgG4) skierowane przeciwko desmogleinom 1 i 3 (Dsg1, Dsg3), które są kluczowymi glikoproteinami desmosomów odpowiedzialnymi za adhezję keratynocytów. Patogeneza obejmuje bezpośrednie zakłócenie adhezji komórkowej przez steryczne utrudnianie interakcji trans-Dsg3, endocytozę Dsg3 indukowaną przez p38MAPK oraz aktywację licznych szlaków sygnałowych, takich jak p38MAPK, PKC, Src, ERK i cAMP. Dodatkowo, autoprzeciwciała wywołują apoptozę keratynocytów poprzez aktywację kaspaz i receptorów Fas, a także piroptoizę, zapalną formę śmierci komórkowej nasilającą akantolizę, z udziałem inflammasomów i cytokin IL-1 oraz IL-18. Dysregulacja osi p53-DSG3, z udziałem białek takich jak ATM, c-Myc i p38MAPK, oraz samonapędzający się mechanizm regulacji ST18, potęgują przewlekłość choroby. W patogenezie istotną rolę odgrywa także odpowiedź immunologiczna Th2, z produkcją IL-4, IL-6, IL-22 i TNF-α, co sprzyja przełączaniu izotypów przeciwciał na patogenną IgG4.
- Leksykon chorób i schorzeń
Pemfigus vulgaris – Etiologia i przyczyny
Pemfigus vulgaris to przewlekła, autoimmunologiczna choroba pęcherzowa skóry i błon śluzowych, charakteryzująca się produkcją autoprzeciwciał klasy IgG, głównie IgG4 w fazie ostrej, skierowanych przeciwko desmogleinom 1 i 3, kluczowym białkom adhezyjnym desmosomów. Mechanizm patogenetyczny obejmuje zaburzenie adhezji międzykomórkowej keratynocytów (akantolizę) prowadzącą do powstawania pęcherzy śródnaskórkowych. Predyspozycje genetyczne związane są z allelami HLA klasy II, m.in. HLA-DRB1*0402 u Żydów aszkenazyjskich oraz HLA-DRB1*1401/04 i HLA-DQB1*0503 u innych populacji. Czynniki środowiskowe, takie jak infekcje wirusowe, stres, promieniowanie UV, urazy skóry oraz leki (np. penicylamina, kaptopryl, NLPZ, antybiotyki) mogą wyzwalać lub nasilać chorobę. Pemfigus może współistnieć z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi i nowotworowymi, np. miastenią gravis czy grasiczakiem.
akantoliza, antagonista receptora angiotensyny, autoprzeciwciało, azatiopryna, białko adhezyjne, chłoniak, choroba Castlemana, choroba pęcherzowa skóry, czynnik von Willebranda, desmosom, fibrynogen, grasiczak, HLA-DRB1, immunoglobulina G, immunoglobulina G4, inhibitor ACE, keratynocyt, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, miastenia, mykofenolan mofetylu, NLPZ, pemfigus vulgaris, penicylamina, posocznica, rytuksymab, układ HLA, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alantan 20 mg/g
Alantan w formie maści zawiera alantoinę w stężeniu 20 mg/g i jest stosowany miejscowo w leczeniu ran oraz owrzodzeń. Substancja ta wykazuje działanie keratolityczne poprzez modulację desmosomów, co prowadzi do złuszczania nadmiernie zrogowaciałego naskórka i zapobiega hiperkeratozie. Alantoina stymuluje procesy regeneracyjne tkanek, przyspieszając formowanie nowej tkanki, co jest kluczowe w leczeniu trudno gojących się ran. Ponadto, tworzy na powierzchni skóry warstwę ochronną, zabezpieczającą przed czynnikami zewnętrznymi i zapobiegającą dalszym podrażnieniom.